فاطمه اکبرپور – پایگاه مقالات علمی http://www.ostad.me استاد Sat, 25 Feb 2017 06:07:56 +0000 fa-IR hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.7.2 بیکاری کار تحصیل http://www.ostad.me/2016/12/%d8%a8%db%8c%da%a9%d8%a7%d8%b1%db%8c-%da%a9%d8%a7%d8%b1-%d8%aa%d8%ad%d8%b5%db%8c%d9%84/ http://www.ostad.me/2016/12/%d8%a8%db%8c%da%a9%d8%a7%d8%b1%db%8c-%da%a9%d8%a7%d8%b1-%d8%aa%d8%ad%d8%b5%db%8c%d9%84/#respond Sat, 10 Dec 2016 21:35:02 +0000 http://www.ostad.me/?p=3471 بیکاری ، کار ، تحصیل کنگره۶۰ به عنوان مرکز راهنمایی رایگان درمان اعتیاد ، همواره سعی دارد موضوعاتی را که در ارتباط نزدیک با پدیده اعتیاد و درمان آن می باشند را مورد بررسی و کنکاش قرار دهد . یکی از میادین اصلی تبادل نظر و گفت وشنود در خصوص این موضوعات ، دستور جلسات […]

نوشته بیکاری کار تحصیل اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>

بیکاری ، کار ، تحصیل
کنگره۶۰ به عنوان مرکز راهنمایی رایگان درمان اعتیاد ، همواره سعی دارد موضوعاتی را که در ارتباط نزدیک با پدیده اعتیاد و درمان آن می باشند را مورد بررسی و کنکاش قرار دهد . یکی از میادین اصلی تبادل نظر و گفت وشنود در خصوص این موضوعات ، دستور جلسات هفتگی کنگره ۶۰ می باشد . این هفته در کلیه شعب کنگره ۶۰ موضوع دستور جلسه هفتگی ، بیکاری ، کار و تحصیل است .
منظور از طرح این دستور جلسه ، بررسی این موضوعات در ابعاد اجتماعی نیست بلکه بررسی وضعیت وضعیت مصرف کننده مواد مخدر و درمان اعتیاد در ارتباط با این موضوعات است .
می خواهیم بدانیم فردی که برای درمان اعتیاد خود اقدام کرده است ، در طول دوره درمان و بعد از درمان نسبت به موضوعات فوق چه دیدگاهی باید داشته باشد ، چگونه در خصوص این موضوعات برنامه ریزی و عمل کند .
شاید تصور شود مصرف کننده مواد مخدر که تحت درمان می باشد و در دوره درمان را سپری می کند . نیاز به استراحت و بستری شدن داشته باشد ، در بعضی از روش های درمان اعتیاد وضعیت فرد به گونه ای است که از کار از بستری شدن و استراحت کردن نیز فراتر می رود و فرد وضعیت بسیار وخیمی را پشت سر می گذارد .
تفاوت اصلی روش درمان تدریجی یا کاهش پله ای مصرف ( تیپرینگ ) یا با سایر روش های درمان اعتیاد در این است که در این روش هیچ گونه نیازی به استراحت نیست . فردی که با استفاده از روش کنگره ۶۰ دوره درمان را سپری می کند می تواند مانند دیگر شهروندان زندگی کند ، سرکار خود باشد و به امورات زندگی خود رسیدگی کند ، در این روش با توجه به برنامه ریزی دقیق و مصرف داروی تریاک یا اپیوم تینکچر و کاهش تدریجی و پله ای آن ، شخص از یک تعادل نسبتا خوب برخوردار است و به راحتی از عهده کلیه امورات زندگی خود برمی آید . در روش درمان کنگره ۶۰ هیچ گونه نیازی به استراحت نیست .
در این روش هیچ گونه رژیم ، برنامه یا پرهیز غذایی وجود ندارد . در این روش هیچ گونه نیازی به مصرف قرص یا داروهای شیمیایی و حتی داروهای تقویتی نیست ، در این روش شخص مانند یک انسان معمولی به زندگی خود می رسد ، اینکه بگوییم یک سفر اولی که دوره درمان و تیپرنگ را سپری می کند نباید کارکند، چنین چیزی به صورت کلی در کنگره ۶۰ وجود ندارد . مگر در موارد خاص و استثنایی که به راهنمای شخص مربوط می شود و بعضی از مشاغل سنگین از نقطه نظر حجم کار و ساعات کار که ممکن است در برنامه درمان شخص و حضور فرد در کلاس ها اختلال ایجاد نماید .
به طور کلی در طول سفر اول که شخص در حال تیپر داروی خود ( تریاک یا اپیوم تینکچر ) می باشد ، اولویت او در صدر برنامه های زندگی بایستی ، درمان و حضور به موقع در کلاس ها باشد . تا این اتفاق روی ندهد ، یعنی خواست و برنامه ریزی او و حضور در کلاس ها در صدر تمام برنامه هاقرار نگیرد، بعید به نظر می رسد که بتواند از عهده درمان بیماری اعتیاد برآید . زیرا در زمان اعتیاد ، مصرف مواد مخدر در صدر تمام مسائل زندگی و اولویت اول است و هیچ عاملی نمی تواند از حیث اهمیت و اولویت بالاتر از مصرف مواد مخدر قرار بگیرد . به همین دلیل در زمان درمان اعتیاد این وضعیت معکوس می شود و برنامه ریزی درمان و رهایی و شرکت به موقع در جلسات و غیبت نداشتن بایستی اولویت اول باشد ، به همین دلیل راهنمایان توصیه می کنند که شاگردانشان وضعیت کار و ساعات کاری خود را به گونه ای تنظیم کنند که بتوانند جلسات و کلاس های خود را به موقع شرکت کنند ، سفر اولی هایی که غیبت و عدم حضورشان را به بهانه کار و زندگی توجیه می کنند ، یا خواست رهایی را ندارند که در این صورت اگر هزاران سال هم سفر کنند به درمان و رهایی نمی رسند و یا اینکه از سر ناآگاهی اهمیت لازم را به حضورشان نمی دهند که در این صورت نیز خبری از درمان اعتیاد و موفقیت نخواهد بود.
بنا براین در کنگره ۶۰ برای سفر اولی ها ، نسخه بیکاری وجود ندارد ، برنامه کار سنگین و پرحجم به گونه ای که نتواند در کلاس ها شرکت کند و عملیات تیپرینگ را با موفقیت اجرا کند نیز نبایستی وجود داشته باشد . حد فاصل و تعادل بین این دو ، موضوعی است که کنگره ۶۰ از مسافران سفر اول انتظار دارد .
در مقاطع بعدی ، یعنی بعد از درمان و رهایی نیز کار و زندگی بایستی به گونه ای باشد که شخص بتواند پایه های مالی زندگی خود را محکم کند ، این مسئله از دروس مهم کنگره ۶۰ میباشد .
بعضا شنیده می شود و دیده می شود که در خارج از کنگره ۶۰ مصرف کنندگان مواد مخدر به طور کلی روحیه طلب کارانه ای دارند و معتقدند ، حالا که ما ترک کرده ایم بایستی خانواده و جامعه ما را حمایت کنند . به ما کار بدهند تا ما پاک بمانیم و نزنیم ( مواد مصرف نکینم )
کنگره ۶۰ هرگز چنین اعتقادی ندارد و معتقد است که این افراد درمان نشده اند و فقط ترک کرده اند و به دنبال بهانه ای هستند برای مصرف مواد .
کنگره ۶۰ معتقد است کسی که از عهده درمان اعتیاد بر می آید بسان فردی است که با ندانستن و بلد نبودن شنا بتواند از وسط اقیانوس خود را به ساحل برساند ، چنین شخصی در سایر امورات زندگی مانند پیدا کردن کار و تحکیم پایه های مالی زندگی بایستی کاملا موفق عمل کند و چنین مسائلی برای او در قیاس با اقیانوس ، مانند پریدن از جوی آب است . خودش بایستی تمام بار و مسولیت زندگی اش را به عهده گیرد و منتظر کوچکترین حمایتی در این خصوص نباشد .
تحصیل :
کنگره ۶۰ معتقداست که درمان فوق ترک است وتعادل فوق درمان و ما در کنگره ۶۰ به دنبال تعادل هستیم . یکی از نشانه های بارز تعادل ، کار ، زندگی و پایه های مستحکم مالی است ، اما تمام زندگی کار و پول درآوردن نیست، آموزش و خدمت نیز از دیگر مصادیق بسیار مهم تعادل می باشند ، اعضای کنگره ۶۰ خوب می دانند که چگونه این امور را در کنار یکدیگر قرار دهند و از عهده همه برآیند ، کار ، زندگی ، آموزش و خدمت . بخش مهمی از بار مفهوم آموزش در درون واژه تحصیل نهفته است ، تحصیل علم و کوتاهی نکردن در طریق علم نیز از توقعات مهم کنگره ۶۰ از مسافران خود می باشد .
بسیاری از ما ممکن است در زمان اعتیاد ، تحصیل خود را رها کرده باشیم . مانند خود من ، اما حالا کنگره ۶۰ از ما می خواهد که تحصیل را از سر بگیریم ، بسیاری از اعضای کنگره ۶۰ بعد از درمان و رهایی و حتی در سفر اول تحصیلات خود را از سر گرفته اند . خیلی ها در زمان ورود به کنگره ۶۰ دیپلم هم نداشته اما اکنون نه تنها دارای تحصیلات دیپلم می باشند بلکه وارد دانشگاه شده و تحصیلات عالیه را دنبال می کنند . آقای رضا ترابخانی ، یکی از راهنمایان موفق کنگره ۶۰ ، تا چندی پیش مدرک دیپلم هم نداشت اما اکنون نه تنها دارای مدرک دیپلم می باشد ، بلکه در کنکور دانشگاه آزاد اسلامی نیز پذیرفته شد . یکی از اعضای کنگره ۶۰ شعبه انقلاب ( مهدی حسینی ) که مصرف کننده هروئین و قرص بود ، تحصیلاتش را در مقطع دبیرستان رها کرده بود ، او سال های دبیرستان را در اوج اعتیاد بود ، او همزمان با سفر اول و سپری کردن دوره درمان ، تحصیلش را شروع کرد و موفق شد مقطع دبیرستان را به اتمام برساند ، بعداز درمان و رهایی همزمان با قبولی در امتحانان کمک راهنمایی ، در دانشگاه نیز قبول شد ( مقطع کاردانی ) بعد از اتمام دوره کاردانی همزمان با کمک راهنمایی ، در مقطع کارشنانسی نیز پذیرفته شد ، یکی دیگر از اعضای کنگره ۶۰ ( آقای فریدون ) در سن ۵۰ سالگی تحصیلات دانشگاهی را از سر گرفت ، او دارای مدرک لیسانس بود اما این بار در رشته ای دیگر .
یکی دیگر از اعضای کنگره ۶۰ ( علی جلالی ) که مصرف کننده هرویین و حشیش بود ، در زمان ورود به کنگره ، دیپلم نداشت و از درس و درس خواندن فراری بود . علی در حتا حاضر نه تنها تحصیلات متوسطه را به پایان رسانده بکله دانشجوی رشته موسیقی نیز می باشد . نمونه های این چنینی در کنگره ۶۰ زیاد داریم و این ها نشانه های تعادلی هستند که مد نظر کنگره ۶۰ می باشد . اینکه بگوییم از ما گذشته است و ما دیگر وقت و حوصله درس خواندن نداریم ، دیدگاهی کاملا ً اشتباه و بازدارنده است . برای درس خواندن و برای تحصیل هیچ زمانی دیر نیست ، همانگونه که برای برخاستن هیچ گاه دیر نیست . همان گونه که برای درمان اعتیاد و خروج از تاریکی هیچ گاه دیر نیست . فراموش نکنیم که در کتاب عبور از منطقه ۶۰ درجه زیر صفر ، توصیه مهمی که از سوی سردار خطاب به نویسنده کتاب و در ادامه خطاب به تمامی اعضای کنگره ۶۰ می شود این است که در طریق علم کوتاهی نکنیم . شاید جالب باشد که بدانید آقای مهندس دژاکام در آستانه سن ۶۰ سالگی ، به صورت منظم آموختن زبان انگلیسی و عربی را ادامه می دهند . هفته ای سه روز ساعت ۶ صبح استخر هستند و در طول روز ، حدود ۱۲ ساعت کار می کنند . کار ، زندگی ، آموختن و آموزش ، خدمت ، ورزش . و هماهنگی این امور یعنی تعادل ، یعنی نزدیک شدن به فرمان عقل .
اعتیاد یک بیماری روانی، اجتماعی و اقتصادی است که از مصرف غیرطبیعی و غیرمجاز برخی مواد مانند الکل، تریاک، حشیش و… ناشی می‌شود و باعث وابستگی روانی یا فیزیولوژیک فرد مبتلا (معتاد) به این مواد می‌شود و در عملکرد جسمی، روانی و اجتماعی وی تأثیرات نامطلوب بر جای می‌گذارد. [۲] بررسی پدیده اعتیاد در قالب علوم پزشکی، روان‌شناسی و جامعه‌شناسی صورت می‌گیرد. از سال ۱۹۶۴ میلادی، سازمان بهداشت جهانی استفاده از عبارت وابستگی دارویی یا وابستگی به دارو را به جای اصطلاح اعتیاد توصیه نموده‌است، اما استفاده از اصطلاح اعتیاد هنوز رایج است.
اعتیاد حالتی است که ناشی از استعمال مداوم بعضی از داروها (موسوم به مواد مخدر) می‌باشد، به‌طوری که قطع استفاده از این مواد باعث بروز اختلال در عملکرد بدن انسان می‌شود. این وابستگی از طرفی باعث تسکین و آرامش موقت و گاهی تحریک و نشاط گذرا برای فرد می‏گردد و از طرف دیگر بعد از اتمام این اثرات سبب جستجوی فرد برای یافتن مجدد ماده و وابستگی مداوم به آن می‏شود. در این حالت فرد هم از لحاظ جسمی و هم از لحاظ روانی به ماده مخدر وابستگی پیدا می‌کند و مجبور است به تدریج مقدار ماده مصرفی را ا فزایش دهد.
مواد اعتیادآور
سازمان بهداشت جهانی مواد اعتیادآور را از جهت تأثیر آنها بر انسان به ۸ دسته کلی تقسیم می‌کند ،که عبارت‌اند از:
• ۱.توهم‌زاها
• ۲.کانابیس یا شیره گیاه شاهدانه
• ۳.مواد مخدر
• ۴.سستی‌زاها (مسکن‌ها–خواب آورها)
• ۵.آرام‌بخش‌ها
• ۶.چسب و مواد فرار (مواد استنشاقی)
• ۷.محرک‌ها
• ۸.الکل ، توتون و قهوه
مراحل اعتیاد
۱٫ آشنایی: در این مرحله فرد از راه‌های مختلف (مثلاً از طریق دوستان خود) با مواد مخدر و نحوه استعمال آن آشنا می‌شود.
۲٫ شک و تردید: در این مرحله، فرد سعی می‌کند با میل خود مبارزه کند.
۳٫ اعتیاد واقعی: در این مرحله فرد دچار اعتیاد می‌شود و برای رسیدن به حالت نشئگی، هر بار بر میزان مصرف خود می‌افزاید.
زیان‌های جانبی
اعتیاد به مواد مخدر افزون بر زیان‌هایی که به طور مستقیم برای مصرف‌کنندهٔ آن دارد و هیچ فایده و سودی برای استفادهٔ آن تأیید نشده‌است یکی از عوامل اصلی گسترش بیماری‌هایی چون ایدز و هپاتیت می‌باشد و همچنین زیان‌های اجتماعی و اقتصادی درخوری برای جامعه دارد که از آن میان می‌توان به از بین بردن بخشی از نیرو و مغز فعال جامعه اشاره کرد.
به تازگی، برخی با مدلسازی اعتیاد با به کارگیری دانش اقتصاد نشان داده‌اند که درآمد و مصرف امروز مواد مخدر به چه میزان بر تقاضای مواد مخدر در آینده تأثیر خواهد گذاشت
آزمایش اعتیاد
یکی از آزمایش‌های سنتی اعتیاد آزمایش ادرار است که روشی حتمی و دقیق نبوده و فرد می‌تواند با استفاده از مصرف مواد شیمیایی ویژه‌ای نتیجهٔ آزمایش را تغییر دهد هرچند که روش‌های دیگری برای آزمایش اعتیاد وجود دارد که با اطمینان بسیار بالا می‌توان از آن‌ها بهره گرفت
شاید بهترین واژه ای را که میتوان جایگزین مخدرات کرد و حقیقت مخدر است (ام الخبائث)باشد و برای درک آن کافی است یک لحظه چشمانمان را ببندیم و مجسم کنیم و به یاد آوریم که با ما و زندگی ما چه کرده و اینکه چگونه انسان را احاطه میکندو خیلی آرام انسان را آنجایی فرود میآورد که میخواهد.مگر او به خاطر این موضوع تا روز موعود از خداوند مهلت نخواسته تا تنها ویژگی محترم انسان را دچار اختلال کند.
البته او فقط دعوت می کند و کسی که از دعوت اجابت به عمل میاوردمن هستم و با یک تعارف و با اولین بار مرا چنان حساب شده و زیرکانه در دام خود اسیر می کند که بعد از آن هر چه سعی میکنی از دستش رها شوی در دام او اسیر تر میشوی و در جایی که با روبرو شدن و مواجهه با دشمن دو راه بیشتر پیش رو نداری و باید یا مقابله کنی و یا تسلیم شوی ،دومی را انتخاب میکنی و مانند مسخ شده ها تن به معامله دو سر سوخت می دهی و اگر در سایر معامله های زندگیت(قدرت ،ثروت و …)به ظاهر برنده بودی ولی در این معامله به ظاهر و باطن بازنده ای و شیطان با گماشته هایش در این کارزار برنده اند و من فقط قربانی سرابی شده ام که خود ساخته ام.
باعث میشوی تا با دستان خودت ،خودت را در نکبتی که برای خویش مهیا نموده ای غوطه ور کنی و زندگیت را به طرف نابودی بکشانی و هر زمان که بخواهی از دست این عجوزه که بصورت عروس زیبایی آراسته شده اعتراضی کنی به تو پاسخ خواهد گفت که برو ونفس پر طمع خودت را ملامت و سرزنش کن،من فقط از تو دعوت کردم و از حربه و شیوه ای که تابلوی خطری جدی برای انحراف است استفاده کردم و در افکارت به گونه ای وارد شدم که تو فکر کردی من دعوت به خیر و خوبی می کنم و چنان باطل را با چهره حق و حقیقت جلوه دادم و معرفی کردم(تحت این عنوان که ماده مخدر انرژی میدهد،باعث تسکین و فراموشی درد ها میشود و…)که تو حتی یک لحظه هم فکر نکردی و به سادگی فریب خوردی و با خود نگفتی که این چگونه انرژی است که تبدیل به دندانهای خراب و شانه های افتاده و قیافه کج و کوله و … میشود.
آخر اگر این ماهروی جادوگر ظاهری فریبنده دارد و باطنی زشت و وحشت آفرین دارد ولی انسانی که با میل و رغبت خود آلوده به مواد مخدر میشود دارای ظاهر و باطنی زشت می شود و تبدیل به یک فرمانروای نا لایق و بی کفایت که هر بلایی را بر سر جسم و روان و تفکرش میاوردو سرمایه گوهر جانش را دو دستی تقدیم اهریمن می نماید و انواع و اقسام ضربه ها را به خودش و خانواده اش و جامعه و کل هستی وارد میکندو خود را تبدیل به زشت ترین انسانها می نماید(البته ممکن است اندازه این لطمات و ضربه ها به یک اندازه نباشد) و شاید در ظاهر حتی مشخص هم نباشد که باز خود این دام دیگریست ولی نکته حائز اهمیت این است که باطن اعتیاد و مواد مخدرخبیث و پلید است و خمر محسوب میشود چون روی افکار و اندیشه انسانی حجاب ایجاد میکند.
ما تا زمانی که از آمادگی لازم بر خوردار نشویم و نتوانیم خود را قوی نماییم همچنان طعمه درندگان خونخوارخواهیم شدو باید همان طور که با دستان خویش وسایل نابودی خویش را فراهم نموده ایم باید خودمان هم از این جهنم بیرون بیاییم و الهی شکر که خوشبختانه خداوند رحم کرده و اجازه داده که هر زمان که بخواهیم میتوانیم ره را بر بیگانه ببندیم و راه نجات همیشه هست و هیچ کس نمی تواند بگوید از من گذشته و من دیگر در زشتی ها غوطه ورم و کاملا غرق شده ام بلکه اختیار کامل دارد و میتواند خود را تغییر دهد و خداوند هم قطعا او را یاری خواهد کرد تا بتواند از ظلمت اعتیاد رها و آزاد شود و طوق بردگی را به تاج بندگی تبدیل کند و خداوند را ولی و سر پرست خود قرار دهد

نگهبان جلسه ، مرزبان ، دیده بان
کنگره ۶۰ مرکز علمی و تحقیقاتی و سازمان مردم نهادی است که در حوزه کاهش آسیب های ناشی از مصرف مواد مخدر و اعتیاد فعالیت می کند . یافته های علمی و تجربی کنگره ۶۰ در طول ۱۰ سال تحقیقات میدانی گوی سبقت را از بسیاری مجامع علمی فعال در حوزه اعتیاد و مواد مخدر در سراسر دنیا ربوده است و اکنون کنگره ۶۰ از پیشگامان ارائه کننده نظریه ها و روش های کاملا علمی و تجربه شده می باشد که به نتیجه قطعی و موفقیت آمیز نیز رسیده است. این موفقیت ها روی کاغذ نیست ، بلکه شمار زیادی از مصرف کنندگان انواع مواد مخدر سنتی و صناعی شیمایی است که توانسته اند اعتیاد خود را بر خلاف نظر و دیدگاه جهانیان که می گویند اعتیاد درمان ندارد ، درمان کننده آن هم درمان قطعی .
کنگره ۶۰ همان گونه که در زمینه درمان اعتیاد مبتکر و ارائه کننده روش بسیار موفق DST بوده است ، در ساختار درونی و از نقطه نظر چارت سازمانی و نحوه اداره این سازمان مردم نهاد ، طرح های بسیار مبتکرانه و جالبی را ارائه کرده است که شاید در هیچ کجای دنیا و در هیچ سازمان دیگری شاهد آن نباشیم .
اعضای کنگره ۶۰ و به وجود آورندگان این سازمان مردم نهاد ، افرادی هستند که در گذشته مصرف کننده مواد مخدر بوده اند و هر کدام برای به هم ریختن یک خانواده و یک طایفه کافی بوده اند ، اما چه شده است که اکنون در کمال آرامش و احترام و درنهایت نظم و برنامه ریزی در قالب های اداره کننده کنگره ۶۰ جای می گیرند و به بهترین شکل ممکن کار خود و وظیفه و خدمت خود را انجام می دهند ،آن هم به دور از کوچکترین بی نظمی . سیستم اداره کنگره ۶۰ به گونه ایست که تمامی برنامه های کلاس ها ، مراسم ، جشن ها ، تولد ها ، و خلاصه تمامی امور ، راس ساعت مقرر، بدون کوچکترین تاخیری انجام می شود. به عنوان مثال کلاس های گروه درمانی و کارگاه های آمورزشی کنگره ۶۰ در سراسر کشور و در تمام شعب کنگره ساعت ۵ بعد از ظهر آغاز می شود . کنگره ۶۰در طول سال نزدیک به یک هزار جلسه و کارگاه آموزشی برگزار می کند ، آیا تا به حال شنیده اید که یکی از کلاس ها مثلاً با ده دقیقه تاخیر برگزار شود ؟ برگزار کنندکان این جلسات و کلاس ها ، همان مصرف کنندگان مواد مخدر هستند که زمانی کسی برای آنها ارزشی قائل نبود . همان افراد بی نظم و بی مسئولیت . معجزه کنگره ۶۰ تنها به درمان قطعی اعتیاد ختم نمی شود ، بلکه بخش عظیمی از این معجزه در پرورش انسان سالم و صالح است ، انسان منظم و باانضباط است . انسانی که نظم در سرلوحه تمام کارهایش است. آن هم انسانی که زمانی در قعر تاریکی اعتیاد بوده است .
روزهای جمعه در پارک طالقانی تهران شاهد برگزاری مسابقات المپیاد ورزشی کنگره ۶۰ هستیم که نزدیک به ۹ ماه طول می کشد و در طول این مدت صدها مسابقه و بازی گروهی در ۱۴ رشته ورزشی و با حضور صدها ورزشکار که رهایافتگان از دام اعتیاد هستند برگزار می شود . آیا تا به حال اتفاق افتاده است که حتی ۱ روز مثلا به دلیل بدی هوا ، باران ، برف ، و یا به هر علت دیگری ، مسابقات برگزار نشود ؟
این ها بخش کوچکی از شگفتی های اداره کنگره ۶۰ است که توسط خود بچه های کنگره ۶۰ صورت می گیرد . وقتی به این موضوعات فکر می کنیم دوست داریم از صمیم قلب و با تمام وجودمان به کسی که طراح ساختار های کنگره ۶۰ می باشد ، یعنی مهندس حسین دژاکام ، تبریک بگوییم ، او در شرایطی کنگره ۶۰ را بنا نهاد که هیچ کدام از ما در کنگره نبودیم نه راهنمایی بود و نه مرزبانی ، نه کلاسی بود و نه کارگاهی ، نه مسافری بود و نه همسفری . نه دیده بانی بود و نه شورایی ، او تنهای تنها ، با قوت گرفتن از قدرت مطلق کار خود را آغاز کرد ، در اولین جلسه کنگره ۶۰ فقط تعدادی که شمار آنها به انگشتان دست هم نمی رسید و همگی مصداق کامل واژه حال خراب بودند ، حضور داشتند . نگهبان کنگره ۶۰ از این نقطه حرکتش را آغاز کرد و در ادامه با تبدیل این انسان ها به انسان هایی درمان شده و رها یافته و در ادامه با کادر سازی و طراحی ساختارهای مدون ، نوشتارها ، چگونگی برگزاری کلاس ها ، طراحی ساختار آموزشی ، کمک راهنما و راهنما ، نگهبان جلسه ، دبیر ، استاد و در ادامه تشکیل کنگره دیده بانان و سپس تشکیل کنگره های مرزبانی مناطق ، کنگره ۶۰ را به جایگاه امروزی رساندند.
کنگره ۶۰ از نقطه نظر علم سازمان و مدیریت ، دارای چارت سازمانی بسیار پیشرفته ای است که امورات آن در نهایت نظم و بدون کوچکترین اصطکاکی برگزار می شود .
وظایف صف و ستاد با نهایت دقت و با نگاه همه جانبه ، طراحی و به اجرا گذاشته شده است . محض آشنایی با بعضی از این مسولییت ها در حد امکان به بخشی از آن ها اشاره می کنیم .
نگهبان جلسه :
در کنگره ۶۰ به جلسات گروه درمانی ، کارگاه آمورشی گفته می شود ، زیرا در این جلسات پیرامون موضوعی خاص به صورت علمی و تجربی گفت و شنود و تبادل نظر و بیان مسائل علمی و تجربی و نتایج آنها به صورت کاربردی انجام می گیرد . به همین دلیل ، کارگاه آموزشی است .
کارگاه های آموزشی یا جلسات گروه درمانی کنگره ۶۰ در دو نوع عمومی و خصوصی برگزار می شود . عمومی یعنی شرکت برای عموم آزاد است و خصوصی یعنی فقط مسافران می توانند شرکت داشته باشند. این کلاس ها در سه بخش اصلی کنگره ۶۰ ، یعنی کنگره آقایان مسافر ، کنگره خانم های مسافر و کنگره همسفران یاخانواده ها به صورت کاملا جداگانه و تفکیک شده ، برگزار می شود .
هر یک از این جلسات دارای یک کادر اداره کننده است که به ترتیب مسئولیت عبارتند از : نگهبان جلسه ، دبیر جلسه و استاد جلسه . نگهبان جلسه شخصی است که برای مدت ۱۴ هفته و یا ۱۴ جلسه با رای مستقیم اعضای شعبه ، برای اداره جلسه یا کارگاه آموزشی ، انتخاب می شود . معمولا در هریک از شعب کنگره ۶۰ به صورت استاندارد ، در هفته ۴ کارگاه آموزشی برگزار می شود ، یک کارگاه آموزشی عمومی ، دو کارگاه آموزشی خصوصی ویژه آقایان مسافر و یک کارگاه آموزشی خصوصی ویژه همسفران . برای هریک از این جلسات یا کارگاه ها به صورت جداگانه یک کادر اداره کننده نگهبان و دبیر انتخاب می شود که انتخاب نگهبان با رای گیری کتبی است و انتخاب دبیر به پیشنهاد نگهبان منتخب و رای گیری شفاهی از اعضا صورت می گیرد .
نگهبان کارگاه های آموزشی عمومی بایستی در کارنامه خود ، گذراندن یک دوره دبیری و یک دوره نگهبانی جلسات خصوصی را داشته باشد و در زمان کاندیدا توری در هیچ یک از شعب کنگره ، داری مسئولیت دبیری و یا نگهبانی نباشد .نگهبان کارگاه های آموزشی عمومی بایستی حداقل یک سال از رهاییش گذشته باشد اما برای نگهبانی کارگاههای آموزشی خصوصی ، مدت رهایی می تواند کمتر از یک سال باشد .از نقطه نظر مسئولیت فردی در کارگاه های آموزشی کنگره ۶۰ ، بعد از مرزبان کشیک ، بالاترین مسئولیت به عهده نگهبان جلسه است .
در کنگره ۶۰ به واژه رئیس ، از واژه نگهبان استفاده می شود ، بنابراین نگهبان جلسه ، رئیس جلسه است . کلیه سوالاتی که ممکن است درخصوص برگزاری یک جلسه یا کارگاه آموزشی مطرح شود ، از حیث بار آموزشی، مدت زمان برگزاری جلسه ، نظافت و مرتب نمودن سالن قبل و بعد از جلسه ، و یا هر مسئله دیگری ، پاسخگو ، نگهبان جلسه است . نگهبان بایستی حداقل یک ساعت قبل از برگزاری جلسه در سالن حضور داشته باشد . کلیه امور مربوط به برگزاری جلسه را هماهنگ نماید و در انتخاب استاد جلسه نیز با توجه به موضوع دستور جلسه دقت کافی را لحاظ نماید .
مرزبان :
طراحی ساختار مرزبانی و کنگره مرزبانان منطقه یا شعبه در کنگره ۶۰ به سال ۱۳۸۱ بر می گردد. تا آن موقع مسولییت اداره شعب به عهده دیده بانان و نگهبانان جلسات در شعب بود . در آن زمان جلساتی تحت عنوان جلسه هماهنگی نگهبانان برگزار می شد که تقریبا مسائل مربوط به شعبه در آن جلسه مطرح می شد . به دلیل مشکلاتی که در آن زمان مطرح بود ، ساختار مرزبانی توسط نگهبان کنگره ۶۰ طراحی و در شورای دیده بانان به تصویب رسید و اولین گروه مرزبانان درکنگره ۶۰ در آذر ماه ۱۳۸۱ در شعبه انقلاب فعالییت خود را آغاز نمودند .
طراحی ساختار مرزبانی یکی از حرکت های بسیار ثمر بخش در کنگره ۶۰ بود که برکات بسیاری را برای کنگره ۶۰ به ارمغان آورد .مرزبانان اداره کننده گان شعب کنگره ۶۰ هستند که در اداره امور داخلی شعبه مستقل هستند اما در خط مشی کلی ، تابع مرکز می باشند. مرزبانان حافظ و نگهبان مرزهای علمی و معنوی شامل اصول ، قوانین و حرمت کنگره ۶۰ در شعبه خود هستند . مرزبانان مسئول مستقیم کیفیت آموزشی و درصد رهایافتگان شعبه خود می باشند . مرزبانان همه ساله توسط آرای مستقیم اعضای هر شعبه برای مدت یک سال انتخاب می شوند .
کنگره مرزبانان هر منطقه ، شامل ۷ نفر مرزبان است که ۵ نفر از آنها از گروه آقایان مسافر و ۲ نفر از کنگره همسفران یا خانواده ها می باشند . هر یک از شعب کنگره ۶۰ دارای دیده بان رابط نیز می باشد که این شخص ، رابط بین کنگره مرزبانان منطقه و کنگره دیده بانان می باشد و تصمیمات و مصوبات مرزبانان شعبه را در کنگره دیده بانان مطرح می نماید و به اطلاع دیگر اعضای کنگره دیده بانان می رساند .
دیده بانان رابط ناظر بر اجرای قوانین کنگره ۶۰ در شعب می باشند ، بعد از طراحی و به وجود آمدن ساختار مرزبانی در کنگره ۶۰ ، شعب و مناطق مختلف کنگره ، پیوسته درحال ارتقا و پیشرفت بوده و همه ما شاهد هستیم که هر سال با روی کار آمدن مرزبانان جدید، گویی روح تازه ای در هریک از شعب کنگره ۶۰ دمیده می شود که حقیقتا در ارتقای شعبه در تمامی سطوح ، نقش بسیار تعیین کننده ای دارد.
افرادی که برای شرکت در انتخاب مرزبانی ، می توانند کاندید شوند ، بایستی به درجه کمک راهنمایی رسیده باشند ، نشان مرزبانی در کنگره ۶۰ شال زرد رنگ می باشد و مرزبانان پس از کسب آرای لازم ، در کنگره دیده بانان پیمان مرزبانی خود را امضا می کنند .
ما ، اعضای کنگره ۶۰ آموخته ایم که در تمام امور با مرزبانان هماهنگ باشیم و به گفته ها و فرامین آن ها توجه نماییم و از آن ها حرف شنوی کامل داشته باشیم . این مهم نشان دهنده سطح آگاهی ، دانایی و تعادل ماست . بی توجهی به این مسئله ، یکی از مصادیق بارز بی تعادلی و حال خرابی است . زیرا آن ها با تمام وجود به ما و به کنگره ۶۰ خدمت می کنند ، مرزبان کشیک از ۹ صبح تا ۹ شب در خدمت کنگره و اعضای کنگره است. برای من ، برای تو ، و برای تمام آنهایی که خواستار رهایی از دام اعتیاد هستند و آن هایی که در راهند .
دیده بان :
کنگره ۱۴ نفره دیده بانان ، بالاترین مرجع تصمیم گیری کنگره ۶۰ ، بعد از موسس و بنیانگذار می باشد . کنگره دیده بانان ، متشکل از اعضای هئیت مدیره و خبرگان دیگر است که کلیه قوانین داخلی کنگره ۶۰ را به تصویب می رسانند ، کنگره دیده بانان هر ۲۱ روز ، روزهای چهارشنبه راس ساعت ۳ بعد از ظهر، تشکیل جلسه می دهد . در این نشست درباره کلیه امور جاری کنگره ، بحث و تبادل نظر صورت می گیرد ، از جمله وظایف کنگره دیده بانان می توان به بررسی و تایید انتخاب مرزبانی شعب و اعطای شال مرزبانی به مرزبانان جدید ، بررسی شرایط قانونی کمک راهنمایان جدید و اعطای شال کمک راهنمایی به آنها ، تصویب دستور جلسات سالانه ، تعیین اهداف سالانه و اهداف دراز مدت کنگره ۶۰ اشاره نمود .
دیده بانان علاوه بر عضوییت در کنگره ۱۴ نفره ، مسئولیت کلی شاخه های فعالییت کنگره ۶۰ را نیز دارا می باشند . این مسئولیت ها به قرار زیراست .
دیده بان امور مالی : مجید سلامی ، روابط عمومی : محسن خان ، گروه خانواده : خانم آنی ، کنگره خانم های مسافر : خانم راد ، راهنمایان : رضا ترابخانی ، آموزش و جهان بینی : امین دژاکام ، ورزش : مهدی سهیلی ، مناطق و امور شهرستان ها : احمد حکیمی ، انتشارات : ساسان حیدری ، تحقیقات : علی خدامی ،
مسئولیت انتخاب دیده بانان جدید نیز به عهده کنگره دیده بانان می باشد .
افرادی که در طول دوره خدمت خود در مسئولیت های محوله از جمله مرزبانی ، کمک راهنمایی و غیره بهترین عملکرد را داشته اند ، از سوی شورا به عنوان سیتی زن دیده بانی معرفی می شوند .این افراد مدت زمانی در حدود ۳ سال را به عنوان سیتی زن دیده بانی پشت سر می گذارند و در این مدت آموزش های لازم را می بینند . سیتی زن ها در جلسات دیده بانی حضور دارند اما حق رای ندارند . در حال حاضر سیتی زن های دیده بانی عبارتند از آقایان : محمود هنر بخش ، سعید سبزه ای و احمد ربیعی . این افراد پس از گذراندن این دوره در صورت کسب رای موافق دیده بانان ، به عنوان دیده بان معرفی می شوند . نشان دیده بانی در کنگره ۶۰ شال سفید می باشد .

معتادان را مار نگزیده که سم زدایی می کنیم
۱۴ اصل اعتیاد : سخنرانی در سمینار سراسری اعتیاد ، چالش ها و درمان ها ، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان زنجان آبانماه ۸۱
متن سخنرانی
بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم
فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو در اندازیم

اگر غم لشگر انگیزد که خون عاشقان ریزد
من و ساقی به هم سازیم و بنیادش براندازیم

چو در دست است رودی خوش بزن مطرب سرودی خوش
که دست افشان غزل خوانیم و پای گوبان سراندازیم

یکی از عقل می لافد یکی طامات می بافد
بیا کین داوری ها را به پیش داور اندازیم

بله یکی از عقل می لافد و یکی طامات می بافد؟
جنگ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنه
چون ندیدند حقیقت ره افسانه زدند
من مهندس الکترونیک بودم و یک محقق در الکترونیک بودم ، از بد حادثه به اینجا پناه آورده ام ، من تمامی پزشکان و روانپزشکان را از صمیم قلب دوست دارم ، انسان را دوست دارم ، علم را دوست دارم ، به من می گفتند تو مهندس برقی ، نباید در علم پزشکی و روان پزشکی و اعتیاد مداخله کنی چون درسش را نخوانده ای ، پاسخ من این بود:
من خود اعتیادم ! من خود مواد مخدرم ! من خود کتاب اعتیادم ! من ویروس اعتیادم ! من خود جرمم ! من خود بیمارم ! من در دم و درمانم ! من ۱۷ سال معتاد حرفه ای بوده ام و قریب پنج سال از اعتیاد آزادورها هستم ، من زبان دارم . خودم خودم را برای شما تعریف می کنم . نقاط ضعف و قدرتم را بیان می کنم ، برای شما می گویم درد چیست و درمان چیست به شما میگویم با روشهای موجود درمان شده ام یا نه ! شما بعنوان عالم و دانشمند قضاوت کنید ، من هر چه می گویم آرزو میکردم پزشک یا روانپزشک بودم تا شما مرا می پذیرفتید ، ولی خداوند نخواست و زندگی مرا بگونه ای دیگر رقم زد و خواست من بیش از ۲۰ سال روی سیستم های پیچیده صنعتی کار کنم و عیب آنها را مشخص کنم ولی در همان حال به اعتیاد کشیده شدم و با کوله باری از بدبختی های اعتیاد عاقبت بفکر عیب یابی خودم افتادم .
تجربیاتم را در کتاب عبور از منطقه ۶۰ درجه زیر صفر منشر نمودم . که تاکنون ۵ نوبت تجدید چاپ شده و اکثر نقاط کور درمان اعتیاد در این کتاب شکافته شده و روش جدید درمان اعتیاد ابداع گردیده است .
من دست یک یک شما هموطنان خودم را می فشارم . در ۲۱ ژوئن سال ۲۰۰۰ طبق اعلامیه سازمان دارویی وابسته به وزارت بهداشت آمریکا، روش درمان اعتیاد ، تدریجی پله ای ، که اینجانب طراحی نمودم ، که درمان اعتیاد با استفاده از خود مواد مخدر بعنوان دارو می باشد ، بعنوان بهترین و کم خطرترین و با راندمان ترین روش اعلام گردید و ۱۵ کشور بزرگ جهان آن را تائید نمودند و اکنون هزاران ، هزار نفر با استفاده از این روش درمان شده اند یا در حال درمان هستند ، برای من گریه آور است که در داخل کشورم هنوز عزیزان از این موضوع اطلاع ندارند و حتی چون من پزشک نیستم روی سخنانم بعضی ها حتی فکر هم نمی کنند، من با اکثر خبرگزاری های معتبر جهان مصاحبه
داشته ام ، با هیئت های علمی انگلستان ، فرانسه ، آلمان ، اسپانیا ، نشست داشته و طبق دلیل روش های آنها را نقد کرده ام و نقاط ضعف آنها را بیان نمودم .
به اولین کنگره پزشکی سراسری ایران در زاهدان مقاله علمی صورت مسئله اعتیاد را ارائه کردم که پذیرفته شد در آن مقاله روش های درمان اعتیاد موجود را مردود اعلام کردم .
اکنون طبق بخشنامه مرکز دانشگاه آزاد این مقاله و سایر مقالات من برای استفاده استادان و دانشجویان به بیش از ۱۵۰ دانشگاه ارسال شده است ، در بیش از ۲۰ دانشگاه سخنرانی داشته ام . اکنون دبیر کل کنگره ۶۰ و عضو هیئت مدیره آن هستم ، مرکز تحقیقاتی و گروه درمانی کنگره ۶۰ را بنیان نهادم و تمامی روش ها و قوانین آن را مکتوب نمودم .
کنگره ۶۰ هم اکنون یکی از موفق تریم نوع گروه درمانی در سطح جهان می با شد ، همه روزه دانشجویانی برای تحقیق نزد من می آیند و رساله خود را می نویسند هم اکنون صدها نمونه که به درمان قطعی رسیده اند ، تریاک ، هروئین ، ترزیق و قرص و اعتیادهای وحشتناک نزد من می باشند و آماده هستند هر کجا که بگوئید بیایند و سخن بگویند مگر برای اثبات هرگونه علم یا سخن علمی راهی جز بوته آزمایش و تجربه وجود دارد؟
اکنون در هفته ۱۴ جلسه گروه درمانی کنگره ۶۰ در ۵ نقطه تهران برگزار می شود که حداقل افراد گروه از ۵۰ نفر تا ۴۰۰ نفر می باشند و همه خدمات بصورت رایگان ارائه می گردد.
ما سر شوریدگان را به کجا باید شد !
معتادان را مار نگزیده که سم زدایی می کنیم !

نوشته بیکاری کار تحصیل اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
http://www.ostad.me/2016/12/%d8%a8%db%8c%da%a9%d8%a7%d8%b1%db%8c-%da%a9%d8%a7%d8%b1-%d8%aa%d8%ad%d8%b5%db%8c%d9%84/feed/ 0
دوستی و اداب معاشرت http://www.ostad.me/2016/12/%d8%af%d9%88%d8%b3%d8%aa%db%8c-%d9%88-%d8%a7%d8%af%d8%a7%d8%a8-%d9%85%d8%b9%d8%a7%d8%b4%d8%b1%d8%aa-2/ http://www.ostad.me/2016/12/%d8%af%d9%88%d8%b3%d8%aa%db%8c-%d9%88-%d8%a7%d8%af%d8%a7%d8%a8-%d9%85%d8%b9%d8%a7%d8%b4%d8%b1%d8%aa-2/#respond Sat, 10 Dec 2016 21:33:05 +0000 http://www.ostad.me/?p=3370 مقدمه        براستی سخنان پیامبر اسلا م (ص) و ائمه اطهار (ع) دانشگاه علمی بزرگی است که درسهای ازرشمندی را در هر فن به اختیار می گذارد . سخنان انها مشتمل بر مقاصد بلند و معانی ژرف و دارای افقی گسترده است ،آنان به علل مشکلا ت اجتماعی اگاه بوده اند و انها را […]

نوشته دوستی و اداب معاشرت اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
مقدمه

 

     براستی سخنان پیامبر اسلا م (ص) و ائمه اطهار (ع) دانشگاه علمی بزرگی است که درسهای ازرشمندی را در هر فن به اختیار می گذارد . سخنان انها مشتمل بر مقاصد بلند و معانی ژرف و دارای افقی گسترده است ،آنان به علل مشکلا ت اجتماعی اگاه بوده اند و انها را توجیه کرده و بهترین راههای حل انها را برای مردم بیان کرده اند .

     پیامبر اسلا م (ص) و اهل بیت (ع) بیماریهای اجتماعی را شناخته و دردها را تشخیص داده و پر فایده ترین درمانها را برای انها تعیین کرده اند . و به سبب برتری دانشهایی که از انها به ما رسیده و معارف گرانقدری که بزرگترین رجال فلسفه و اجتماع در برابر انها ناتوانند از انها ظاهر گشته است بحق استادان بشریت و راهنمایان انسانیتند .

      چون موضوع دوستی و برادری از مهمترین لوازم زندگانی و بزرگترین ضرورت انسانی است لذا این امر از بخش بزرگی از عنایات و توجهات انها برخوردار است و تعلیمات و راهنماییهای انان در پایه گذاری اساس دوستی و صفات و شرایطی که لازمه ان است از سوی انها بیان شده و به ما رسیده است . انان به همه اندرز داده اند که در بدست اوردن دوستان و ذخیره کردن انان سستی نورزند تا انجا که پیامبر خدا (ص) فرموده است : خوبتران شما خوشخوتران شمایند ، همانهایی که با دیگران و دیگکران با انها انس می گیرند

 

اهمیت دوستی

 

     نبایدپنداشت که در زندگی چیزی وجود دارد که انسان را بیش از داشتن دوست سعادتمندوشادمان میکند. دوست شایسته ایکه دراحساسات انسان شریک باشد.به هنگام وحشت وتنهایی مونس انسان باشد ودرسختی ومشکلات یاورانسان باشدو…راچیزی جزدوست راستین نمی تواندازانسان برطرف کندتاآنجا که دانشمندی نامدار دراموراجتماعی گفته است:

بدست آوردن دوست راستین کارساده وآسانی نیست و کسی که این امر برایش میسرشده باید بداند به گنج پرارزشی دست یافته که باید به نحوخوب وشایسته ای ازآن بهره گیرد.دوست نزدیک ممکن است درنتیجه اخوت وبرادریش جایگاه برادر- خواهر – پدرومادری را پیدا کند وشایدگاهی نیزاز آن برتر شود.چنان که امیرالمومنین(ع)فرموده است:بسا ترابرادری است که مادرت اورا نزاده است.و نیز فرموده اند:بسا بیگانه ای که ازخویشاوند نزدیکتراست وغریب کسی است که دوستی ندارد. اهمیت داشتن دوست در نزد اهل بیت(ع)به قدری بوده است که امیرالمومنین (ع)فرموده اند:ناتوانترین مردم کسی است که از بدست آوردن دوست نا توان باشدوازاوناتوانتر کسی استکه یکی ازدوستانی راکه یافته است رهاسازد.

امام باقر در این مورد فرموده اند:هر کس دوستی بر اساس ایمان به خداودرراه اودر طلب خشنودی اووبرای وفای به دوستی بدست آوردپرتوی ازنورخداوندوا ما نی ا زعذا ب اوود ستا ویزی برای رستگاری در روزرستاخیزوعزتی پایدارو آوازه ای فزاینده بدست آورده است.از این مقدمه کوتاه به این نتیجه میرسیم که داشتن دوست درزندگی دارای اهمیت بسیاراست واهمیت آن از سفارشهایی که بزرگان دین نموده اند آشکار میشود.

و همچنین به ا ین نتیجه میرسیم که دوست دا شتن و دوست خوب دا شتن دارای منافعی است از آ نجمله : در دنیا با کسی ا نیس ومونس می شویم وتنهایی خویش را بامحبت دوست پر میکنیم وهمچنین در مواقع مشکلات

وسختیهامی توان ازوجودانهاحتی دریک مشاوره استفاده نمود.اماانچه مهمتراست این است که درا نتخاب دوست باید دقت بسیار نمود که دوست خوب ا نسا ن را به سعا د ت میرسا ند ود وست بد ا نسان را به شقاوت راهنمایی میکند. پس بایددوستی راانتخاب کنیم که مارا به مطلوب واقعی که همان سعادت است برساند. در این مورد پیامبر اکرم (ص)فرموده اند:

مومن در کنار برا در دینی خود احساس ارامش مییابد همانگونه که تشنه است بااشامیدن اب سرداسودگی پیدا میکند.حکما در این باره گفته اند: تا میتوانی دوستان خود را زیاد کن . همانا انها گنجها و پشتوانه اند به هنگامی که ازانها کمک خواسته شود.هزاردوست ورفیق زیاد نیست ویک دشمن بسیاراست.

 

چه کسی را باید به دوستی برگزید :

 

     دوست شریک زندگی است و مانند روح در بدن جریان وتاثیر دارد.دوست ایینه ای است که خوبیها وبدیهای ادمی را در ان منعکس میشود .دوست جایگاه اسراروخاستگاه ارزوهاست ازاین رولازم است خوشرفتارخوش نیت وپاکنهاد واز صفات خوب برخوردار باشد تا دوست بوسیله اوهدایت شود و به اوتاسی کند .چه تاثیر دوست بسیار زیاداست و گزافه نیست بگوییم : دوست مطلق بزرگترین موثر در زند گی ا نسان و تشکیل دهنده چگونگی اوست. و ای بسا شخص شایسته ای که در نفوس یاران و دوستان خود نفوذ کرده وانها نیز درزمره افرادصالح وشایسته در امده اندهمچنین بسا فرد ناشایست که بر اثر نفوذ در همنشینا ن و دوستا ن خویش انها نیز ناصالح و ناشایست شده اند.

     این امر به سبب اهمیت و تاثیر فوق العاده ای که در زندگی ا نسان ازنظر سعادت و شقاوت او دارد  درباره ان نصایح فراوانی از پیامبر اکرم و اهل بیت (ع) به ما رسیده است که مردم را ترغیب می کند شا یستگا ن و مخلصان را به دوستی برگزینند و از همنشینی ورفاقت با بزهکا ران و مفسدان بپرهیزند .

      دراین باره نیز احادیث و روایاتی از معصومین وارد شده که درذ یل تعدادی از انها را می اوریم:

امام باقردر ضمن حدیثی به یکی از اصحاب خود فرمودند: ای صالح ازپی کسی برو که تو را میگریاند ولی عی ترا به تو تذکر کی دهد و خیر وصلاح ترا به تو گوشزد می کند و د لش به توعلا قمند وپای بنداست و پیرو آنکس مباش که ظاهرا” تو را می خنداند و به گفته های خود تراشاد میکند در حالیکه باطنا” نسبت به توغیر صمیمی و ناخا لص ا ست وبدان که عن غریب بر خدا وارد    می شوی و از حا ل و رفتار خویش ا گاه میگردی ( مبادا که شرمنده شوی ) همچنین امام صادق (ع) فرموده اند :

دوستی و رفاقت حدودی دارد – کسی که واجد تمام آن شرایط نیست – او

دوست کامل نیست و ان کس که دارای هیچیک ا ز این شرایط  نیست اساسا” دوست نیست و آن شرایط بدین قرارند :

اول.ظاهروباطن رفیقت در رابطه با تو یکسان باشد. دوم .آراستگی و ابروی خود را جمال خود بداند و  نازیبایی تو را نا زیبایی خود ببیند .

سوم.دست یافتن به مال  یا رسیدن به مقام روش دوستانه او را نسبت به تو تغییر ندهد.چهارم. درزمینه دوستی ورفاقت ازانچه در اختیاردارد نسبت به تو مضایقه نکند .پنجم.تورا در مواقع مصیبت ورنج ترک گوید . وهمچنین ازا ن حضرت است که :کسی که سه بار نسبت به تو خشمگین شود و درباره ات به بدی سخن نگوید شایسته رفاقت است او را به دوستی برگزین .

     ازامام علی(ع)است که:کسی که ناسنجیده بادیگران پیمان دوستی می بنددناچار باید به رفاقت با اشرار و افراد فاسد تن در دهد.  نیز فرموده اند:جز با خردمند پرهیزگار معاشرت مکن وجز با دانشمندان پاکدل همنشین مباش ،ورازخود را تنها به مومن وفاداربسپار. وامام سجاد فرموده اند: محفل صالحان و شایستگان سبب هدایت وصلاح وآداب و رفتار دانشمندان موجب افزایش خرد است. از این رو لقمان حکیم به فرزندش پند می دهد که: ای پسرک من با دانشمندان همنشین باش و در برابر آنها زانو بزن که دلها باشنیدن حکمت زنده می شوند چنان که زمین مرده با بارانها می تند زندگی از می گیرد. و همچنین گفته است کسی که در جاهای بد وارد شود متهم می گردد و کسی که با رفیق بد معاشرت کند سالم نمی ماند، و آن که با دانشمندان همنشینی کند سود      می برد. 

  همچنین پیامبر فرموده اند:تنهاباکسی همنشینی کنید که شمارا از پنج چیزبه پنج چیزفرا می خواند:ازشک به یقین،ازخودبرتربینی به فروتنی،از دشمنی به دوستی، از ریاکاری به اخلاص و از محبت دنیا به زهر.

 

ازدوستی و مجالست با این افراد باید دوری جست:

۱-فردشرابخوار۲-احمق۳- فریبکارواغفال کننده ۴-اهل تهمت و بدنامی

۵-منافق و خائن ۶-چاپلوس ۷-فرومایگان ۸-دنیا پرستان ۹-شرور ۱۰-جاهل ۱۱-عیبجو ۱۲-کسی که بی توجه به حقوق دوست است.

امام باقر(ع) فرموده اند: پدرم علی بن حسین(ع) به من گفت: بنگر با پنج تن همنشینی نکنی وباآنهاسخن نگویی ودرهیچ راهی آنهارا همراهی نکن. گفتم ای پدر: آنها چه کسانی هستند؟ فرمود:بپرهیزاز همنشینی با دروغگو که او مانند سراب دور را بهتو نزدیک و نزدیک را به تو دور نشان می دهد. زنها راز رفاقت با فاسق، زیرا او تو را به لقمه ای یا کمتر از آن می فروشد و بپرهیز از رفاقت با نجیل چه او تورا با مال خود در سخت ترین نیازی که پیدا می کنی یاری نمی کند و بپرهیز از رفاقت با احمق زیرا او می خواهد به تو سود رساند لیکن به تو ضرر می رساند و زنها راز مصاحبت با قطع کننده رحم چه من او را در سه جا از کتاب خدا ملعون یافتم. و نیز فرموده است: بپرهیز از همنشینی با گناهکاران و کمک به ستمگران و همسایگی با فاسقان، از فتنه آنها برخور باش و از فضای آنها دوری کن.  

     همچنین امام موسی(ع) فرموده است: بپرهیز از آمیزش با مردم و انس باآنهامگرآنکه درمیان آنان خردمند وامین یابی دراین صورت با آنها انس بگیروازغیرآنان بگریزهمان گونه که ازجانوران درنده می گریزی.همچنین ابوذرغفاری گفته است:تنهایی بهترازهمنشین بدوهمنشین شایسته بهتراز تنهایی است.

همچنین حضرت عیسی(ع) فرموده است: با نفرت از گناهکاران دوستی خود رابه خدا نشان دهید و با دوری از آنها به خداوند تقرب جویید و   خشنودی خدا را در خشم آنها بخوانید.

    پس از انکه دانستیم دوستی را که برای خود انتخاب می کنیم و رفیقی را که برای همنشینی و همدمی برمی گزینیم باید از چه صفاتی برخوردار باشد و دریافتیم کسی که دوستی و برادری او واجب و رفاقت او نیکو و پسندیده است تنها ان انسان شایسته و پرهیزگاری است که از محرمات الهی دوری ورزد و طاعات او را به کار بندد و به اخلاق پسندیده و اعمال نیک آراسته باشد از این رو برماست که دریافتن چنین دوستی حریص باشیم و هنگامی که او را بدست آوردیم آغوش خود را برایش بگشاییم واو را نسبت به خود در برترین موفقیتها قرار دهیم.

امیر مؤمنان فرموده اند:

     دوستان دو دسته اند: دسته ای مورد اعتماد و دسته ای خنده رو و ظاهر قریبند. اما دسته ای که مورد وثوق اند،مانند دست و بال و خانواده و مال می باشند باری اگر به این دوست خود اعتماد داری مال و توان خود را در راه او صرف کن،با هر کس دوست است دوست وبا دشمنش دشمن باش،راز او را مکتوم بدار، او را یاری و خوبیهایش را ظاهر کن وبدان که اینگونه دوستان ازکبریت احمرکمیابترند. اما دوستان خنده رو: از آنها به تو لذت و خوشی می رسد،این را از آنها قطع مکن و بیش از این از وجدان آنها چیزی مخواه و به مقداری که با تو گشاده رویی وشیرین زبانی می کنند با آنها رفتار کن و باید بدانی که دوستانت را حقوقی است که باید مراعات کنی و دوستی را حدودی است که باید از ان تجاوز نکنی وگرنه رشته دوستی را در معرض بریدن و پیوند برادری را در استانه گسستن قرار داده ایم واین گناهی بزرگ است که عقل سلیم انرا اجازه نمی دهد و شرع مقدس انرا تایید نمی کند تا انجا که امام صادق (ع)فرموده است:چقدر زشت است برای ادمی که دوستش حق او را رعایت کند و وی حق دوستش را مراعات نکند .و نیز فرموده اند کسی که دین خدا را بزرگ می شمادر حقوق برادران را بزرگ می داند . امام کاظم (ع)فرموده اند : حق دوست خود را به اطمینان رابطه ای که میان تو واوست ضایع مکن چه انکه حقش را ضایع کردی دوست تو نیست و نباید دوست تو بر بریدن از تو قویتر از تو بر پیوند با باشد. 

    امام باقر (ع) فرموده اند :دوست خود را به هنگامی که از تو غایب شود یاد کن و همانگونه که دوست داری در وقتی که از او غایب می شوی تو را یاد کند و از هر چه دوست داری تو را در ان بخودت واگذارد او را به ان واگذار چه کار درست همین است .همچنین فرموده اند :از حقوق برادر مومن بر برادرمومنش این است که او را سیر کند و عورتش را بپوشاند و اندوهش را بر طرف کند و وامش را بپردازد و هنگامیکه بمیرد زن و فرزندش را سرپرستی کند .

انواع دوستان

   در بیان انواع دوستان روایات چندی از اهل بیت (ع) وارد شده که صفات ویژگیهای هر دسته از انها روشن شده است تا ادمی در این راه با آگاهی گام بردارد. امیر المومنین (ع) فرموده اند:دوستان دونوعند: دوستان مورد اعتماد و دوستان خنده رو.

     امام حسین (ع) نیز در این باره فرموده اند : برادران چهار گونه اند :برادری که برای توست و تو برای اویی – برادری که برای توست – برادری که ضد توست و برادری که نه برای اویی و نه او برای توست.

از ان حضرت در باره معنای این سخن پرسش شد .امام پاسخ دادند : برادری که برای توست و برای خودش است برادری است که با دوستی خویش بقای دوستی وبرادری را خواهان است و با دوستی خود خواهان مرگ برادری نیست. این برای توست و به سود خودش است چه هرگاه برادری کامل شود زندگانی هر دو خوش و گوارا خواهد شد و هرگاه برادری یک طرفه و در تناقض باشد برادری هر دو طرف ناردست خواهد بود .

     برادری که او برای توست کسی است که نفس خویش را ازطمع رهایی داده و به حال رغبت دراورده است از این رو هرگاه رغبت به برادری داشته باشد در امور دنیا طمع ندارد و این بطر کامل و با تمام وجود برای توست .

     برادری که بر ضد توست برادری است که پیشامدهای ناگوار ا برایت انتظار می کشدو اسرارت را فاش می کند و در میان خانواده هابر تو دروغ می بندد وبه تو با نظر حسرت می نگرد و لعنت خداوند یگانه بر او باد. 

  برادری که نه برای توست و نه تو برای اویی کسی است که خداوند او را پر از حماقت کرده و او را از رحمت خود دور ساخته است او را می بینی که خودش رابرتو ترجیح می دهدوبه سبب حرصی که داردانچه را دراختیارتوست می طلبد .

اما صادق (ع) نیز فرموده اند : دوستان سه گونه اند: یکی مانند غذا است که درهر زمان بدان نیازمندی و ان دوست خردمند است. دوم به منزله درد است و ان دوست احمق است .سوم در حکم داورست و ان دوست هشیار و زیرک است .

     و نیز فرموده اند : دوستان سه گونه اند :دوستی که با جان خویش با تو مساوات و همیاری می کند دیگر دوستی است که با مال خویش با تو مساوات و همیاری می کند  وسومی کسی است که کفاف خود را از تو می گیرد و ترا برای برخی از لذ تها می خواهد بنابراین نباید او را از دوستان مورد اعتماد بشمار آوری.

 

آزمایش دوستان 

 

     برای هر انسانی در زند گی د وستانی است که در هنگام وحشت وتنهایی با انها انس می گیرد و در زمان شدت و سختی به انان پناه می برد و دربرابر حوادث روزگارو پیشامدهای ناگواراز آنها کمک می گیرد: اسرار خود را به انها می سبارد و اخبار و اندیشه های خود را با انها در میان میگذارد. لیکن بسیار است که انسان به یارانی دست میابد که در صداقت و اخلاص انها شک و تردید دارد. در اینجا نشانه های وجود دارد که اهل بیت (ع) انهارابرای آزمایش دوستان قرار داده ند تا با انها بیندیشیم و بکوشیم انها را در مورد دوستی که در صداقت و اخلا ص او شک داریم پیاده کنیم تا بهترین نتایج وپاکیزه ترین ثمرات را از انها بدست آوریم . زیرا برای انسان پسندیده است که با هرکسی مصاحبت دارد به تو اعتماد کند مگر انکه پیش از این او را بیازماید و حقیقت او را بداند چنانکه امام علی (ع) فرموده اند : با احدی دوستی مکن مگر انکه انگاه که بخوبی او را بشناسی .ونیز فرموده اند : پیش ازمایش دوست به او اعتماد مکن .

     امام صادق (ع) فر موده اند : با مردم معاشرت کن تا انها را بیازمایی و کسی که مردم را ازمود انان را دشمن داشت .پیامبر اکرم (ص) نیز فرموده اند : دوستی صادقانه در سه چیز است : اینکه گفتار دوستش را برگفتار دیگران و همنشینی دوستش را بر همنشینی دیگران و خشنودی دوستش را بر خشنودی دیگران ترجیح دهد.

     از امام صادق(ع) است که : به دلت بنگر اگر دوستت را انکار کرد قطعا” یکی از شما عمل ناخوشایندی را مرتکب شده است . و نیز فرموده است : سه نفرند که تنها در سه جا شناخته می شوند : بردبار در خشم – دلیر به هنگام جنگ و دوست به در موقع نیاز.همچنین از ان امام است که :دوست به سه چیز ازمایش می شود  اگر در انها رغبت و توافق داشت دوستی چاک و راستین است و گرنه دوست زمان رفاه و اسایش است نه دوست روزگار سختی : از او مال بخواهی – او را بر مالی امین بگردانی و از او بخواهی در ناراحتی تو مشارکت کند .

     امام صادق (ع) گفته است : مردم جز از راه ازمایش شناخته نمی شوند و از این روزن و فرزند ت را در غیبت – دوستت را در مصیبت – خیشاوندان رابه هنگام ناداری و فقر – دوستان و چاپلوسان را در زمان بیکاری بیازمای تا منزلت خود را در نزد انها بدانی .

پایه های دوستی

 

     پیامبر گرامی اسلا م(ص) و اهل بیت (س) در بیان انچه برادری بر اساس ان قرار دارد و دوستی بر پایه های ان استوار است به هیچ روی فروگذاری نکرده و مردم را بدانها اگاه و تشویق فرموده اند که رعایت انها موجب و مزید استحکام روابط برادری و پیوندهای دوستی در میان افراد اجتماع است که ما در ذیل شرح مختصری از این پایه ها و شرایط را می اوریم .

 

پایه های دوستی :

  • دید و بازدید
  • گشاده رویی و لبخند
  • فروتنی با دوستان
  • خوش گمانی به دوستان
  • رازداری
  • چشم پوشی از بدی
  • پذیرش پوزش
  • یاری دوستان
  • از خود گذ شتگی
  • اندرز
  • مداومت بر دوستی

 

دید و باز دید :

      شاید زیباترین و دلپسندترین مظاهر وفاداری و دوستی دیدار دوستان از یکدیگر و جویا شدن حال ایشان در خانه انها میباشد و این امر در دل دوستانی مه به دیدارشان می روند بزرگترین اثر را به جا می گذارد چه این عمل نشانه دوستی صادقانه و گواه گرایش و هماهنگی و موجب استحکام پیوندهای برادری و دوستی است .از این رو پیامبر گرامی (ص) فرموده اند : دیدارها دوستی را می رویاند و نیز فرموده اند : کسی که برادر مومن خود را در خانه اش دیدار کند خداوند می فرمایند : تو مهمان و دیدار کننده منی و پذیرایی تو بر عهده من است و به سبب ان که او را دوست داشتی بهشت را برات واجب کردم .

      امام صادق (ع) نیز فرموده اند : انسان به قصد برادر مومنش از خانه بیرون می اید تا او را دیدار کند و باز نمی گردد جز اینکه خداوند حوایج دنیا و اخرت او را بر اورده می کند .

 

گشاده رویی و لبخند :

       گشاده رویی و لبخند در ایجاد دوستی نقش اساسی دارد . بلکه برترین عامل محبوبیت انسان در میان مردم و بزرگترین وسیله نزدیکی دلهای جهانیان به یکدیگر است .چه یک لبخند تو در بارب دوستت می تواند ضامن ان باشد که دلش را به سوی تو جذب کند و بر محبت او نسبت به تو بیفزاید و اگر در قلب او کینه ای از تو وجود داشته باشد او را با خنده ای بر لب و چهره ای گشاده دیدار کن زیرا این رفتار دلش را پاک می کند و زنگار کینه را از قلبش می زداید . از این رو پیامبر گرامی (ص) فرموده اند : خوشخویی دوستی را پایدار می کند و گشاده رویی کینه را از دل می زداید .

      امام رضا (ع) فرموده است : کسی که به چهره برادر مومنش لبخند زند خداوند حسنه ای برایش می نویسد و کسی را که خدا برایش حسنه ای نوشته است عذاب نمی کند .

      به همان اندازه ای که گشاده رویی و لبخند و خوشرویی  در کسب

 مودت و تحکیم محبت تاثیر عمیق دارد گرفتگی و ترشرویی و بد اخلاقی در دوری دلها از یکد یگر و نفرت نفوس و قطع پیوندهای دوستی و برادری بی نهایت موثراست از این رو پیامبر اسلام (ص) فرموده است : خداوند کسی را در برابر برادر دینی خود تروشرو است را دشمن می دارد .  

 

فروتنی با دوستان :

    هیچ چیز مانند تکبر و خود برتربینی دوستی را تباه نمی کند، چه انسان متکبر همواره عبوس و اخمو و بدمعاشرت است. همچنین چیزی مانند تواضع و فروتنی نهال دوستی و برادری را در دلها نمی شناسد، زیرا انسان فروتن محبوب دله و مقرب مردم است، همنشینی با دوست پسندیده و رفاقت با او لذت بخش و گفتگوی با دلنشین است چنان که امام صادق(ع) فرموده اند: سه چیز ایجاد محبت می کند: دینداری، فروتنی، بخشش. فروتنی منزلت انسان را درمیان مردم بالا می برد. پیامبر فرموده اند: تواضع بر منزلت انسان می افزاید. امام حسن(ع) نیز فرموده اند: کسی که در دنیا برای برادران خود فروتنی کند در نزد خداوند از صدیقان به شمار می رود. امام کاظم(ع) هم فرموده اند: پادشاه را با پرهیز، دوست را با فروتنی، دشمن را با احتیاط وعموم مردم را با حوشه وی مصاحبت کن.

 

خوش گمانی به دوست:

هرکدام ازما تأثیرفوق العاده ای رااز شنیدن این که دوستش به وی  حسن ظن دارد و او را ابداً متهم نمی کند در نفس خود بخوبی احساس می کنندودراین موقع لذت برادری رادرک می کند ازاینروامیر مؤمنان فرموده اند: عمل دوست خود را به نیکوترین وجه آن توجیه کن تا آنگاه که آنچه تو را به او دگرگون نکند وبه تو برسد، و نسبت به سختی که از دوستت صادر شده است چناچه راهی می یابی که آن را خوب بدانی بد گمان مباش. سزاوار است انسان دوراندیش خود را در وضعی قرارندهد که موجب برانگیختن بدگمانی مردم شود و اگر چنین کند باید تنها خودش را مورد سرزنش قرار دهد، چنان که امیرمؤمنان فرموده اند: کسی که را درمعرض تهمت قراردهد نباید کسی را که به او بدگمان شده مورد سرزنش قرار دهد.

 

 

راز داری :

 

 برای دوست ما لذت بخش است که گاهی اوقات اخبار خود را با ما در میان نهد و اسرارش را به ما بازگو کند و همچنین برای ما لذت انگیزاست که به همین گونه با اورفتار کنیم واسرار و اخبار خوش به اوبسپاریم. ولی برماست که اسرار دوستان را محفوظ بداریم و از افشای آنها به دیگران خود داری کنیم زیرا اگربه چنین کاری اقدام کنیم پیمان برادری و دوستی را نقض و به او خیانت کرده و فریبش داده ایم و آنکه به دوستش خیانت کند و او را فریب دهد دوست و برادر نیست چنانکه پیامبر (ص) فرموده اند: مجالس امانت است و روا نیست دوستی راز دوست خود را فاش کند. امام باقر نیز فرموده اند: از جمله خیانتها آن است که راز دوست را فاش کنی.

    همانطور که خداوند در قرآن کریم فرموده است: کسانی که دوست دارند زشتیها در میان مردم با ایمان شیوع یابد عذاب دردناکی برای آنها در دنیا و آخرت است.

 

چشم پوشی از بدی :

    هر انسانی در زندگی در معرض خطا و اشتباه است، لغزشهایی از او صادر و خلافهایی از او ظاهر می شود، زیرا کمال مطلق به خداوند و عصمت از خطا به بندگان برگزیده او اختصاص دارد و هیچ کس در این احتصاص با آنها مشارکت ندارد و احدی را در این امر یارای منازعه با آنها نیست. اما دیگر مردم مرتکب گناه و بدی می شوند و خطا و اشتباه از آنها سر می زند، بهترین آنها کسی است که لغزش مشاهده کردی آن را مستور بدار.همچنین فرموده اند:عیبجوی مردم مباش تا بی دوست نمانی.و امیر مؤمنان نیز فرموده اند: بر تو باد به مدارا کردن با مردم ، واحترام دانشمندان، وگذشت از لغزشهای دوستان.

 

پذیرش پوزش :

    گفتیم که انسان درمعرض خطاواشتباه است و کمال مطلق اختصاص به حضرت احدیت دارد و عصمت ازخطا ویژه برگزیدگان مقرب است.

بنابراین دوست تو ممکن است گاهی در گفتار یا کردار به تو بدی کند همچنین تو با او به بدی رفتارکنی اما این امر نباید شما را از محدوده برادری و دوستی بیرون کند چه لغزش و درافتادن مقتضای نهاد انسان و سرشت اوست.پیامبر فرموده اند: هرگاه کسی نزد برادر مسلمان خود عذر خواهی کند و او نپذیرد وی مانند کسی که در راهها مالیات (غیر قانونی) می گیرد گناهکار است. ونیز فرموده اند: کسی که از اوعذر کاری خواسته شود و وی نپذیرد در کنارحوض بر من وارد نخواهد شد 

یاری دوستان :

    همانطور که گفتیم دوست شریک زندگی است و او به منزله روح در کالبد است برای انسان در اینصورت بر انسان حتم است که با دست و زبان دوستش را یاری کند چه اوحاضرباشد یا غایب. پیامبر فرموده اند:

کسی که ازآبروی برادر مسلمانش دفاع کند بهشت براو واجب می شود.

ونیزفرموده اند: برادر دینی خود را چه ستمکار باشد وچه ستمدیده یاری کن.

 

از خود گذشتگی :

    ایثار و از خود گذشتگی مرتبه ای است که جز صابرین به آن نمی رسند و این برترین مراتب برادر و عالی ترین درجات دوستی است  ومتأسفانه انسان در این روزگار کسی را نمی یابد که به این اصل عمل کند و به این مرتبه دست یابد.

    امام باقر(ع) فرموده اند: برای خداوند بهشتی است که جز سه دسته در آن وارد نمی شوند: کسی که به حق بر زیان خود حکم کرده، کسی که بخاطر خدا برادر مؤمنش را دیدار کرده، و کسی که برای خدا برادرمؤمنش را برگزیده است. وهمچنین خداوند در قرآن فرموده است: برخی از مردم جان خود را در برابر خشنودی خدا می فروشند و خدا نسبت بندگانش مهربان است.

 

پند و اندرز :

    نصیحت و اندرز از بزرگترین لوازم محبت و مهمترین ارکان مودت است ، دوستی و برادری وقتی به کمال می رسد که نصیحت و ارشاد پیشرو و انگیزه آن باشد و کسی که نصیحت گوی برادر دینی خود نباشد برادر نیست. از این رو هرگاه در برادرمؤمن خویش نارسایی یا عیبی یافتی باید بکوشی با لطف و مدارا او را بر نقص خود راهنمایی و به عیب خویش آگاه سازی تا نقص خود را برطرف کند و عیب رااز خود بزداید. پیامبر فرموده است: بهترین دوستانت کسی است که تو را صادقانه اندرز دهد و در محافل زینت بخش تو باشد و در برابر دشمنت تو را یاری دهد. امام صادق فرموده اند: محبوب ترین دوستانم کسی است که عیبهایم را به من هدیه دهد.

 

مداومت بر دوستی :

     یکی از ویژگیهای دوستی صادقانه و مودت خالصانه ان است که پیوسته رو به افزایش است و هر چه زمان بر انهایی که در راه خدا دوستی یکد یگر را اختیار کرده اند می گذرد روابط انها مستحکم تر وپیوند انها ریشه دار تر می شود .چنان که امیرالمومنین (ع) فرموده است : دوستی برادران دینی پایدارتر است . بر عکس دوستیهایی که بر اغراض شخص و مصلحتهای مادی تکیه دارد از همان روز نخستین زوال ونا پایداری برآن نوشته شده است . اینان دوستان روزگارخوشی و رفاه میباشند همانطورکه امیرالمومنین (ع) فرموده است : چقدر دوستان به هنگامی که آنها را می شماری زیادند ولیکن انها در مصایب و سختیها اندکند .

      حضرت رسول (ص) فرموده است : خداوند مداومت بر دوستی دوستان را دوست می دارد پس بر ان مداومت کنید .

 

 

دشمنان دوستی و رفاقت کدامند :

 

     پیامبر گرامی (ص) و اهل بیت (ع)  راهنماییهایی درست و آموزشهای صحیحی در بدست اوردن هر چیزی که بر مودت و دوستدعوت و بدان مردم را ارشاد و تشویق کرده اند و به هر چیزی که در نفوس کنیم و دشمنی پدید اورد مردم را بر حذر داشته و به زیانها و خطراتی که در این راه است هشدار داده اند اینک به برخی از این هشدارها می پردازیم :

  • چاپلوسی
  • خیانت به دوستان
  • تکلف به دوستان
  • دوری از دوستان
  • شماتت به دوستان
  • ازار دادن دوستان
  • خودپسندی
  • فراموش کردن دوستان

 

چاپلوسی :

   تملق وچاپلوسی جرثومه مرگباری است که پیوسته پیکره دوستی رامی پوساند تا انگاه که انرا از بن بر اندازد و پایه های انرا منهدم سازد چه دوستی اگر با پایه اخلاص صحیح قلبی و مودت روحی صادقانه و بی شایبه تکیه نداشته باشد چیزی جز یک دوستی ظاهری نیست که نه امیدی به سود ان است و نه فایده ای ازآن به دست میاید امام باقر (ع) فرموده است : چاپلوسی از اخلاق مومن نیست

     امام هادی (ع) نیز فرموده است : چاپلوسی زیاد موجب بد گمانی است هنگامیکه مورد اعتماد دوست خود قرار گرفتی از تملق به حسن نیت با زگرد .

 

خیانت به دوستان :

 

     خیانت از زشت ترین گناهان و ناپسند ترین رذیلتها و نشانه پلیدی باطن و پستی اخلاق است و هرگاه خیانت نسبت به دوستان صورت میگیرد جرمی سختتر و گناهی بزرگتر است چه علاوه بر قبح ذاتی موجب از میان رفتن حرمت دوستی و تعدی به حقوق آن و سبب گسیختن پیوند رفاقت و بریدن رشته مودت و برادری است .امام صادق(ع) فرموده است : مسلمان برادر مسلمان است به اوستم نمی کند و او را خوار نمی سازد و به او خیانت نمی کندو امام باقر (ع) فرموده اند : ار خیانت است که از راز برادر دینی خود سخن می گویی .

 

تکلف با دوستان :

 

     انسان خوش دارد که در رفتار با دوستش از ازادی خویش برخوردار باشد خواه درنشستن یالباس پوشیدن و یا سخن گفتن و اینکه پایبند قیدها و رسمهایی نباشد که جامعه بر او تحمیل کرده است .چه آزادی از این قیود از حفظ اداب و رسوم ودردوستی گویاتر و به محبت نزدیکتراست . امام علی (ع) فرموده است : شرط همدمی ترک تعارفات است و نیز: بدترین دوستان کسی است که برای او به رنج افتد و بهترین آنها کسی است که دیدارش برایت اطمینان آورد و غیبت او برایت ارامش بخش باشد .

 

دوری گزیدن از دوستان :

 

     پیامبر و اهل بیت برقراری رابطه دوستی را از برترین اعمال و مقرب کننده ترین انها به خدا شمرده اند به همین سبب دوری از دوست گناهی است که عقل سالم انرا زشت می شمارد و وجدان بیدار و زنده از ان سرباز می زند . پیامبر (ص) فرمود : هرکس بیش از سه روز از برادر دینی خود دوری کند وارد دوزخ میشود . نیز :دوری گرفتن انسان از برادر دینی خود تا مدت یک سال به منزله ریختن خون اوست.

 

شماتت به دوستان :

 

    از ستمهای بزرگ است که تو کسی را که به دوستش شماتت و در رنج او شادی می کند دوست بنامی بلکه او دشمنی است در لباس دوست. و این برای انسان از دشمنی که متظاهر به دشمنی است بسیار زیانبارتر است .چه انسان می تواند از دشمن خود دوری گزیند و از او بگریزد تا از ازار او مصون بماند لیکن دشوار است که بتواند ازاین دشمن پنهان شده در لباس دوست اعتراض کند و خود را از شر او محفوظ بدارد .

      اما م صادق (ع) فرموده اند : سه چیز مایه جلب دوستی است انصاف در معاشرت ، مواسات در سختی ، داشتن قلب سلیم . و نیز :به برادر دینی خود شماتت مکن که خدا او را می امرزد و شماتت را بر تو وارد می کند .

 

آزار رساندن به دوستان :

 

     بسیاری از مردم به خود اجازه می دهند که دوستانشان را به دست یا به زبان بیازارند و می پندارند که کار خوبی انجام می دهند . گاهی دیده می شود که شخص سخت ترین واژهها  و گزنده ترین انها را متوجه دوست خود می کند و به می نگرد که چه گونه از سخنان او به خود می پیچد و او هیچ اعتنایی به حال او ندارد بلکه اینکار را مایه تفریح و خوش حالی خود قرار داده است برای انکه دوستان دچار این گونه نتایج بر و عواقب وخیم دوستی نشوند پیامبر و اهل بیت ما را از تعدی به دوست نهی فرموده و انرا تجاوز به حقوق دوستی و از میان بردن حرمت ان بشمار اورده اند .

     پیامبر (ص) فرموده است : برای مسلمان روا نیست که به برادر دینی  خود نگاهی اندازد که موجب ازار او شود .

     امام صادق (ع) فرموده است : هر کس رادر دینی خود را با سرزنش دیدار کند او را در دنیا و اخرت سرزنش خواهد کرد .

خود پسندی :

 

     خود پسندی صفت نفرت انگیزی است که هر انسانی آنرا زشت می شمارد لیکن انسانهایی که از این خوی تهی باشند اندکند . انسان خود پسند پیوسته برای وجود خودش کوشش و اهتمام دارد نه دیگران و درباره مصالح جز خودش نمی اندیشد .پیامبر (ص) فرموده است : در مصاحبت ان کس سودی نیست که برای تو نمی خواهد انچه را برای خودش می خواهد .اسلا م با این خوی زشت نبردی اشتی ناپذیر دارد .

و نیز : هیچ یک از شما ایمان نمی اورد مگر انگاه که انچه را برای خودش دوست می دارد برای برادر مومنش دوست بدارد .

 

فراموش کردن دوستان :

 

   شاید از بزرگترین جفاها و بد رفتاریها نسبت به دوست ان است که او را به هنگامی که غایب شود فراموش کنی زیرا فراموشی تو نشانه عدم استحکام پیوند میان تو و اوست از این رو حکیمان فراموش کردن دوست را جفای به او شمرده اند و جفا بزرگترین ویران کننده بنای دوستی و مهمترین عامل جدایی افکن میان دوستان است از این رو اهل بیت به ما دستور داده اند که دوست پیوسته جویای حال دوست خود باشد و او را فراموش نکند .

   امیر المومنان (ع) فرموده اند : ترک رسیدگی به احوال دوست انگیزه بریدن ازاوست .

 

وصیت امام علی (ع) به امام حسن (ع) درباره معاشرت :

 

     امام به فرزندش فرموده است : خود را وادار کن بر پیوستن به دوست خویش به هنگام جدایی او، و بر مهربانی و دوستی به هنگام روی گردانیدن او،و بر بخشش در وقت بخل ورزی او ، و بر نزد یکی به هنگام دوری جستن او، و بر نرمی هنگام درشتی کردن او و بر عذر در وقت بد کرداری او تا انجا که گویا تواو را بنده ای و او را بر تو نعمتی است . و زنهار از این که این روش را در غیر جای خود به کار بری یا نسبت به کسی که شایستگی ان را ندارد به جا اوری . دشمن دوستت را به دوستی مگیر تا به دوست خود دشمنی گرده باشی . خدعه و فریب به کار مبر که این خوی فرومایگان است . برای دوستت پند راخالص و بی الا یش کن خواه (اندرز تو نزد او) نیکو باشد یا زشت . و درهمه احوال به او کمک کن . و با او باش در هر جا که باشد . خواهان مجازات دوست خود مباش هر چند بر دهانت خاک بپاشد . به دشمنت احسان و نیکی کن که ان شیرینتراز پیروزی است . خشم را کم کم فرو ده چه من اشامیدنی شیرینتر و گواراتر از ان در پایان ندیدم . با شک از دوستت مبر و پیوندت را با او بی ان که خشنودی اورا بخواهی قطع مکن .در برابر کسی که با تو درشتی می کند نرم باش چه زود باشد که با تو از در نرمی در می اید . چقدر زشت است بریدن پ از پیوند، و جفا و بدرفتای پس از رفاقت و برادری ، و دشمنی پس از دوستی ، و خیانت نسبت به کسی که ترا امین دانسته وعمل بر خلا ف گمان کسی که به تو امیدوار بوده ، و خیانت به کسی که به تو اعتماد کرده است .و اگر خواستی از دوست خود ببری جای مقداری از دوستیت را باقی گذار که اگر روزی مایل شود بدان بازگردد و کسی که به تو گمان نیکی دارد گمان نیک او را تحقق ده . و حق دوست خود را به اطمینان دوستی میان تو واو تباه مکن زیرا تا که حقش را تباه کرده ای دوست تو نیست . و نباید خانواده ای به سبب تو بد بخت ترین مردم باشند ، و به کسی که از تو دوری می جوید رغبت مکن ، و از ان که به تو رغبت دارد در صورت امکان معاشرت از او دوری مجوی ،و نباید دوستت بر بریدن از تو و بدی کردن به تو و بخل ورزیدن نسبت به تو و کوتاهی در فضل و بخششش از تو تواناتر باشد به این که به او بپیوندی و به وی احسان کنی ودرباره او بذل و بخشش روا داری .

نباید ستم ستمکاربر تو گران اید چه او به زیان خود و سود تو می کوشد و پاداش کسی که ترا خشنود می کند بدی کردن به او نیست  .

  والسلا م علیکم و رحمته ا…

منابع

قرآن کریم

نهج البلا غه

بحار الا نوار/ علا مه مجلسی

آیین دوست یابی / د یل کارنگی

روش روست یابی / محمد الحیدری

تربیت از دیدگاه معصومین علیهم السلا م/دکتررجبعلی مظلومی

نوشته دوستی و اداب معاشرت اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
http://www.ostad.me/2016/12/%d8%af%d9%88%d8%b3%d8%aa%db%8c-%d9%88-%d8%a7%d8%af%d8%a7%d8%a8-%d9%85%d8%b9%d8%a7%d8%b4%d8%b1%d8%aa-2/feed/ 0
شناخت روابط انسان ها http://www.ostad.me/2016/12/%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%ae%d8%aa-%d8%b1%d9%88%d8%a7%d8%a8%d8%b7-%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%a7%d9%86-%d9%87%d8%a7-2/ http://www.ostad.me/2016/12/%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%ae%d8%aa-%d8%b1%d9%88%d8%a7%d8%a8%d8%b7-%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%a7%d9%86-%d9%87%d8%a7-2/#respond Sat, 10 Dec 2016 21:31:19 +0000 http://www.ostad.me/?p=3272 روابط انسان با خودش اولین ارتباط، ارتباط با خود و نخستین توجه هستی، توجه به خود(مانند یوگا برای شناخت از اجزای وجود خود) است. انواع روابط انسان با خود: ۱٫انسان با جسمش (جان) = توانایی ۲٫انسان با روحش (روان) = دانایی: روابط عمومی باید به این جنبه توجه داشته باشد. گاهی انسان ها حضور فیزیکی […]

نوشته شناخت روابط انسان ها اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
روابط انسان با خودش

اولین ارتباط، ارتباط با خود و نخستین توجه هستی، توجه به خود(مانند یوگا برای شناخت از اجزای وجود خود) است. انواع روابط انسان با خود:

۱٫انسان با جسمش (جان) = توانایی

۲٫انسان با روحش (روان) = دانایی: روابط عمومی باید به این جنبه توجه داشته باشد. گاهی انسان ها حضور فیزیکی دارند اما حضور قلبی یا روحی ندارند.

۳٫انسان با نفسش (وجدان) = شکیبایی: در مورد مبارزه با نفس ترکیب “نفش کُشی” اشتباه است و باید ترکیب “نفس کِشی” را در این رابطه بکار برد. یعنی نفس را از سمت و سوی اماره به سوی لوامع بکِشیم.

۴ .انسان با فئوادش (عنوان) = زیبایی: فواد به معنای دل است و با قلب تفاوت دارد. دل مرتبه چهارم و قلب مرتبه دوم  وجود انسان است. عرفان شرقی مبتنی بر دل است.

روابط انسان با خانواده

۱٫پدر و مادر (احسان): بعد از ایمان به خدا در مورد احسان به پدر و مادر پرسیده می شود. (سوره ۴/ آیه ۴) ۲- خواهر و برادر( رحمت) ۳- خویش و قوم (صله رحم) ۴- دوستان و آشنایان (مودت)

روابط انسان با جامعه اش

۱٫اقتصادی (مادی) ۲- فرهنگی(معنوی) ۳-اجتماعی(اخلاقی)۴- سیاسی(عرفانی): هنگامی توان اداره دیگران را خواهیم داشت که ارتباط قلبی باشد. پس سیاست به معنای واقعی و اصیل آن عرفانی است. سیاست و ولایت راستین مانند ولایت نخستین انسان کامل بدون اتصال به وحی؛ ولایت علی (ع).

روابط انسان و بشریت

  1. سازمان شهری ۲- سازمان کشوری ۳- سازمان اداری ۴- سازمان جهانی

روابط انسان و عوالم وجود

  1. طبیعت (ناسوت) ۲- فطرت (ملکوت) ۳- طینت(جبروت) ۴- حیرت(لاهوت)

شنیدن

ضعف در شنیدن در انسان بسیار است. این در حالی است که مولانا نیز سخن خود را با “بشنو” آغاز می کند.

بشنو از نی چون حکایت می کند        از جدایی ها شکایت می کند

اگر حرف زدن نقره است، گوش دادن طلاست و خدا بشارت می دهد به افرادی که همه حرف ها را می شنوند و بهترین را انتخاب می کنند. تا انسان خود را از درون اصلاح نکند نمی تواند دنیای خارج از خود را اصلاح کند. این عینا همان عملکردی است که روابط عمومی باید آن را مد نظر قرار دهد.پس از پایان سخنرانی پرفسور باهر به مناسب هفته دولت اجرای زنده آواز، دف و نی توسط علی راهبریان شوری دیگر به مجلس بخشید. در پایان نیز مراسم تقدیر از ابوالقاسم حکیمیان – جهت بازنشستگی در اداره محل خدمتش – توسط اعضای هیئت مدیره انجمن به عمل آمد.ارتباط دغدغه ذهنی بشر از سپیده دم تاریخ تاکنون:ارتباط برقرار کردن، از آغاز جهان هستی، بعنوان نیاز طبیعی انسان در تعامل با دیگران همواره مورد بحث بوده است، بسیار مباحث و گفته‌ها در این مورد آمده و بعد از این نیز خواهد آمد، در واقع برآیند تعاریف مختلف گویای آن است که هر کسی از دیدگاه خود به تعریف ارتباط و ویژگی‌ها و شرایط برقراری آن می‌پردازد،اما آنچه مسلم است بی‌تردید پیام همه این نوشته‌ها، دیدن، شنیدن، درک و پذیرش روح انسان از سوی طرفین است و آنگاه یک ارتباط انسانی برقرار شده است. در همه زمان‌ها، در همه فرهنگ‌ها و در همه ملیت‌ها، و با همه شرایط اجتماعی متفاوت در جای جای جهان هستی، ارتباط و چگونگی و چرایی برقراری آن همواره مورد بحث و مباحثه قرار گرفته است. و در شرایط اجتماعی متفاوت، قالب‌های برقراری ارتباط هم مختلف بوده است، اما هدف همه این ارتباطات همواره برقراری ارتباطی انسانی بوده است. هر چند در اینگونه ارتباطات، گاهاً اهدافی عینی هم مد نظر بوده است، حال هدف هر چه باشد، بهر صورت متعامل در پی برقراری ارتباط است، از آغاز آفرینش جهان هستی، ابزارها، مکانیسم‌های برقراری ارتباط، گاه کلامی یا غیر کلامی؛ گاه از طریق تصویری یا سنگ نبشته‌ای بر روی دیوار، در داخل غارها یا بر روی قالیچه و پارچه‌ای، و بعدها توسط پیک‌ها و قاصدها و سپس با توجه به پیشرفت بشر از طریق رسانه‌های نوشتاری، شنیداری و بعد دیداری صورت گرفته است. در حقیقت:

قالب‌های برقراری ارتباط امروزه و در جهان معاصر بسیار پیشرفته و مترقی می‌باشد بطوری که اگر کوچکترین مسئله‌ای در دورترین نقطه جهان هستی رخ دهد، با مطلع شدن انسان‌ها در کمتر از چند ثانیه در سایر نقاط هستی، بلافاصله با آن واقعه ارتباط برقرار شده است و انسان بگونه‌ای واکنش نشان می‌دهد، خوشحال بودن، ناراحت شدن، همدلی، خشمگین شدن و… و عکس‌العمل‌های مختلفی که بگونه‌ای نشان از دریافت پیام توسط گیرنده می‌باشد، صورت می‌گیرد. در جهان معاصر انسان بدون ارتباط، انسانی افسرده و مرده است. چرا که در پویایی ارتباط انسانی است که حالاتی مانند بالندگی، شادابی، تحول، تحرک،…. مسیر انسان را مشخص و شفاف می‌کند و باعث سرعت در رسیدن به اهداف می‌گردد. جامعه امروز و دنیای معاصر کنونی، جامعه‌ای است که حتی در خلوت انسان‌ها هم ارتباط صورت می‌گیرد ، آیا ارتباطی که امروز، از طریق اینترنت با دورترین نقطه جهان صورت می‌گیرد، قابل قیاس با چگونگی برقراری ارتباط صدها سال پیش و حتی دهها سال پیش می‌باشد؟ به طور قطع و یقین جواب نه می باشد، امروز پیشرفت وسایل ارتباط جمعی نوین و توسعه روزافزون فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی و بویژه، اینترنت و ماهواره تاثیر شگرفی بر برقراری ارتباطات در زندگی مردم و نیز رفتار و مناسبات اجتماعی آنان گذارده است.پیامدهای فرهنگی و اجتماعی تکنولوژی جدید ارتباطی به مانند فکس، تلویزیون‌های ماهواره‌ای و اینترنت به نوعی برقراری ارتباطات انسانی را وارد«عصر دوم رسانه‌ها» کرده است که به کلی با«عصر اول رسانه‌ها» متفاوت می‌باشد.در عصر اول رسانه‌ها، در برقراری ارتباط، انسان‌های عاقل، خود بسنده، با ثبات و متمرکز پرورش می‌یافت و تولید کنندگان اندک برای مصرف کنندگان بسیار، پیام‌ها را تولید و ارسال می‌کردند. اما در عصر دوم رسانه‌ها، ارتباطات دیجیتالی، انسان‌های لایه لایه، متغیر و منفعل و مصرف کننده را پرورش می‌دهد و بواقع مهمترین پیامدهای فرهنگی رسانه‌های الکترونیک جدید، در برقراری ارتباطات، ظهور هویت فرا ملی نزد استفاده کنندگان آنها است.رشد و پیشرفت تکنولوژیکی ارتباطات هر چند نکات بسیار مثبتی را برای بشریت به ارمغان آورده است اما باید به این نکته نیز اشاره کرد که: 
«امروزه ممکن است هر جامعه‌ای با اطمینان اعلام کند که بر مشکلات تاریخی و معاصر ناشی از ارتباطات فایق آمده است، اما در دهه آینده یا نهایتاً قرن آینده متوجه خواهد شد که پیشرفت‌های تکنولوژیک، چه پیامدها، سردرگمی‌ها و مشکلات پیش‌بینی نشده‌ای برایش به ارمغان آورده است. « سین مک براید ۱۹۸۰»

چرایی و چگونگی برقراری ارتباط  
شما در دنیایی زندگی می‌کنید که به دنیای ارتباطات موسوم است، و…. هر یک از این کنش‌ها و فعالیت‌ها ی که شما ا نجا م می د هید یک ارتباط نامیده می‌شود. بنابه شرایط و مناسبات در هر یک از این برخوردها رفتار خاصی را پیشه می‌کنید. و بواقع کنش شما هدفمند است و در یک ارتباط عقلانی قرار می‌گیرید و انتخاب کنش تصادفی نیست، یعنی اینکه شما در عملتان و ارتباطتان هدفی را دنبال می‌کنید؟ حال این سئوال‌ها مطرح می‌شود که: چرا ارتباط برقرار می‌کنید؟ هدف ارتباط چیست؟ و در حقیقت برقراری اینگونه ارتباطات محتاج چه پیش زمینه‌های قبلی و اهداف پیشین است؟
چرا ارتباط برقرار می‌کنید؟ 
( قابل ذکر است که موارد ششگانه ز یر از کتاب “The Dynamics of Human Communication” نوشته Gaile. Myers & Michele T. Myers ترجمه شده است.)
۱) ارتباط برقرار می‌کنید تا خود را بهتر بشناسید و خود را کشف کنید. ارتباط برقرار می‌کنید تا در یابید که در برخورد با دیگران چگونه باشید و در حقیقت مهمترین مرکز توجه در ارتباط، خود شما هستید و باید هم باشید و از این بودن نباید احساس شرمندگی کرد.۲) ارتباط برقرار می‌کنید تا دیگران را بیشتر بشناسید و از شک و تردید درباره اطرافیانتان بکاهید. اغلب کارهایی که دیگران صورت می‌دهند و یا در مورد آنها اظهار نظر می‌کنند شما را تحت تاثیر قرار می‌دهد و مایل هستید رفتاری متناسب با رفتار دیگران داشته باشید. این که مثل آنان باشید یا نه، انتخاب با شما است. اما غالباً افراد برای پی بردن به احساس، افکار و یا مطلع شدن از چگونگی رفتار دیگران، ارتباط برقرار می‌کنند.
۳) ارتباط برقرار می‌کنید تا جهان پیرامون خود را بشناسید. شما قادرید دنیای کنونی، گذشته و آینده را کشف کنید و برای برقراری ارتباط ثمربخش از توانایی منحصر به فرد انسانی یعنی استفاده از نمادها- بویژه زبان- بهره‌مندید.

امروزه شما، به یمن اطلاعات و فناوری و وسایل ارتباط جمعی نوین، هم از رویدادها و عقاید جاری مطلعید و هم به اطلاعات و مباحث مربوط به باورها و رویدادهایی دسترسی دارید که قرن‌ها پیش رخ داده و یا هزاران کیلومتر دورتر از شما به وقوع پیوسته‌اند.وقتی به سفر می‌روید، مطالعه می‌کنید، پژوهش علمی را تحقق می‌دهید و یا گفتگوهای خودمانی با هم کلاسیها و اعضای خانواده می‌کنید، سعی دارید نسبت به جهان پیرامون معرفت و شناخت پیدا کنید.      
۴) ارتباط برقرار می‌کنید تا دنیا را با دیگران تسهیم کنید و آنها را یاری رسانید. شما مهم‌ترین هدف ارتباط هستید و درباره خود از دیگران کسب اطلاع می‌کنید. این ارتباط شما را به خانواده، دوستان، گروهها و انجمن‌ها پیوند می‌زند. هدف مهم دیگری که دنبال می‌کنید. برقراری ارتباط و حفظ تداوم آن است. بدین معنی که از شما قدردانی شود، به شما توجه شود، شما را دوست بدارند و شما نیز آنان را دوست بدارید.     
هنگامی که با دیگران گفتگو می‌کنید و یا مهر و علاقه خود را ابراز می‌دارید در حقیقت رابطه انسانی با اهمیتی را موجب می‌شوید، اگر چه بر روی شما به عنوان یک فرد تمرکز دارند، اما بسیاری از متخصصان از جمله معلمان، پرستاران، وکلا، کارگزاران و صدها صاحب حرفه دیگر، خود را وقف دیگران کرده‌اند تا از طریق ارتباط مصالح و منافع دانشجویان، بیماران، موکلین و مراجعین را تامین بکنند و در رفع نیازهای اساسی آنان گام بردارند.
۵) ارتباط برقرار می‌کنید تا انها را مجاب کنید و تحت تاثیر قرار دهید و یا در برابر نفوذ دیگران ایستادگی کرده و میزان آن را بسنجید. وقتی دوست خود را متقاعد می‌کنید که به جای رفتن به کتابخانه، همراه شما به سینما بیاید، قطعاً ارتباط در کانون فعالیت‌ها قرار خواهد داشت. الگوی ارتباط در ایام کودکی با دستورات و فرامین اعضای خانواده شکل می‌گیرد ولی در سالهای بعد الگوی ارتباط تغییر میکند و امر و نهی مقتدرانه جای خود را به اقناع و تاثیرگذاری می‌دهد. رئیس یا والدین به عنوان مرکز اقتدار نه فقط باید قدرت کنترل و نظارت داشته باشند بلکه باید از طریق ارتباط با دیگران قدرت اعمال نفوذ و تداوم آن را نیز دارا باشند، تا بدین ترتیب عواقب اجرا نکردن دستورات را به آنها گوشزد کنند. ارتباط همراه با پاداش و تنبیه می‌تواند اهرم قدرتمندی در به نظارت و به نظم در آوردن دیگران باشد. معلمان، مدیران، والدین، سیاستمداران، بازرگانان و رهبران مذهبی از معدود افرادی هستند که هدفشان از ارتباط تاثیر گذاری و تغییر عقیده و طرز عمل دیگران است.   
۶) ارتباط برقرار می‌کنید تا تفریح کنید و لذت برید و از نظام خشک و انعطاف ناپذیر انواع دیگر ارتباط، رهایی یابید وقتی لطیفه‌ای را برای کسی تعریف می‌کنید بر روابطتان اثر می‌گذارد حتی اگر هدف شما تفریح صرف باشد، تماشای نمایش تلویزیون، فیلم سینمایی یا نمایش صحنه‌ای(تئاتر) می‌تواند اهداف گوناگونی را شامل شود که یکی از آنها فراهم آوردن شرایطی است که از ارتباط خشک و سخت فاصله بگیرید و از تنش‌ها و مسئولیت‌های زندگی رها شوید.    
برای استراحت و تمدد اعصاب خود چه می‌کنید؟ این پرسشی است که در اغلب مصاحبه‌ها از افراد پر مشغله سئوال می‌شود.پاسخ این سئوال از فعالیت‌های فیزیکی افراد گرفته(«پیاده روی می‌کنم»، «؟ بازی می‌کنم»، «با بچه‌ها دو چرخه سواری می‌کنم»، «پرورش اندام کار می‌کنم») همه و همه مستلزم برقراری ارتباط خواهد بود. این فعالیت‌ها، خواه شرکت در مسابقه‌ای باشد، خواه همکاریهای متقابل افراد در کار، همگی بر مبنای گونه‌های مختلف ارتباط صورت می‌گیرد. 
ارتباط چیست؟        
در یک بررسی کلی می‌توان گفت:«ارتباط ((Communication شاخه علمی تازه‌ای است که از تلفیق ریاضیات، فیزیک، روانشناسی، زیست‌شناسی، و زبان‌شناسی به وجود آمده است.» ولی باید افزود که این رشته تازه علمی نه تنها مورد توجه زبان‌شناسی و رشته‌های گوناگون علوم انسانی و اجتماعی قرار گرفته، بلکه به تدریج در علوم تجربی نیز راه باز کرده است. علاوه بر آن در دهه‌های اخیر، بینشهایی مانند نظریه «کنش متقابل نمادی»( Symbolic interaction) در جامعه‌شناسی شکل گرفته که طی آن ارتباط ، به ویژه ارتباطات نمادین، پایه و اساس تمامی کنشهای اجتماعی شناخته شده است. اما محققان، به ویژه در جهان سوم، به دلایل مختلف پیش از آنکه به مطالعه رشته اصلی این دانش یعنی ارتباطات انسانی بپردازند توجه، فرصت و بودجه‌های تحقیقاتی را صرف ارتباط جمعی کرده‌اند و شاید همین کم توجهی ، در کنار جوان بودن این رشته از دانش بشری. سبب شده است که هنوز تعریف کامل مورد توافق دانش پژوهان علوم ارتباط، یعنی رشته‌های گوناگون علوم اجتماعی و علوم تجربی تدوین نشود. برای ارتباط تعاریف زیادی در کتابهای مختلف آمده است که به نظر من بسیاری از آنها جامع و مانع نیست. در زیر به بررسی تعدادی از این تعاریف می‌پردازیم.
نگاهی به تعاریف ارتباط      
از میان فرهنگهای لغت خارجی، و بستر و از فرهنگهای فارسی فرهنگ دانشگاهی انگلیسی- فارسی آریان پور و فرهنگ فارسی معین را انتخاب می‌کنیم. در فر هنگ لغا ت وبستر،communicationعمل ار تبا ط بر قر ار کر د ن ،تعر یف شد ه ا ست.در این فر هنگ همچنین از معا د ل ها یی ما نند تا ثیر (impact)،بخشید ن(bestow)،ا نتقا ل د ا دن(lonvey)،آ گا ه سا ختن ،مکا لمه و مر او ده و دا شتن(have interaction) استفاده شده است.
در وبستر اضافه شده است که عمل برقرار کردن ارتباط می‌تواند از طریق کلمات. حروف، پیامها، کنفرانسها، مکاتبه‌ها و دیگر راهها انجام گیرد. (محسنیان راد، ۱۳۸۰، ص ۴۲-۴۱)
فرهنگ دانشگاهی انگلیسی- فارسی دکتر عباس آریان‌پور برای لغتcommunication معادلهای فارسی زیر را ارائه داده است.

ارتباط، خطوط ارتباطی، وسایل ارتباطی، مبادله، گزارش، ابلاغیه، ابلاغ، اطلاعیه، نقل و انتقال، مراوده، اخبار، مشارکت، جلسه رسمی و سری فراماسیونها، عمل رساندن، ابلاغ، کاغذنویسی، مکاتبه، سرایت، راه، وسیله نقل و انتقال ، (آریان‌پور، ۱۳۵۴، ص ۴۳۲) فرهنگ فارسی معین، ارتباط را یک بار به صورت مصدر متعدی و بار دیگر اسم مصدر معنی کرده است. ۱- مصدر متعدی: ربط دادن، بستن ، بر بستن، بستن چیزی را با چیز دیگر

۲- اسم مصدر: بستگی پیوند، پیوستگی، رابطه. (معین، ۱۳۵۶، ص ۱۸۹)      
در فرهنگ فارسی معین، علاوه بر این واژه‌ها، مدخلهای «ارتباطات» «ارتباطچی»، «ارتباط داشتن» «ارتباطی» و«ارتباطیه» نیز آمده است که اطلاع اساسی تازه‌ای. علاوه بر آنچه برای «ارتباط» گفته شده است، به ما نمی‌دهد. همان طور که از ابتدا پیش بینی کردیم. چون بحث ما درباره ارتباط جنبه تخصصی دارد نمی‌توان از توضیحات مندرج در فرهنگهای لغت استفاده زیادی کرد. توماس نیلسون در رساله پیرامون تعریف ارتباط که متن درسی او بوده است می‌گوید: معنی لغت ارتباط از یک سو روشن و واضح و از سوی دیگر پیچیده و غامض است. در استفاده معمول از این لغت، مفهوم آن روشن است ولی وقتی به جست و جوی تعیین حدود و کاربرد آن می‌پردازیم. مسئله‌ای پیچیده و غامض می‌شود.
ارسطو فیلسوف یونانی شاید اولین اندیشمندی باشد که ۲۳۰۰ سال پیش نخستین بار در زمینه ارتباط سخن گفت، او در کتاب مطالعه معانی بیان (ریطوریقا) Rehtoric که معمولا آن را مترادف ارتباط می‌دانند. در تعریف ارتباط می‌نویسدارتباط عبارت است از جست و جو برای دست یافتن به کلیه وسایل و امکانات موجود برای ترغیب و اقناع( Persuasion ) دیگران. شاید بسیاری از تعریفهایی که برای ارتباط ارائه شده تا حدودی از تعریف ارسطو سرچشمه گرفته باشد. تعریف زیر که شاید تشابه بیشتری با تعریف ارسطو داشته باشد به عنوان نمونه ذکر می‌شود. ویلبرشرام در کتاب فراگرد و تاثیر ارتباط جمعی می‌گوید: در فراگرد ارتباط به طور کلی ما می خواهیم با گیرنده پیام خود در یک مورد و مسئله معین همانندی (اشتراک فکر) ایجاد کنیم. کلودشنن در کتاب نظریه‌های ریاضی ارتباط می‌نویسد: ارتباط عبارت است از تمام روشهایی که از طریق آن ممکن است ذهنی بر ذهن دیگر تاثیر بگذارد. این عمل نه تنها با نوشته یا صحبت کردن بلکه حتی با موسیقی، هنرهای تصویری، تئاتر، باله و عملا تمام رفتارهای انسانی عملی است. برخی دیگر از کارشناسان ارتباطات، مسئله تاثیر را در تعریف خود به صورت محرک و پاسخ مطرح کرده‌اند. تعریف کارل‌هاولند در کتاب ارتباطات اجتماعی را می‌توان به عنوان نمونه این گونه تعریفها ذکر کرد:  
ارتباط عبارت است از فراگرد انتقال یک محرک(معمولا علامت بیانی)از یک فرد(ارتباط گر)communicator به فردی دیگر (پیام گیر)communicates به منظور تغییر رفتار او! دیوید برلو، در تعریف خود از ارتباط، بر پاسخ و باز تاب تاکید بیشتری کرده است. او می‌گوید:
«ارتباط برقرار کردن عبارت است از جست و جوی پاسخ از سوی گیرنده.” دانشمندانی چون آزگود عمل تاثیر گذاری و تاثیر پذیری را نه فقط بین افراد بلکه بین سیستمها مطرح کرده‌اند. آزگود می‌گوید: «وقتی ما ارتباط برقرار می‌کنیم که یک سیستم یا یک منبع روی حالت و چگونگی یا اعمال سیستم دیگر تاثیر بگذارد. مقصد یا دریافت کننده از طریق انتخاب علایم متناوب که می‌تواند در کانال حمل شود با فرستنده مرتبط می‌شود. در رویا رویی با سیستمهای ارتباط انسانی معمولا ما علایمی می‌فرستیم که پیام محسوب می‌شوند. اینها اکثرا (نه الزاما، در همه موارد) به صورت پیامهای زبانی و بیانی هستند.» گروه دیگری از اندیشمندان ارتباط، مسئله تاثیر و یا جریان محرک و پاسخ را در تعریف ارتباط به صورت انتقال معنی مطرح کرده‌اند. به عنوان نمونه. هنری لیندگرن در کتاب هنر ارتباط انسانی می‌گوید: «ارتباط از دیدگاه روانشناسی فراگردی است حاوی تمام شرایطی که متضمن انتقال معنی باشد.» لیندگرن در تعریف خود بیشتر بر انتقال معنی تکیه کرده است. از نظر او اینکه این معنی ها به چه ترتیب منتقل خواهند شد، چندان مطرح نیست.رایت نیز در تعریف خود همچون لیندگرن مسئله انتقال معنی را مطرح کرده است:«ارتباط فر اگرد انتقال معنی بین دو فرد است.»
لارسن مسئله معنی را بیشتر شکافته و تعریف دقیق‌تری ارائه داده است او می‌نویسد:ارتباط دلالت بر فراگردی می‌کند که از طریق آن یک سری معنی‌های نهفته شده در بطن یک پیام، به طریقی تغییر پیدا می‌کند که معنی دریافت شده برابر با آنهایی است که شروع کننده پیام، قصد آن را داشته است.
میکی اسمیت، در ارائه مدل ارتباطی خود، تعریفی برای ارتباط آورده که در آن به انتقال حافظه‌ها در ارتباط نیز اشاره شده است. او می‌گوید: 
ارتباط عبارت است از فراگرد انتقال اطلاعات، احساسها، حافظه‌ها و فکرها در میان مردم.       
مافیوس اسمیت در تعریف ارتباط می‌گوید:     
هر نوع عملی که به وسیله فردی انجام شود که طی آن فرد دیگری بتواند آن را درک کند ارتباط نامیده می‌شود. خواه این عمل با استفاده از یک وسیله انجام شود یا بدون وسیله.  
برخی دیگر، داشتن علایم مشابه با شیوه مشابه را شرط ارتباط دانسته‌اند لاسول می‌گوید: «یک عمل ارتباطی بین دو نفر، وقتی کامل است که آنها از علایم مشابهی با شیوه‌های مشابه آگاه باشند.»
عده دیگری از دانشمندان علوم ارتباطات، در تعریف‌های خود، عناصر موجود در جریان ارتباط را نیز مورد توجه قرار داده‌اند. جیمز واتسون، در کتاب فرهنگ ارتباط و بررسیهای وسایل ارتباطی، تعریفی از ارتباط را برگزیده و ارائه داده است. این تعریف از آن هولت رینه‌ هارت و وینسون است. این تعریف نیز تقریباً مشابه تعریف لاسول است. 
ارتباط عبارت است از فراگرد تولید محتوایی نمادی از سوی یک فرد بر اساس یک کد با پیش‌بینی مصرف آن از سوی دیگران بر اساس همان کد.  
روبرت گویر در کتاب فراگرد ارتباط می‌گوید:      
ارتباط عبارت است از روشی که حداقل متضمن چهار عنصر زیر باشد.۱- تولید کننده‌ای که ۲- علامت یا نمادی را. ۳- برای حداقل یک دریافت کننده مطرح کند.
۴- و او درک معنی کند. 
آرانگارن در کتاب ارتباط انسانی می‌نویسد:ارتباط عبارت است از انتقال اطلاعات در محدوده سه چیز، انتشارemission انتقا ل condution و دریافت message.میلر در کتاب روانشناسی زبان شناسی در تعریف ارتباط می‌نویسد.       
ارتباط هنگامی روی می‌دهد که یک منبع پیام، علایمی را از طریق کانال به دریافت کننده‌ای که مقصد destination محسوب می‌شود، ارسال کند.
گروه دیگری، در تعریف خود از ارتباط، پیام را بیشتر شکافته‌اند و روی آن تاکید کرده‌اند مانند برلسون واشتاینر:
انتقال اطلاعات، ایده‌ها، انگیزه‌ها، مهارتها و غیره، از طریق استفاده از نمادها.symbols، کلمات، تصاویر و شکلها، اعداد، نمودارها و غیره، عمل یا فراگرد انتقالی محسوب می‌شود که معمولاًَ آن را ارتباط می‌گویند. برخی از تدوین کنندگان تعریف برای ارتباط به ارتباط مستقیم و غیرمستقیم اشاره کرده‌اند.
براونل در کتاب اجتماع انسانی می‌نویسد:در فراگرد ارتباط مستقیم چیزی به نمادها تبدیل و از شخصی به شخص دیگر انتقال می‌یابد.، ولی ارتباط مستقیم، کارکردیfunction است از همانندی مردم نسبت به یکدیگر و این ارتباطی است بدون رسانه نمادین و در واقع همانند‌ای است از تجربه.
برخی دیگر در تعریفهای خود از ارتباط(نه ارتباط جمعی) وسایل ارتباطی را مورد توجه قرار داده‌اند. انجمن بین‌المللی تحقیقات ارتباط جمعی(.International Association for Mass Communication Research) تعریف زیر را برای ارتباط ارائه داده است:      
منظور از ارتباط روزنامه‌ها، نشریات، مجلات، کتابها. رادیو، تلویزیون، آگهی، ارتباطات دور(تلفن، تلگراف، کابلهای زیر دریایی) و پست است. همچنین ارتباط چگونگی تولید و توزیع کالاها و خدمات مختلفی را که وسایل و فعالیتهای فوق به عهده دارند و مطالعات و تحقیقات مربوط به محتوای پیامها و نتایج و آثار آن را در بر می‌گیرد. (معتمد نژاد، ۱۳۵۶، ص ۳۶)        
چارلز کولی در کتاب مفهوم و معنی ارتباط در سازمانهای اجتماعی ارتباط را چنین تعریف کرده است:
ارتباط مکانیسمی است که روابط انسانی بر اساس و به وسیله آن به وجود می‌آید و تمام مظاهر فکری و وسایل انتقال و حفظ آنها در مکان و زمان بر پایه آن توسعه پیدا می‌کند. ارتباط، حالات چهره، رفتارها، حرکات، طنین صدا، کلمات نوشته‌ها، چاپ، راه‌آهن، تلگراف، تلفن و تمام وسایلی که اخیراً در راه غلبه انسان بر مکان و زمان ساخته شده است را در برمی‌گیرد. (معتمد نژاد، ۱۳۵۶، ص ۳۸)
او در سال۱۹۲۴ در این باره می نویسد: «خط واضح و دقیقی میان معنی‌های ارتباط و بقیه کلمات بیرونی آن وجود ندارد. در معنی همه عینیتها و عملها، نماد بیانی از ذهن هستند و تقریباً هر چیز ممکن است به عنوان علامت مورد استفاده قرار گیرد.» همان طور که ملاحظه می‌شود کولی در این تعریف، تلگراف و تلفن را در کنار راه‌آهن به عنوان وسایل ارتباطی معرفی کرده است. ریموند ویلیامز در کتاب ارتباطات در این باره می‌نویسد:     
کلمه : communication در زبان انگلیسی از قدیم به معنای انتقال افکار، اطلاعات و رفتارها از شخصی به شخص دیگر به کار رفته است. اما اکنون این کلمه به معنای راه و وسیله حمل و نقل از مکانی به مکان دیگر نیز استفاده می‌شود و در معنای اخیر راه‌آهن، کانالهای دریایی و تمام مجراها و وسایل مسافرت و حمل و نقل انسانها و کالاها را در بر می‌گیرد که معمولاً به همه آنها ارتباطات می‌گویند. در حالی که اکنون وسایل جدید انتقال افکار و اخبار و رفتارهای انسانی از شخصی به شخص دیگر که شامل دستگاه‌های چاپ، تلگراف، تلفن، بی‌سیم، فیلم، رادیو و تلویزیون است نیز ارتباطات نامیده می‌شوند. به این ترتیب در صورتی که کلمه ارتباطات هم برای وسایط حمل و نقل و هم وسایل انتقال افکار و اخبار به کار رود. این نوع وسایل و سایط با هم اشتباه شده و تشخیص آنها با دشواری روبرو می‌شود. بنابر این بهتر است که برای معرفی وسایط انتقال انسانها و کالاها به جای ارتباطات کلمه حمل ونقل transport استفاده شود و اصطلاح ارتباطات به تاسیسات و وسایلی که وظیفه انتقال افکار و اخبار و رفتارهای انسان را به عهده دارند اختصاص داده شود و برای معرفی جریان انتقال و دریافت پیام به کار رود.برخی از دیگر کارشناسان ارتباطات، در تعاریف خود مانند تعریف فوق، تاکید دارند که گیرنده یا فرستنده حتماً نباید انسان باشد. به عنوان مثال چارلزموریس دامنه جریان ارتباط را تا آنجا توسعه می‌دهد که می‌گوید رادیاتور یک اتومبیل با اطراف خود ارتباط برقرار می‌کند و پیام گرم شدن خودش را پخش می‌کند. موریس تاکید می‌کند که در ارتباط انتقال معنی مهم است، حال این انتقال با زبان انجام گیرد یا با وسیله دیگری.

آرانگارن به هنگام توضیح درباره انتقال و دریافت پیام می‌گوید:   
باید توجه کرد که دریافت کننده پیام الزاماً نباید یک انسان باشد بلکه می‌تواند یک دستگاه الکترونیکی باشد. به همین ترتیب منتشر کننده پیام نیز الزاماً نباید انسان باشد، بلکه می‌تواند یک دستگاه الکترونیکی باشد. سرانجام به مسئله‌ای که باید توجه کرد این است که مقصود از پیام همان معنای روزمره آن بدون هیچ گونه توضیح اضافی دیگری است. عده‌ای از کارشناسان ارتباط در تعریفهای خود حتی وجود ارتباط را در مورد روابط بین ماشینهای خودکار و یا وراثت نیز ذکر کرده‌اند. کلودشنن در این باره می‌گوید:  
امروزه تمام ارتباط در یک معنای وسیع به کار می‌رود و شامل تمام روشها و ساز و کارها و طرز کار دستگاههایی است که یکی بر دیگری تاثیر می‌گذارد. به عنوان مثال دستگاهی که قادر است به طور خودکار یک هواپیما را کنترل و جهت حرکت آن را تنظیم کند اگر بر یک موشک‌انداز خودکار تاثیر بگذارد و این موشک انداز تحت تاثیر عبور این هواپیما به طور خودکار به کار افتد و آن را منهدم کند ارتباط روی داده است.
جرج میلر در کتاب ارتباط زبان و معنی به ارتباط بین ماشینها و حتی ارتباط در وراثت اشاره می‌کند.
و سرانجام تعریف جرج گوردن در مورد ارتباط زمینه‌ای فوق‌العاده وسیع برای ارتباط مطرح کرده است. او در کتاب زبانهای ارتباط می‌گوید:«هر چیزی که انسان انجام می‌دهد به نحوی با مفهوم عمومی ارتباط مربوط است.»  
رونالد بنژ نیز گستره عظیمی برای ارتباط قایل شده است و می‌گوید:«هیچ چیز هویت پیدا نمی‌کند. مگر در سایه ایجاد ارتباط.»      
آخرین تعریفی که به آن اشاره می‌کنم، تعریفی است از دنیس لانگی و میشل شین که در فرهنگ لغات ارتباطات، سال۱۹۸۶ آمده است. آنها می‌نویسند:    
«ارتباط عبارت است از فراگرد انتقال اطلاعات با وسایل ارتباطی گوناگون از یک نقطه، یک شخص، یا یک دستگاه به دیگر ا ن.ُ    
تعریف پیشنهادی برای ارتباط
به هر حال با توجه به تعاریف فوق می‌توان گفت: «ارتباط عبارت از فراگرد انتقال پیام از سوی فرستنده برای گیرنده مشروط بر اینکه تأثیری بجای گذاشته‌ باشد» یا در تعریف دیگری می‌توانیم به این نتیجه برسیم که: ارتباط یعنی همانا دیده‌شدن، شنیده‌شدن، فهمیده‌شدن و حاصل‌شدن از سوی دیگران است و هم‌چنین دیدن،‌ شنیدن، درک و پذیرش روح آنهاست و اینجا است که می‌گوییم ارتباط برقرار شده است.
انواع روابط انسانی از دیدگاه بوبر  
مارتین بوبرmartin buber) )فیلسوف اتریشی به سه نوع رابطه با استفاده از تعابیر شاعرانه اشاره می‌کنند.
۱- رابطه من و آن I- IT Communication  
۲- رابطه من و شما I- You Communication     
۳- رابطه من و تو I- Thou Communication      
۱- ارتباط من و آن       
در رابطه من و آن، انسانها با یکدیگر برخورد های کاملا غیر مشخصی دارند و تقریبا با آنها همچون اشیاء برخورد می‌کنند. در رابطه من و آن، به طرف مقابل زیاد اعتماد نمی‌کنیم. حتی اصلا اهمیتی نمی‌دهیم که چنین آدمی وجود دارد(رابطه با فروشندگان، کارکنان رستورانها، و کارمندان ادرات و… )
در خانواده‌های سازمان نایافته، پدر و مادر فرزندان خود را نادیده می‌گیرند و با فرزندان خود همچون اشیاء برخورد می‌کنند و آنها را انسانهای بی‌همتا و بی‌نظیر در نظر نمی‌گیرند.   
۲- ارتباط من و شما             
دومین سطح رابطه از نظر بوبر، ارتباط من و شما است که اکثر تعاملات انسان در زمره این ارتباطات می گنجد. ارتباط من و شما حد وسط ارتباطات غیر فردی و میان فردی است. در این نوع ارتباطات، طرفین با یکدیگر مثل اشیاء برخورد نمی‌کنند. اما فردیت یکدیگر را به طور کامل به رسمیت نمی‌شناسند. (گفتگو با فروشنده کتاب، گفتگوی شما یا همکاری‌ها در این گونه تعاملات)، شما دیگران را به واسطه نقشی که دارند به رسمیت می‌شناسید و به فردیت آنها بها نمی‌دهید. در محیط کار نیز اکثر روابط از نوع روابط من و شماست.  
ارتباط ما با دیگران در عرصه‌های اجتماعی در مقایسه با ارتباط با عزیزانمان عمق کمتری دارد.به این ترتیب ارتباط ما با دوستان اتفاقی، همکاران، بستگان دورمان از نوع ارتباط من و شماست.
۳- ارتباط من و تو       
نادرترین نوع ارتباط، ارتباط من و تو است. به نظر بوبر، این نوع ارتباط، عالی‌ترین شکل گفتگوی انسانی است. چون طرفین رابطه، یکدیگر را موجوداتی ارزشمند و ارجمند و بی‌همتا می‌بینند. وقتی در سطح من و تو ارتباط برقرار می کنیم به تمامیت و فردیت دیگران توجه می‌دهیم. دیگر با آنها متناسب با نقش‌های اجتماعی آنها برخورد نمی‌کنیم. و آنها را انسانهای بی‌همتا می‌بینیم که کلیت وجود آنها را قبول داریم. در ضمن در ارتباطات من و تو، خودمان را نمی‌پوشانیم و بر چهره خود نقاب نمی زنیم بلکه تمام مکنونات قلبی خود را فاش می‌کنیم. و مزیت‌ها، عیب‌ها ، و امیدها ترسها و نقاط قوت و ضعف خود را با آنها در میان می‌گذاریم. به نظر بوبر در روابط من و تو به طور تمام و کمال انسان می‌شویم و در تعاملات خالصانه رفتار می‌کنیم. به نظر بوبر، اکثر ارتباط انسانها در واقع «ظاهر سازی» هستند. یعنی طرفین سخت مراقب چهره و تصویر خود هستند و مدام در بند این هستند که خودشان را چطور جلوه دهند و به نمایش بگذارند. اما در روابط من و تو، انسانها همانهایی هستند که «هستند» و ماهیت و احساس واقعی خود را فاش می‌سازند از نظر بوبر ارتباط من و تو کاملا میان فردی است. زیرا در این نوع برخوردها. انسانها یکدیگر را اشخاصی کامل و زنده می‌بینند. روابط من و تو زیاد رایج نیستند. زیرا نمی‌توانیم مکنونات قلبی خود را با هر کسی در میان بگذاریم. انسانها دوست ندارند برای هر کسی در دل و با هر کسی رابطه خصوصی برقرار کنند به همین دلیل روابط و ارتباطات من و تو بسیار کمیاب و مظهر روابط میان فردی کامل است. (جولیاتی. ۱۳۷۹، ص ۴۵-۴۹) بی‌تردید در شمردن انواع ارتباط، می‌توانیم انواع دیگر کنش ارتباطی را بیابیم ولی آنچه که مسلم است این است که ارتباط در هر قالبی بگنجد، پیامش مثبت است و سازنده، البته اگر محتوای ارتباط هدفمند و خیرگرایانه باشد و در غیر این صورت پیام‌های منفی، آسیب‌زا هم می‌تواند در قالب پیام‌های ارتباطی بگنجد. به هر صورت آنچه که در یک پیام مهم است، تأثیر می‌باشد و رساندن پیام به گیرنده پیام.

ویژگی‌های ارتباطات ا نسا نی       
از آنجایی که ارتباط بر اساس تعاریف فوق یک فراگرد محسوب می‌شود. این فراگرد دارای ویژگی‌های زیر است.       
۱- میان‌کنشی بودن ارتباط    
هنگامی که می‌گوییم فرآیند ارتباط میان کنشی است، ما خود به خود بر آن باور گرایش خواهیم داشت که، این فراگرد بر پویایی رابطه میان انسانها استوار است. اکثر جامعه شناسان و دست اندرکاران علوم اجتماعی به معنی وسیع کلمه، میان کنش یا کنش متقابل را در مورد ارتباطات مبادله دو سویه پیامها بین دو انسانی که به عمل ارتباطی پرداخته‌اند می‌دانند که به تغییر و دگرگونی در یکی از آنها یا هر دوی آنها می‌انجامد. میان کنش زمانی رخ می‌دهد که یک جریان و رابطه داد و ستدی دربین اجزای آن فراگرد به وجود آید. میان کنش در ارتباطات عموما به تبادل پیامها اطلاق می‌شود که میان دو نفر در جریان است که این خود، منتج به تغییر در پیامها شود. به گونه‌ای روشن، وقتی دو نفر در فراگرد ارتباطی درگیر می‌شوند، در تمام لحظه‌های تبادل و میان کنش، هر یک دگرگون می‌شوند و این دگرگونی خود ناشی از دگرگونی در نگرشها و تمایلات هر یک از آنها است. پیامها چه کلامی و چه غیر کلامی، تاثیری در طرف مقابل می‌گذارند و آن تاثیر منجر به دگرگونی در نگرشها و رفتارهای فرد مقابل می‌شود و او را بر آن می‌دارد که از طریق مکانیزم باز خور عکس العملی نشان دهد که متمایز با آنچه که قبلا خود نشان داده است، باشد. این خود، در فرستنده پیام تاثیر می‌گذارد و او نیز دگرگون می‌شود و ممکن است با شدت بیشتر به کار خود ادامه دهد و یا اینکه از تاب و توان گذشته خود بکاهد.
گاه ممکن است چنین به نظر آید که فقط یکی از طرفین فراگرد ارتباطی دگرگون شده است و طرف دیگر تغییری از خود نشان نمی دهد. پژوهشهای دقیق و خرده نگر، نشان داده‌اند که چنین نیست. هر دو طرف فراگرد ارتباطی تغییر می‌پذیرند، هر چند که ممکن است یکی از آنها چنین تغییری را کمتر از خود بروز دهد و سعی در پنهان کردن احساس و رفتار خود کند. خواه ناخواه انسانی که در فراگرد ارتباطی درگیر شده است. دگرگون می‌شود و این دگرگونی با شدت و ضعف در او نمایان خواهد شد گاه دگرگونی در باورها و نگرشها است، و گاه در احساسات و زمانی در رفتار. در ارتباطات آنچه میان دو نفر مبادله می‌شود پیام است. پیام عموما به آنچه نوشته و یا گفته می‌شود اطلاق می‌شود. اما باید توجه داشت که پیام فقط به گفتار و نوشتار خاتمه نمی‌یابد. بخش عظیمی از پیامهایی که میان مردم مبادله می‌شود در کسوت گفتار و نوشتار نمی‌آید. بلکه اعمالی هستند که بیشتر انجام می‌دهند و حرکاتی که از آنان به منصه ظهور می‌رسند. به عبارت دیگر، رفتارها، طرز لباس پوشیدن، بلندی و کوتاهی موی سر و یا ریش، نوع وسیله نقلیه که استفاده می‌کنند. همه و همه پیامی هستند که از فردی به دیگری منتقل می‌شود و به او تفهیم می‌کند که طرف مقابل چگونه آدمی است و چگونه می‌اندیشد و چه احساسی دارد. اگر چیزی که ما می‌پوشیم و یا حرکتی که انجام می‌دهیم معنی خاصی را به دیگران منتقل می‌کند. می‌تواند پیامی از سوی ما به آنان باشد و آن هم می‌تواند هم در سطح ملی و هم در سطح بین‌المللی ارتباطی را به وجود آورد (فرهنگی، ۱۳۷۹، ص ۲۴-۲۲)
۲- تعاملی یا مراوده‌ای بودن ارتباط
فراگرد ارتباطی در محیط شکل می‌گیرد و انجام می‌پذیرد. محیط نه تنها به فراگرد ارتباطی و نوع آن تاثیر می‌گذارد. بلکه به ادراکات( perception) ، آنچه بین خود ردو بدل می‌کنیم. و حتی در سطحی که ارتباط می‌گیریم نیز تاثیر می‌گذارد. ما در خلاء با یکدیگر ارتباط نمی‌گیریم.
کنشها و واکنشهای ما در مقابل یکدیگر در چارجوب نظامهای اجتماعی( social system)و شرایط فیزیکی حاکم برماست. آنچه شما در خانه با والدین یا خواهران و برادران خود در میان می‌گذارید، کاملاً متفاوت از آن است که در دانشگاه یا کارخانه با دوستان خود در میان می‌گذارید. یا به استادان و رؤسای خود می‌گویید. علاوه بر این، آنگونه که شما به جهان و دگرگونیهای آن می‌نگرید با توجه به عوامل محیطی و نظام اجتماعی بر رفتار ارتباطی شما اثر می‌گذارد. محیط فیزیکی و شرایط اجتماعی که در آن قرار می‌گیریم نگرش و رفتار ما را همانگونه که دیدیم تغییر می‌دهد و در نتیجه ما با دیگران همواره به گونه‌ای متفاوت ارتباط برقرار می‌کنیم. به عبارت دیگر ارتباط ما با دیگران موکول به وضعیت و شرایط حاکم برماست. ارتباط ما با دیگران همواره متفاوت است و ما خود نیز همواره در حالت متفاوتی نسبت به قبل خود هستیم. به گفته جیمزمک کر ا کسی James Mc crocks«رفتار ارتباطی ما تغییر پذیر است و ما در مورد یک واقعیت به گونه‌های متفاوت عمل می‌کنیم». بر این اساس. واقعیت در نظر ما با توجه به فراگرد ارتباطی ما با دیگران شکل می‌گیرد واقعیت آن چیزی است که از طریق ارتباط با دیگران برای ما پدید آمده است مهمتر آنکه ما بخشی از «خود» را از طریق ارتباطات با دیگران در میان می‌گذاریم. بدین سان شدنی است که، ادراک ما از جهان- یا واقعیت از نظر ما- دائماً در معرض دگرگونی است و بستگی به آن دارد که در کجائیم و محیط جغرافیایی و شرایط اجتماعی و فرهنگی حاکم بر ما چگونه است و این عوامل بر روی ما در آن برهه خاص از زمان چه تاثیری گذارده‌اند. ممکن است برخی از ما این تجربه مشترک را داشته باشیم که پس از سالهای سال دوری، از دوستی که در دوره کودکی و یا دبیرستان با ما بوده و بسیار صمیمی بوده‌ایم روبرو شویم. آن دوست در گذشته نزدیکترین فرد به ما در زندگی بوده است، و ما از همه چیز یکدیگر با خبر بوده‌ایم. اما اینک پس از چند سال جدایی و تغییر شرایط اجتماعی و فرهنگی برای هر کدام از ما- یکی در دانشگاه و دیگری در محیط بسته کار- احساس می‌کنیم دیگر نمی‌توانیم به درستی با یکدیگر ارتباط داشته باشیم. حرف یکدیگر را نمی‌فهمیم و وجود یکدیگر را به راحتی نمی‌توانیم تحمل کنیم. چیز زیادی برای گفتن و در میان نهادن با یکدیگر نداریم. ارتباط بین ما با دشواری انجام می‌پذیرد. این دشواری از این رو پدید آمده است که ما دیگر در یک محیط و شرایط یکسان با یکدیگر نیستیم. یکی دانشجوست و دیگری کارگری ساده، یکی تجارب فراوانی در محیط کار بدست آورده است و دیگری دنیای وسیعی از تفکرات و آگاهیهای علمی به رویش گشوده شده است. دیگر نزدیکی و یگانگی گذشته نمی‌تواند بین ما دو نفر پدید آید. مگر آنکه باز ما دو نفر در شرایط یکسان قرار گیریم. نزدیکی intimacyکه در ارتباط بین شخص، مبحثی گسترده و جالب توجه است در حقیقت بر پایه‌های یکسان محیط جغرافیایی، اجتماعی و فرهنگی و نگرشی شکل می‌گیرد. تفاوت هر یک از عوامل فوق در طرفین ارتباط درجه نزدیکی را کاهش می‌دهد. این تجربه بیانگر این واقعیت است که ارتباط در فضا و محیطی که بر ادراک ما تاثیر دارد شکل می‌گیرد و این فضا یا محیط است که اشکال و شیوه‌های ارتباطی را برای ما رقم می‌زند. (همان منبع، ۱۳۷۹، ص ۲۷-۳۰).

۳- ارتباط یک تبادل است   
نظریه پردازان قدیمی- همچون شنون و ویور(۱۹۴۹)- ارتباط را فرآیندی خطی می‌دانستند که طی آن منبع پیام را فرمول‌بندی و به گیرنده منتقل می‌کند. اما اکنون دیدگاههای تبادلی جای این نظریه را گرفته‌اند. در این دیدگاه ماهیت پویا و متغییر این فرآیند مورد توجه است و بر تاثیر و تاثر ارتباط برقرار کنندگان بر یکدیگر در یک سیستم دو سویه تاکید می‌شود. (هارجی و ساندرز و دیکسون،۱۳۷۷، ص۲۴).
۴- ارتباط اجتناب ناپذیر است   
به نظر طرفداران دیدگاههای فراگیر در مورد اجزای ارتباط(مثلاً واتزلاویک و دیگران، ۱۹۶۷، شف‌لین،۱۹۷۴) در موقعیت‌های اجتماعی که افراد از حضور هم آگاهند و تحت تاثیر کارهای یکدیگر هستند گریزی از ارتباط نیست. به نظر کارسن carson (1969، ص۱۶) »هر گاه رفتار طرفین وابسته به یکدیگر باشد- و حتی اندکی نفوذ میان فردی وجود داشته باشد- می‌توان گفت که دو طرف با هم ارتباط دارند.» در اینجا یادآوری جمله معروف واتز لاویک و دیگران ضروری می‌نماید:«ما چاره‌ای جز ارتباط نداریم» برخی دیگر از محققان تعریف محدود‌تری از ارتباط ارائه می‌دهند. به نظر اکمن و فریزن (۱۹۶۹) زمانی ارتباط برقرار می‌شود که طرف رمز گردان به عمد پیامی برای طرف گوینده ارسال نماید. اما آیا طرف رمز گشا باید از منظور وی آگاهی داشته باشد؟ اگر طرف رمزگشا متوجه تعمد او نشد و بر همین اساس واکنش نشان داد(یا اصلاًَ عملی انجام نداد)چطور؟ آیا باز هم می‌توانیم بگوییم ارتباطی برقرار شده است؟ وینرwiener و دیگران(۱۹۷۲) نیز ارتباط را به مجموعه رفتارهایی محدود می‌کند که با یک رمز خاص هماهنگی داشته باشد، رمز اجتماعی مشترکی که سنبل‌ها را معنا نماید. اما باز هم می‌توان پرسید که یک رمز تا چه حد باید مشترک باشد؟ و رسمیت آن چقدر باید باشد تا بتوانیم آن را یک رمز محسوب کنیم؟

۵- ارتباط هدفمند است 
یکی دیگر از ویژگیهای ارتباط، هدفمندی آن است: طرفین ارتباط هدفهایی دارند، آنها می‌خواهند از ارتباط خود نتیجه مطلوب بگیرند(برگر berger،۱۹۸۹). به نظر کلرمن kellerman (1992) یکی از نشانه‌های هدفمندی ارتباط این است که ارتباط به فعالیتی«تنظیم شده» تبدیل شود. یعنی ارتباط برقرار کنندگان صحبتها و اعمال خود را متناسب با اهداف خود و الزامات موجود پی‌ریزی کنند. این نکته با نظر وینوگراد winograd (1981) مبنی بر اینکه«تمامی چیزهایی که طرفین در برخوردهای اجتماعی خود ابراز می‌کنند ماحصل طرحی است برای تحقق یک هدف» هماهنگی کامل دارد. لنگرlanger و دیگران(۱۹۷۸) معتقدند که بخش اعظمی از ارتباط«بی‌فکر» صورت می‌گیرد. آنها بین فعالیت آگاهانه‌ای که در آن«افراد به دنیای خود توجه دارند و استراتژی‌های رفتاری خود را بر اساس اطلاعات دریافتی تدوین می‌کنند» و فعالیت ناآگاهانه که در آن«اطلاعات جدید عملاً پردازش نمی‌شود بلکه سناریوهای قدیمی که زمانی جدید بوده‌اند بطور قالبی احیاء می‌شوند» تمایز قائلند. کلرمن(۱۹۹۲) قاطعانه می‌گوید: «ارتباط هم هدفمند استراتژیک است و هم خودکار». او معتقد است که می‌توان بدون هر گونه آگاهی هوشیارانه‌ای به بازبینی رفتار هدفمند پرداخت. خلاصه هدفمندی ارتباط به این معنی نیست که الزاماً هوشیاری کاملی بر جریان ارتباط حاکم باشد. علیرغم اینکه تعهد، کنترل و آگاهی از جمله بخشهای بسیار مهم مفهوم ارتباط، بعنوان فعالیتی ماهرانه، هستند. اما ظاهراً بسیاری از زنجیره‌های قبلاً تمرین شده را می‌توان در پس ذهن نیز انجام داد(برشیلد bereschield،۱۹۸۳). ما پس از کسب مهارتها می‌توانیم آنها را«بدون» تفکر هوشیارانه انجام دهیم. اما گاهی این عدم آگاهی می‌تواند موجب عدم توفیق برخوردها شود لنگر(۱۹۹۲) تاکید می‌کند که: 
عدم آگاهی از انتخاب کلمات در هنگام صحبت ما را از فرآیندی که به نفع ماست محروم می‌سازد. عدم آگاهی از این انتخابها در هنگام گوش دادن به هنگام حرفهای دیگران نیز برای ما گران تمام می‌شود…اگر رویکرد آگاهانه‌ای داشته باشیم که در آن از سایر چشم‌اندازها و باورها نیز مطلع گردیم آنگاه میزان کنترل ما بر ارتباط افزایش خواهد یافت. (همان منبع، ۱۳۷۷، ص ۲۵-۲۶)
۶- ارتباط چند بعدی است. یکی دیگر از ویژگیهای مهم ارتباط، چند بعدی بودن آنهاست، چون پیام‌ها بندرت به صورت جداگانه و مجزا مبادله می‌شوند. واتز لاویک و دیگران(۱۹۶۷) متوجه شده‌اند که فرآیند ارتباط در دو سطح مجزا اما به هم مرتبط روی می‌دهد. سطح اول مربوط به محتوی است و با موضوع اصلی مرتبط است. مثلاً صحبت درباره فیلم دیشب، انتخاب رستوران، تشریح نظریه نسبیت، و موضوعات دیگر. این مساله موضوع گفتگو را تشکیل می‌دهند و وقتی به آنچه در هنگام ارتباط روی داده فکر می‌کنیم، معمولاً همین مساله به ذهن ما خطور می‌کنند.اما این کل ماجرا نیست. ارتباط جنبه‌های دیگری هم دارد که کمتر مشهودند. مثلاً فرافکنی هویت در حین مذاکره درباره رابطه، و یا تعریف ارتباط از سوی تعامل کنندگان. تعامل کنندگان با انتخاب موضوع بحث(و موضوعاتی که باید از آنها اجتناب کرد)، بخصوص با انتخاب کلمات و شکلهای ابراز، لهجه‌ها، سرعت گفتار و کل ویژگی‌ها و رفتارهای غیر کلامی، به ارائه خود self-presentatonیا کنترل برداشت می‌پردازند. منظور تعامل کننده، ارائه مثبت خود در نظر عموم و اصولاً ارائه خود به شکلی خوشایند است.
ایجاد برداشتی صحیح و مطلوب در اذهان، چند فایده مهم دارد، از جمله اینکه علاوه بر پاداشهای مادی، منافع اجتماعی همچون تایید، دوستی و اقتدار را هم در پی دارد. گافمنgaffman درسا ل(۱۹۵۹)بر اهمیت حفظ صورتکها- که در واقع ابزار ارزشمندی شخص هستند- توسط بازگران اجتماعی تاکید می‌ورزد- صورتک عبارت است از ابزار ارزشمندی خودمان در حضور دیگران- گافمن متوجه شد که بازیگران اجتماعی نه تنها سعی می‌کنند صورتک خود را حفظ کنند، بلکه مراقب هستند تا صورتک طرف مقابل را نیز بی‌اعتبار نسازند. براون و لوینسون (۱۹۷۸) در یکی از فصول ارزشمند کتاب خود به این نکته اشاره می‌کنند که مودب بودن، شیوه‌ای برای کاهش احتمال لو رفتن صورتک است. (همان منبع،۱۳۷۷، ص۲۷).
۷- ارتباط برگشت ناپذیر است.به بیان ساده می‌توان گفت که وقتی چیزی را گفتیم نمی‌توانیم آن را«پس بگیریم» گاهی با فاش کردن یک راز، اعتماد دیگران را از خودمان سلب می‌کنیم اما دیگر کار از کار گذشته است، و گفته‌ ما برگشت‌ناپذیر است.البته منظور این نیست که نمی‌توان پیامدهای شخصی و رابطه‌ای این عمل را اصلاح کرد. ما برای اصلاح وقایع و برای آنکه کمتر سرزنش شویم باید ماجرا را دوباره تعریف کنیم، به همین خاطر به مکانیسم شرح account متوسل می‌شویم. منظور ما از شرح، توضیح دادن اعمال مبهم و مشکل آفرین است. (همان منبع، ۱۳۷۷، ص۲۸).
وظایف ارتباطات وظیفه اصلی ارتباطات انسانی و دگرگونی ، سازش با دگرگونی است. ما در اینجا به چهار وظیفه ارتباطات که عبارتند از: وظیفه پیوستگی، اطلاعاتی و استدراکی و تاثیرگذاری و تصدیق می‌پردازیم.
۱- وظیفه پیوستگی( affinity function)یکی از وظایف ارتباطات استقرار، ابقاء و دگرگونی روابط اجتماعی است. بدون شک بسیاری از ما از این رو به ارتباطات روی می‌آوریم تا به دیگران بپیوندیم، و خود را با دگرگونی‌هایی که از آن حادث می‌شود سازگار کنیم. این وظیفه عموماً بیانگر وجود و یا عدم وجود جاذبه، نزدیکی. تشابه و اشتراک بین مردم است. دو نفر یکدیگر را می‌بینند. ارتباطات موجب ایجاد یا افزایش و یا بر عکس موجب از بین رفتن و یا کاهش پیوستگی میان طرفین ارتباط یا اشخاص می‌شود.
۲- وظیفه اطلاعاتی و استدراکی   
اکثر دانشمندان ارتباطات بر این باورند که یکی از مهمترین وظایف ارتباطات، وظیفه اطلاعاتی و استدراکی است که موجب افزایش استدراک از طرف مقابل فراگرد ارتباطات یا افزایش اطلاعات می‌شود. یکی از کارهایی را که ارتباطات می‌کند، همانطور که اشاره شد، فرستادن و دریافت پیام و یا به عبارتی اطلاعات است که به نوبه خود می‌تواند موجب تفهیم و تفاهم بر حسب آنکه آیا پیام به درستی ارسال و دریافت شده باشد می‌شود. اگر ارتباطات را فراگرد ارسال و دریافت پیامهای نوشتاری، گفتاری و غیرکلامی(یاحرکتی) بدانیم که به منظور انتقال معنی و مفهوم از فردی به فرد دیگر و یا تاثیر و تاثر بر روی دیگران و یا نفوذ در آنان بکار می‌رود، در آن صورت ما بدین خاطر با دیگران ارتباط برقرار می‌کنیم که تغییری در اطلاعات آنان بوجود آوریم و یا خود را با آنها سازش داده و یا آنها را به سوی انطباق با خویشتن بکشیم.

review

 

نوشته شناخت روابط انسان ها اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
http://www.ostad.me/2016/12/%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%ae%d8%aa-%d8%b1%d9%88%d8%a7%d8%a8%d8%b7-%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%a7%d9%86-%d9%87%d8%a7-2/feed/ 0
اندازه گیری سرب در مواد آرایشی http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b2%d9%87-%da%af%db%8c%d8%b1%db%8c-%d8%b3%d8%b1%d8%a8-%d9%85%d9%88%d8%a7%d8%af-%d8%a2%d8%b1%d8%a7%db%8c%d8%b4%db%8c/ http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b2%d9%87-%da%af%db%8c%d8%b1%db%8c-%d8%b3%d8%b1%d8%a8-%d9%85%d9%88%d8%a7%d8%af-%d8%a2%d8%b1%d8%a7%db%8c%d8%b4%db%8c/#respond Mon, 14 Nov 2016 10:11:57 +0000 http://www.ostad.me/?p=5021 آسیب های استفاده از مواد آرایشی استفاده از مواد آرایشی ومحصولات مراقبتی پوست بخشی از عادات روزانه بیشتر مردم است. در کشورهای غربی بالغین بطور متوسط حداقل هفت محصول مراقبتی پوست را هر روز استفاده می کنند که شامل عطرها، مرطوب کننده ها، ضدآفتاب ها، پاک کننده های پوست، محصولات مراقبت مو، دئودورانت ها، ضد […]

نوشته اندازه گیری سرب در مواد آرایشی اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
آسیب های استفاده از مواد آرایشی

استفاده از مواد آرایشی ومحصولات مراقبتی پوست بخشی از عادات روزانه بیشتر مردم است. در کشورهای غربی بالغین بطور متوسط حداقل هفت محصول مراقبتی پوست را هر روز استفاده می کنند که شامل عطرها، مرطوب کننده ها، ضدآفتاب ها، پاک کننده های پوست، محصولات مراقبت مو، دئودورانت ها، ضد عرق ها، محصولات آرایشی مو، محصولات آرایشی رنگی و محصولات آرایشی ناخن می شود.

بیشتر مردم مشکلات کمی از این محصولات را تجربه می کنند، اگر چه مشکلات می تواند یا از اولین استفاده های اندک و یا بعد از سال ها مصرف رخ دهد. همچنین بسیاری از مردم معمولاً می دانند کدام محصولات باعث مشکل می شوند اما عکس العمل های کشنده و شدید ممکن است نیازمند تشخیص مهارتهای یک متخصص پوست باشد.

به طور مثال در ماتیک تماسی آلرژیک یک مشکل معمول است که با مواد آرایشی و محصولات مراقبتی پوست دیده می شود، که شامل علائمی شامل قرمزی (تورم) خارش و تاول های حاوی مایع باشد. یا اینکه تماس تحریکی ایجاد شود، پوست سالم یک سد دفاعی عالی برای بیشتر موادی است که در مواد آرایشی یافت می شوند، اگر پوست خیلی خشک یا زخمی باشد شکاف این سد دفاعی را کمتر موثر می سازد. سوختگی، خارش و قرمزی ممکن است علائم ناشی از تخریب یک محصول باشد. حتی آب می تواند برای پوست خشک مخرب باشد.

اما نگهدارنده ها در مواد آرایشی و محصولات مراقبتی پوست دومین دلیل رایج مشکلات پوستی هستند. نگهدارنده ها از رشد قارچ ها و باکتری ها که باعث عفونت پوستی می شوند جلوگیری می کند و محصولات را از اکسیژن و تخریب های نوری محافظت میکند، مواد آرایشی حاوی آب باید دارای بعضی از انواع نگهدارنده ها باشد.

در کرمهای مرطوب کننده موادی که از دست رفتن آب را کاهش می دهند یا متوقف می سازند حاوی پروترولازوم و روغن های معدنی و لانولین می باشند. موادی که سبب جذب آب در پوست می شوند شامل گلیسرول، پروپیلن گلیکول، پروتئین ها و بعضی ویتامین ها میباشند. این ترکیبات ممکن است باعث واکنش حساسیت زائی شوند.

ضد آفتاب ها هم شامل مواد شیمیایی اند که نور را جذب یا منعکس و یا پراکنده می سازند. مواد شیمیایی جذب نور شامل استرهای PABA avobenzone, cinnamate هستند که می توانند باعث واکنشهای حساسیت زا شوند. ضد آفتاب های فیزیکی حاوی ذرات بسیار ریز اکسید روی و دی اکسید تیتانیوم هستند که نور را پراکنده ساخته و یا منعکس می کند. هیچ نوع حساسیت به ضدآفتاب های فیزیکی شناخته نشده است.

تمیز کننده های پوست شامل صابون ها، شوینده ها، ژل های روشن، کف های حمام، که باکتری ها را از بین می برند آنها از عفونت جلوگیری می کنند اما استفاده زیاد از این محصولات می تواند باعث خشکی پوست شود که ایجاد پوسته ریزی، تخریب و خارش می کند.

به طور معمول مواد آرایشی صورت باید غیر حساسیت زا، ضد آکنه و ضد کومدون باشد که محصول را کمتر حساسیت زا کند. محصول نباید منافذ پوست را بپوشاند و باعث آکنه شود.

مواد آرایشی چشم نباید بین افراد مشترک باشد و بهتر است که هر سه یا چهار ماه عوض گردد، زیرا که امکان آلودگی باکتریایی موجود است.

مواد آرایشی لب شامل رژلب و بوم لب می باشند. آنها لب های ترک خورده و خشک را مرطوب می کنند و از آفتاب محافظت می کنند. بعضی از رنگ های طولانی مدت روی لب باعث درماتیک تماسی آلرژیک می شوند.

Cosmeceuticals محصولات مراقبت از پوست هسته که برای تشدید و بهتر سازی آرایش و صاف کردن پوست طراحی می شوند. این محصولات ممکن است عملکرد پوست را بهبود بخشیده و از پیری پوست جلوگیری کنند شامل الفاهید روکسی اسید مثل گلیکولیک اسید و تباهیدروکسی اسید مثل سالسیلیک اسید. هیدروکسی اسیدها پوست اندازی پوست را افزایش می دهند (از بین بردن پوست مرده) ظاهر پوست را صاف تر و شفافتر می کند و احساس نرمی را بیشتر می کنند. بعضی ویتامین ها مثل ویتامین A ممکن است ظاهر پوست را با بهینه کردن عملکرد پوست جوان تر سازد، اما آنها ممکن است پوست را خشک یا تخریب کنند و باید به طور مناسب استفاده شوند. متخصصین پوست می دانند این مواد چگونه باید استفاده شوند و می توانند رهنمودهایی برای بهترین راه داشتن پوست سالم به بیماران ارائه نمایند.

ضد آفتاب ها از پیری پوست ناشی از نور آفتاب و سرطان پوست ناشی از آفتاب جلوگیری می کنند و بهتر است برای همه افراد با هرنوع پوستی به طور مناسب استفاده شوند.

روژ لب:

رژ لب یکی از پرمصرفترین مواد آرایشی است. در فرمولهای جدید روژلب، امروزه بیشتر از (ازین) یا مشتقات آن استفاده می شود و رنگهای مطلوب را به آن اضافه می کنند و حلال این ماده هگزامین گلیکول است که اخیراً به جای روغن کرچک که در سابق معمول بوده مصرف می شود. برای تهیه رنگ قرمز نیز از محلول کارمین و رنگهای تهیه شده از ماده قرمز دانه استفاده می شود. در زیر طرز تهیه ۲ نمونه کرم رژلب آورده شده است.

کرم رژ لب: فرمول شماره۱

موم سفید (۴۵ گرم)

روغن بادام (۹۰ گرم)

اسانس رز (۲ قطره)

رنگ کارمین (بقدر کافی)

 

 

روش تهیه:

موم و روغن را با هم ذوب کنید (در حرارت غیر مستقیم) رنگ کارمین را در مقدار کمی آمونیاک حل نموده و به آن اضافه نمایید و کاملاً بهم بزنید و در پایان اسانس را اضافه کنید.

فرمول شماره۲

موم سفید ۱۰۰ گرم

وازلین ۱۰۰ گرم

پارافین ۴گرم

رنگ قرمز کارمین ۱ گرم

اسانس رز ۲ قطره

 

 

روش تهیه:

موم و وازلین را با هم در حمام آب (حرارت غیر مستقیم) ذوب کنید، رنگ قرمز، کارمین را در پارافین حل کنید و به مخلوط موم و وازلین اضافه نمایید و پس از افزودن اسانس در ظرفهای مناسب بریزید.

ترکیبات برخی از رژهای لب

«رژ خشک»

نام ماده

مقدار ماده

نام ماده

مقدار ماده

تالک

۴۰ پوند

کائولن

۳۵ پوند

اکسید روی

۱۵ پوند

گچ رسوبی

۱۰ پوند

 

تالک برای خاصیت لغزندگی و روان کنندگی استفاده می شود. کائولن باعث ایجاد لغزندگی و حالت خامه مانند می شود.

 

ماتیک پاک شدنی (۱)

نام ماده

مقدار ماده

نام ماده

مقدار ماده

روغن کرچک

۴ پوند

لانویسن

۸ اونس

اسید استئاریک

۵/۱ پوند

پارافین

۲ پوند

موم زنبور عسل

۷۵/۱ پوند

موم کارنوبا

۲ اونس

کره کاکائو

۲ پوند

رنگ قرمز

۱۲ اونس

اسید برمو (تیترا

بروموفلوئورسین

۱۲ اونس

عطر

۲ اونس

پروپیل پارامیدروکسی بنزوات

۱ اونس

 

ماتیک پاک شدنی(۲)

نام ماده

مقدار ماده

نام ماده

مقدار ماده

روغن کرچک

۶ پوند

اریتروسین

۲۵/۰ اونس

اسیداستئاریک

۵/۰ پوند

ستیل الکل

۵/۰ پوند

گلیسیرین منو استئارت

۲ پوند

اسید برمو (تترابرومو فلوئورسین)

۱۰ اونس

رنگدانه قرمز محلول در روغن

۱۶ دانه

عطر

۵/۱ اونس

 

ماتیک پاک شدنی (۳)

نام ماده

مقدار ماده

نام ماده

مقدار ماده

روغن کرچک

۵ پوند

کره کاکائو

۳ پوند

سرزین

۳ پوند

موم زنبور عسل

۲ پوند

عطر

۲ اونس

پروپیل پارا

هیدروکسی بنزوات

۲ اونس

اسید برومو (تترا برومو فلوئورسین)

۲ اونس

ماتیک پاک نشدنی

نام ماده

مقدار ماده

نام ماده

مقدار ماده

وازلین

۵/۴ پوند

پارافین

۲ پوند

روغن معدنی

۱ پوند

موم کارنوبا

۶ اونس

لانولین

۸ اونس

رنگ قرمز

۱ پوند

عطر

مقدار لازم

 

 

«سـرب»

تاریخچه:

فلز سرب از ۵ تا ۷ هزار سال پیش از میلاد در خدمت لعابکاری ظروف بوده است. محمد زکریای رازی شیمی دان معروف اسلامی از ترکیبات سرب در داروسازی و پزشکی بهره گرفته و سفید آب سرب (هیدروکسید – کربنات سرب) را برای درمان چشم بکار برده است.

جابربن حیان دانشمند بزرگ اسلامی دیگر نیز سفید آب سرب را از ترکیب اکسید سرب و سرکه تهیه کرد. ابوریحان عالم و محقق اسلامی نیز توانست سرنج را از Pb3o2 تهیه کند. اثرات سمی سرب باراول توسط بقراط کشف شد.

موقعیت سرب در بین عناصر جدول تناوبی:

سرب در جدول تناوبی عناصر پریود ۶ و ستون ۴ را بخود اختصاص داده و جزو فلزات سنگین قلمداد می شود. گروه a4 جدول تناوبی از کربن شروع شده و به سرب ختم می شود. پایداری ترکیبات با عدد اکسیداسیون ۴+ عناصر این گروه از کربن به سمت سرب کم می گردد و بالعکس پایداری ترکیبات با عدد اکسیداسیون ۲+ این عناصر از کربن به سمت سرب افزون می شود.

خواص فیزیکی:

سرب (با عدد اتمی ۸۲ – وزن اتمی ۱۹/۲۰۷ و وزن مخصوص ۳۴/۱۱) فلزی است نرم برنگ خاکستری متمایل به آبی یا نقره ای کمبود می باشد. نقطه ذوب آن ۵/۳۲۷ و نقطه جوش آن در فشار آتمسفرc° ۱۷۴۰ است این فلز چهارچوب ایزوتوپ طبیعی دارد که به ترتیب فراوانی عبارتند از: Pb 208 ، Pb 207 ، Pb 206 ، Pb 204 ولی نسبت های ایزوتوپی برای منابع مختلف معدنی، برخی اوقات متفاوتند.

خواص شیمیایی:

سرب ۴ الکترون در قشر ظرفیتی خود دارد ولی فقط دوتا از آنها بسهولت یونیزه می شوند، پس حالت اکسیداسیون معمولی سرب در ترکیبات معدنی به جای (۴+) همواره (۲+) است نمکهای معدنی سرب (II)، سولفید سرب و اکسبدهای آن معمولاً بسیار کم محلولند ولی نیتراتها – کلراتها – و با درجه ای خیلی کمتر، کلریدهای آن از این امرمستثنی هستند برخی نمکهای تشتکیلی سرب با اسیدهای آلی از جمله اکسالات سرب نیز نامحلولند.

اثرات سرب:

۱- سیستم عصبی ۲- کلیوی ۳- گوارش ۴- کبد ۵- سیستم قلبی – عروقی ۶- غدد مترشحه درون ریز ۷- سرطان زائی ۸- اثر بر کروموزومها ۹- ناهنجاریهای جنینی ۱۰- اثر بر آنزیمها و اثرات دیگری که بر بدن جای می گذارد مه در ذیل به آن اشاره شده است.

سرب یکی از فاجعه بارترین آلوده کننده هاست. کنیتک توزیع و تجمع سرب در انسان به خوبی مشخص نیست. از داده های اتوپسی الگوی عمومی متابولیسم سرب کاملاً قابل درک است روشن است که سرب تمایل به تجمع و جایگزینی در استخوان دارد. تجمع آن در بدن انسان از زندگی جنینی آغاز می شود. سرب به سهولت از جفت منتقل شده و غلظت سرب در خون تازه متولدین مشابه خون مادرشان است و این مطلب بیانگر فرآیندهای تعادلی مادر – جنین است.

توزیع سرب در بافتهای جنین کاملاً مشابه توزیع آن در افراد بالغ می باشد.

مقدار کل سرب بدن ممکن است در مردان ۶۰ تا ۷۰ ساله به ۲۰۰ میلی گرم برسد در حالیکه این مقدار برای زنان کمتر است.

Barry، Mass man در سال ۱۹۷۰ محاسبه کردند که در افراد بالغ اجتماعات غیر صنعتی ۹۴ تا ۹۵% کل سرب بدن در استخوانهاست.

مطالعات اخیر تأیید دوباره ای از تمایل زیاد سرب به استخوان است و نیز ثابت می کند که غلظت سرب در استخوانا در طول زندگی افزایش مییابد و این بر عکس بافتهای نرم است. اغلب بافتهای نرم بعد از ده سال زندگی بستگی سنی مهمی نسبت به تغییر غلظت سرب نشان نمی دهند که این مطلب در مورد غلظت خون تام و سرم نیز صادق است، بنابراین بنظر می رسد که استخوانها مخزنی از سرب بوده که منعکس کننده تماسهای درازمدت سربی در انسان هستند در حالیکه مایعات بدن و بافتهای نرم منعکس کننده تماسهای جاری و کوتاه مدت با آلودگیهای سربی می باشند.

سرب بمحض جذب شدن به سطح گلبولهای قرمز متصل می شود و فقط ۱ تا ۵% کل سرب خون در پلاسماست. اگر چه سرب می تواند به آسانی از اغلب بافتها جدا شود ولی بیش از ۹۵% آن در استخوانهای بدن بصورت نامحلول فسفات سرب ذخیره می شود.

سرب ماده ای سمی است که مهمترین اثرش را بر سامانه اعصاب می گذارد. آلودگی سرب در دراز مدت، سبب کاهش یادگیری، دشواری در زبان آموزی و ایجاد اختلالات رفتاری در افراد می شود. مصرف مقادیر سمی سرب، همچنین باعث کاهش بهره هوشی (IQ) شده و پرخاشگری را در افراد افزایش می دهد. زنان باردار و کودکان نیز از اسیب پذیر ترین گروه ها در برابر آلودگی با سرب به شمار می آیند چرا که این ماده به راحتی از جفت عبورکرده، وارد مغز جنین می شود و از رشد و تکامل طبیعی آن جلوگیری می کند. همچنین د روده کوچک – مخ – مخچه هم در اثر آلودگی هوا آلوده می شوند.

 

روشهای گوناگون اندازه گیری میزان سرب خون:

  • اسپکتروفوتومتری جذب نوری
  • اسپکترومتری جذب اتمی (جذب اتمی شعله ای – جذب اتمی با کوره گرافیتی (بدون شعله))
  • پلاروگرافی
  • اندازهگیری با نوترونهای فعال
  • اندازهگیری با الکترونهای انتخاب یون

جهت تشخیص سریع اثرات سرب برای افراد در معرض آلودگی سرب صنعتی تستهای زیر انجام می شود:

  • اندازه گیری میزان سرب خون (Pb-B)
  • دفع ادراری سرب همزمان و یا بعد از تزریق معرفهای شلاته کننده
  • اندازه گیری میزان سرب در بافتها (از جمله دندان – استخوان و غیره)
  • فعالیت آنزیم ALAD در خون
  • امتحان شاخص های اختلال متابولیسم پورفیرین:

– اندازه گیری مقدار ALAD و یا CP در ادرار – اندازه گیری مقدار بروتوپورفیرین IX در ادرار

   ۶) شاخص های هماتولوژیکی از قبیل وجود گلبولهای قرمز بازوفیلی و یا مقدار هموگلوبین.

۷) علائم و نشانه های زودرس (پیش کلینیکی) سایر صدمات (از جمله صدمات سیستم عصبی یا کلیوی)

۸) شواهد کلینیکی مسمومیت

روش شناسایی سرب:

یک قطره محلول k2cro4 M 2/0 به محلول نمونه اضافه کنید. رسوب زرد pbcro4 وجود سرب را اثبات می کند. یا یک قطره اسید سولفوریک M2 اضافه می کنیم و رسوب سفید pbso4 که به آهستگی تشکیل می شود دلیل بر وجود سرب است.
طرز جدا کردن و تشخیص سرب:

۴ قطره H2so4 M 18 را به پشر نیمه میکرو که محتوی محلول سرریز شده فاقد جیوه است اضافه کرده و زیر مود به دقت تبخیر می کنیم تا حجم آن به یک قطره برد و دود غلیظ ایندرید سولفوریک تشکیل شود. این دود غلیظ و سنگین که سطح بشر را می پوشاند مانع از دیدن داخل پشر می شود.

بشر را سرد کرده ۱۵ قطره آب سرد به آن اضافه کنید. محتوی آن را به هم بزنید تا اینکه تمام مواد داخل بشر حل شود یا به صورت تعلیق در آید و سپس خیلی سریع آن را به لوله آزمایش منتقل کنید قبل از اینکه مواد فرصت ته نشین شدن داشته باشند. به وسیله ۴ قطره آب مقطر سرد دور بشر را بشویید و مایع شستشو را به همان لوله آزمایش منتقل کنید. سپس لوله را زیر شیر آب سرد بگذارید. وجود رسوب سفید سرب سولفات (pbso­۴) به صورت ذرات ریز معلق دلیل بر وجو سرب است. آن را ساتریفوژ کنید تا ذرات معلق ته نشین شوند و مایع سرریز شده شفاف شود. محلول سرریز را برای روش عمل بعد نگه دارد. رسوب را دوباره با ۱۰ قطره اب سرد بشویید. به رسوب شستشو شده در لوله آزمایش ۴ قطره استات آمونیوم M 1 اضافه کرده برای مدت ۲۰ ثانیه هم بزنید. سپس ۲ قطره k2cro4 2/0 اضافه کنید. رسوب زرد سرب کرومات (pbcro4) وجود سرب را تایید می کند.

سرب در رژ لب:

محققان در رابطه با وجود سرب در مارکهای مشهوری از رژ لب به مصرف کنندگان هشدار دادند. با این حال و با وجود مستندات علمی، شرکتهای بزرگ و قدرتمند تولید کننده لوازم آرایش، زیر بار نرفته و وجود سرب در رژ لبها را خطرناک نمی دانند. گروهی از محققان بی طرف در ۳۳ نمونه از رژ لب های مارک دار و معروف، درصدی از سرب را یافتند که در ترکیبات هیچ کدام از انها نامی از این ماده برده نشده بود. این آلودگی در انواع قرمز رنگ برخی از مارک ها بیشتر بوده و سایر محصولات نیز تا حدودی سرب در خود داشته اند. البته، از آنجا که بسیاری از این مارکهای معروف در رقابت با یکدیگرند آزمایش ها برای تعیین درصد سلامت محصولات آرایشی در آزمایشگاههای کاملاً مستقل صورت گرفت. با این حال، نتایج تحقیق حاکی از آن بود که میزان سرب موجود در این محصولات ۳ برابر بیشتر از مقدار مجاز تعیین شده بوده است.

محققان معتقدند، سرب به کار برده شده در رژ لب ها باید به همان میزان استانداردی باشد که برای آبنبات ها وضع شده، چرا که در رژ لب هم از سوی خانم های مصرف کننده بلعیده شده و وارد دستگاه گوارش می شود و بنابر این خطر برابری را هم برای مصرف کنندگان در بر دارد. از سوی دیگر، یک مطالعه دیگر که مارک ها را زا روی قیمت و سلامتشان بررسی کرده، نشان دهنده این واقعیت ناخوشایند است که مارکهای ارزان تری نظیر Revlon مقدار بسیار کمتری از سرب را در برابر مارک های گران تر و خاص تر مثل Dior، داراست.

اوضاع در مورد سایز مارک های معروف و گران دیگر هم کمابیش به همین شکل است. در پایان بررسی های انجام شده، اقلام زیر به عنوان پرسرب ترین انواع رژ لب ها معرفی شدند، با این توضیح که:

سازمان غذا و داروی آمریکا، میزان PPm   ۱/۰ سرب در آبنباتها را مجاز می داند:

– رژ لب قرمز رنگ L oreal با نام تجارتی L ‘ oreal colour Riche True red دارای PPm 65/0 سرب

– رژ لب شرابی کلاسیک L’oreal با نام تجاری L’oreal colour Riche classic wine حاوی PPm 58/0 سرب

– رژ لب قرمز پر رنگ cover Girl با نام تجاری Cover Girl Incredifull Lipcolor Maximum Red حاوی PPm 56/0 سرب

– رژ لب قرمز Dior با نام تجاری Dior Addict Positive Red حاوی PPm 2/0 سرب

از این رو، گروههای طرفدار سلامت لوازم آرایشی، خواستار بازبینی فرمول محصولات آرایشی شده و حذف سرب از ترکیبات اولیه رژ لب ها، توسط شرکت های تولیدکننده شده اند. آنها همچنین خواستار وضع قوانین سخت گیرانه تر سازمان غذا و دارو (FDA) در حمایت از مصرف کنندگان خانگی لوازم آرایشی هستند.

در مقابل تولیدکنندگان بیانیه ای صادر کرده اند به این مضمون:

«با وجود اهانتهای پیوسته مدعیان در سالهای اخیر، حقیقت این است که سرب، ماده ای نیست که به شکل عمد در محصولات آرایشی مورد استفاده قرار گرفته باشد و از ترکیبات آن به شمار آید، بلکه ماده ای است که به شکل طبیعی در تمام محیط ها وجود دارد و همه افراد خواسته یا ناخواسته به شکل روزانه با خوردن و آشامیدن و حتی نفس کشیدن در معرض آن قرار دارند. از سوی دیگر، میزان سربیی که از طریق استفاده از رژ لب، وارد بدن خانم های مصرف کننده می شود هزار بار کمتر از میزان سربی است که ممکن است از راه خوردن، نفس کشیدن و نوشیدن آب به بدن آنها وارد شود.»

با تمام اوصاف، کارخانه های لوازم آرایشی مدعی اند در تلاشند که میزان سرب در محصولات خود را رفته رفته کاهش دهند. با این حال، تحقیقات محققان نشان داده است هنوز هم نمی توان از سلامت کامل این محصولات اطمینان حاصل کرد.

اندازه گیری سرب در رژ لب «Lead deter mination in Lipstick »

ترکیبات سرب

محلول در

Pb3o4 اکسید سرب قرمز

اسید کلریدریک – اسید استیک

منوکسید سرب pbo

اسید نیتریک و قلیا – کلرید آمونیوم

دی اکسید سرب pbo2

اسید کلیریدریک رقیق – به کندی در اسید استیک

 

سرب در رژ لب به هر صورت که باشد. در مخلوط اسید کلیریدریک و اسید نیتریک محلول است و لذا از آنها برای آزمایش استفاده کردیم.

آزمایشات انجام شده:

الف- بررسی امکان تعیین سرب به روش های کلاسیک:

با دقت ۱/۰ گرم از نمونه را وزن کرده در بشر کوچک ریخته سپس ۳ میلی لیتر اسید نیتریک و ۱ میلی لیتر هیدروژن پروکسید ۳۰ درصد اضافه می کنیم، سپس ۱ میلی لیتر اسیدکلریدریک غلیظ ریخته حرارت دهیم و به آن پتاسیم کلرید می افزاییم که هیچ کدام از نمونه ها رسوب زرد رنگ نداد. در این آزمایش از سانتریفوژ و صاف کردن هم استفاده کرده ایم که در این دو حالت هم رسوب زرد مشاهده نشد.

روش دوم:

مقداری از نمونه رژ لب را روی دست مالیده و سپس با طلا تحت مالش قرار دادیم که بعضی از نمونه ها از جمله دو نوع رژ لب فرانسوی – رژ لب نارون و چند نوع رژ لب بی نام و نشان از جمله یک رژ لب صورتی سیاه شدند که می تواند دلیل بر وجود سرب باشد. در این روش بیشتر رژ لبهای قرمز و قهوه ای تیره سیاه شدند اما رژ لبهای مایع و برق لب یا بی رنگ اصلاً سیاه نشدند.

روش سوم:

ابتدا ۲ میلی لیتر اسید کلریک بر روی ۱/۰ گرم نمونه ریخته حرارت می دهیم تا خشک شود، سپس از آن ۲ میلی لیتر اسید نیتریک ریخته، به حرارت دادن ادامه می دهیم تا گاز خرمایی رنگ خارج شده و کمی از مایع تبخیر شود سپس ۱۰ میلی لیتر آمونیوم استات اشباع اضافه کرده و پس از صاف کردن در لوله ریخته سپس به آن ۴ قطره پتاسیم کرومات افزودیم که دوباره هیچ رسوب زردرنگی در نمونه ها ایجاد نشد.

 

نام نمونه

رنگ نمونه

رنگ محلول قبل از استات آمونیوم

رنگ محلول بعد از افزایش استات آمونیوم

۱

ساویز ۱۲۴

نارنجی

نارنجی روشن

روشن تر شد (زردرنگ)

۲

رژ لب فرانسوی

قرمز

زرد

نارنجی روشن(مشکوک به سرب)

۳

رژ لب نارون

قرمز

زرشکی

روشن تر شد مایل به نارنجی (مشکوک)

۴

رژ لب کارول

قرمز

قهوه ای

بدون تغییر

 

۵

رژ لب آمریکایی

صورتی

نارنجی

روشنتر شد

۶

رژ لب مایع

قرمز

قهوه ای براق

کمی تیره تر شد

۷

برق لب

بی رنگ

لیمویی

کمی تیره تر شد

در این روش رژ لبهایی را که آزمایش کردیم ب صورت جدول زیر می باشند.

ب: تعیین سرب به روش حساس پلاروگرافی

پلاروگرافی پویش خطی اولین نوع ئلتامتری بود که کشف شد و مورد استفاده قرار گرفت. این روش با ولتامتری هیدرودینامیکی از دو نظر تفاوت دارد. اول از همرفت جلوگیری می شود و دوم الکترود جیوه قطره چکان به عنوان الکترود کار استفاده می شود. نتیجه تفاوت اول این است که جریانهای حد پلاروگرافی، توسط فقط نفوذ کنترل می شوند. از آنجا که همرفت حضور ندارد، جریانهای حد پلاروگرافی معمولاً با یک یا دو مرتبه بزرگی کوچکتر از جریانهای حد هیدرودینامیکی اند.

جریان پلاروگرافی

جریان در یک سلول محتوی الکترود قطره چکان متحمل افت و خیزهای متناوبی می شود که از نظر فرکانس متناظر با سرعت قطره است. همچنان که قطره از لوله موییسن جدا می شود، جریان به صفر تنزل می کند سپس همچنان که مساحت الکترود رشد می کند، به علت سطح بزرگتری که نفوذ می تواند به آن انجام شود، جریان به سرعت زیاد می شود. جریان میانگین، جریان ثابت فرضی است که در آن زمان قطره t همان مقدار باری را تولید می کند که جریان افت و خیز کننده طی همین زمان تولید خواهد کرد.

مزایا و معایب الکترود جیوه قطره چکان

در گذشته الکترود جیوه قطره چکان، به علت چند مشخصه منحصر به فرد، متداولترین ریز الکترود به کار گرفته شد. برای ولتامتری بود. اولین مشخصه معمولاً اضافه ولتاژ زیاد در ارتباط با کاهش یونهای هیدروژن است. در نتیجه، یونهای فلزی مانند روی و کادمیم می توانند از محلول اسیدی رسوب داده شوند، با اینکه پتانسیلهای ترمودینامیکی آنها پیشنهاد می کنند که رسوب کردن این فلزات بدون تشکیل هیدروژن ناممکن است. مزیت دوم این است که یک سطح فلز جدید به طور پیوسته تجدید می شود. بنابراین رفتار الکترود مستقل از گذشته آن است. در مقابل، الکترودهای فلزی جامد به علت رفتار نامنظم آنها در ارتباط با ناخالصیهای جذب سطحی شده یا رسوب داده شده نامناسب اند. مشخصه غیرعادی سوم الکترود قطره چکان که قبلاً تشریح شد این است که جریانهای میانگین تکرار پذیر بلافاصله در هر پتانسیل داده شده به دست می آیند، بدون توجه به اینکه این پتانسیل از نشانه های پایین تر یا بالاتر حاصل شده باشد.

محدودیت جدی الکترود قطره چکان سهولت اکسید شدن جیوه است. این خاصیت کاربرد الکترود را به عنوان آند به شدت محدود می کند. در پتانسیلهای بزرگتر از ۴۷/۰+ تشکیل جیوه (I) صورت می گیرد و یک موج به دست می دهد که منحنیهای سایر گونه های اکسید پذیر را می پوشاند. در حضور یونهایی که با جیوه (I) رسوب یا کمپلکس تشکیل می دهند این رفتار حتی در پتانسیلهای پایین تر مشاهده می شود.

عیب مهم دیگر الکترود جیوه قطره چکان جریان باقیمانده نافا راده ای یا جریان باردارشدن است که حساسیت روشهای کلاسیک را تا غلظتهای حدود M 5-10 محدود می کند. در غلظتهای پایین تر، احتمال دارد که جریان باقیمانده بزرگتر از جریان نفوذ باشد، وضعیتی که اندازه گیری دقیق جریان نفوذ را مانع می شود. به طوری که بعداً خواهیم دید، هم اکنون روشهایی موجودند که حد آشکاری را یک تا دو مرتبه بزرگی را افزایش می دهند.

در نهایت، کاربرد الکترود جیوه قطره چکان پرزحمت است و بر اثر مسدود شدن بد عمل می کند. مشخصه نگران کننده الکترود این است که اغلب ماکسیممها کاملاً مشخص نیست، اطلاعات تجربی بسیاری در مورد روشهای حذف آنها موجود است. به طور کلی، افزایش مقادیر کمی از اجسام با وزن ملکولی بالا مانند ژلاتین، تریتون ۱۰۰-X (یک عامل فعال در سطح)، قرمز فنتیل یا سایر رنگینه ها باعث ناپدید شدن ماکسیمم می شود. با وجود این، باید دقت لازم به عمل آید تا از افزایش زیاد این مواد خوداری شود، زیرا مقدار اضافی ممکن است بزرگی جریان نفوذ را کم کند. مقدار مناسب فرونشاننده را باید به طور تجربی تعیین کرد. مقدار مورد نیاز به طور گسترده ای از آنالیت به آنالیت دیگر متفاوت خواهد بود.

 

       
   
 
   

پتانسیل اعمال شده، V

 

 

پلاروگرافی جریان نمونه برداری شده (تالیت)

یک تعدیل ساده از فن پلاروگرافی کلاسیک که در اکثر دستگاههای ولتامتری جدید وارد شده است. شامل اندازه گیری تنها جریان برای مدتی نزدیک به پایان عمر هر قطره است. در اینجا، معمولاً یک جدا کننده مکانیکی به کار گرفته می شود تا بعد از یک فاصله زمانی بسیار تکرار پذیر (معمولاً ۵/۰ تا ۵۶) جدا کند. بدین لحاظ، روش را گاهی پلاروگرافی تاست می نامند. (از تاستن آلمانی، لمس کردن). اصطلاح پلاروگرافی جریان نمونه برداری می شود نام بهتری از پلاروگرافی تاست است و بنابراین، از آنجا که امروزه وسایلی بجز جدا کننده مکانیکی برای جدا کردن قطره به کار گرفته می شود، این اصطلاح ترجیح داده می شود.

پلاروگرافی تپی و روشهای ولتامتری

در سالهای ۱۹۶۰ کاربرد پلاروگرافی پویش خطی به عنوان یک ابزار تجزیه ای مهم در اکثر آزمایشگاه ها متوقف شد. دلیل سقوط کاربرد این فن عامه پسند نه تنها به علت ظاهر شدن چند روش طیف بینی مناسبتر بود، بلکه معایب ذاتی روش از جمله سرعت کم، دستگاه نامناسب و به ویژه حدود آشکارسازی ضعیف در این امر نیز دخالت داشت. این محدودیتها تا حد زیادی توسط روشهای تیپی از میان برداشته شد.

دو فن تیپی مهم، یعنی پلاروگرافی تپی دیفرانسلی و پلاروگرافی موج مربعی، هر دو روش همچنین با الکترودهایی غیر از الکترود جیوه قطره چکان به کار گرفته شده اند که در این صورت روشهای کاری را ولتامتری دیفرانسیلی و موج مربعی می نامند.

موارد کاربرد پلاروگرافی تپی

پلاروگرافی پویش خطی در گذشته برای تعیین کمی تعداد زیادی از گونه های معدنی و آلی از جمله ملکولهای زیست شناختی و زیست شیمیایی مورد نظر به کار گرفته می شد. امروزه روشهای تپی به علت حساسیت، سهولت و گزینش پذیری زیادتر تقریباً به طور کامل جایگزین روش کلاسیک شده اند.

کاربردهای معدنی

روش پلاروگرافی به طور گسترده در تجزیه اجسام معدنی به کار گرفته می شود. مثلاً، اکثر کاتیونهای فلزی در الکترود قطه چکان کاهیده می شوند. حتی فلزات قلیایی و قلیایی خاکی خالی نیز کاهش پذیرند، در صورتی که الکترولیت کمکی در پتانسیلهای زیاد مورد نیاز واکنش ندهد؛ در اینجا، تترالکیل آمونیوم هالیدها به علت پتانسیلهای کاهش زیاد خود الکترولیتهای مفیدی هستند.

کاربردهای آلی

پلاروگرافی تقریباً از آغاز برای مطالعه و تبیین گونه های آلی به کار گرفته شده است و تعداد زیادی مقاله به این موضوع اختصاص داده شده است. چند گروه عاملی متداول در الکترودهای کار اکسید یا کاهیده می شوند و تعیین تعداد زیادی از ترکیبات آلی را ممکن می سازند. به طور کلی، واکنشهای ترکیبات آلی در یک ریز الکترود در مقایسه با واکنشهای گونه های معدنی کندتر و پیچیده ترند. در نتیجه، تفسیر نظری داده ها مشکلتر و اغلب ناممکن است، علاوه بر این، دقت زیادتری به جزئیات برای کارهای کمی مورد نیاز است. علی رغم این نواقص، پلاروگرافی آلی به صورت روش عالی برای تعیین ساختار، تجزیه ها، کمی مخلوطها و گهگاه شناسایی کیفی ترکیبات درآمده است.

دستگاه پلاروگرافی دانشگاه پیام نور

مدل A 7977            ساخت Metrohm سوئیس

بشکل شماتیک سلول پلاروگرافی

 

«سلول پلاروگرافی سیستم ۱۳ الکترودی»

ما در این مدت دو روش پلاروگرافی کار کردیم:

  • روش DP با الکترود و قطره جیوه (SMDE).
  • روش ASV با الکترود قطره جیوه (HMDE).

در روش DP: قطره جیوه منظم تشکیل شده به داخل محلول می ریزد به این صورت اندازه گیری صورت می گیرد. در این جا ما به روش افزایش استاندارد کار کردیم به این صورت که بر ۱۰ میلی لیتر نمونه + ۵/۰ میلی لیتر با فر آمونیوم استات + ۱/۰ میلی لیتر محلول۱MKCL 1/0 میلی لیتر استاندارد اضافه می کنیم.

در روش ASV: ابتدا جیوه آویزان می ماند و با پویش پتانسیل یون فلزی را جذب می کند و بعد از مدتی کوتاه با پویش عکس پلاروگرافی انجام می گیرد.

محلول سلول پلاروگرافی به همان ترتیب بالاست.

تهیه محلول ها:

تهیه بافرآمونیوم استات PH=4.6 :

۲۹۳/۰ گرم از آمونیوم استات + ۳۵/۰ میلی لیتر استیک اسید غلیظ در بالن ۱۰۰ میلی لیتر به حجم می رسانیم.

تهیه محلول های آزمایش:

a)ابتدا ۲ میلی لیتر کلریدریک اسید را روی ۲/۰ گرم نمونه ریخته تا تبخیر کامل حرارت می دهیم سپس ۲ میلی لیتر نیتریک اسید روی نموده افزوده به حرارت ادامه می دهیم. تا گاز خرمایی خارج شده و مقداری از محلول تبخیر شود سپس نمونه را صاف کردیم و آن را به حجم ۵۰ میلی لیتر می رسانیم. سپس ۲۰ میلی لیتر نمونه + ۶/۰ میلی لیتر KCL اضافه می کنیم بعد دستگاه را راه اندازی کردیم که ابتدا ۵ دقیقه گاز ازت دمیده می شود و پلاروگرام رسم می شود.

  1. b) در این روش دوباره محلول آزمایش را طبق روش a تهیه کرده اما اینبار PH را به کمک NaoH به ۳ رساندیم و با ۱۰ میلی لیتر نمونه + ۵/۰ میلی لیتر آمونیوم استات+ ۱/۰ میلی لیتر محلول ۱MKCL پلاروگرام را رسم کردیم.

برای بررسی اثر ترکیب نمونه آزمایش دو محلول شاهد زیر را اندازه گیری کردیم:

  • ۱۰ میلی لیتر آب مقطر+ ۱/۰ میلی لیتر سرب استاندارد ppm 10 یا ۱۰۰+۵/۰ میلی لیتر بافراستات آمونیم + ۱/۰ میلی لیتر ۱MKD.
  • ۱۰ میلی لیتر محلول بلانک (محلول بلانک به همان روش تهیه محلول آزمایش فقط بدون ماده (رژلب) تهیه می شود). + ۵/۰ میلی لیتر بافر+ ۱/۰میلی لیتر آب مقطر برای یکسان شدن با بقیه + ۱/۰ میلی لیتر ۱MKD .
  • در روش سوم ابتدا رژلب را آسیاب کرده و کاملاً یکنواخت کردیم سپس از آن ۲/۰ گرم وزن کردیم + ۲ میلی لیتر کلریدریک اسید + ۲ میلی لیتر نیتریک اسید سپس با سود به PH=3 رساندیم.
  • سپس ۱۰ میلی لیتر نمونه + ۵/۰ میلی لیتر بافر+ ۱/۰ میلی لیتر ۱MKCL را پلاروگرافی می کنیم.

اعداد محاسبه شده با روش C                   مقادیر شدت جریان پیک برحسب nA

۱۲۴٫۳nA = میانگین

وزن نمونه ۲۰۶۰/۰ گرم

 

نارون ۱

 

۱-a→۶۵

۱-b→۳۳

۱-c→۲۷۵

 

۱۲۳٫۹nA = میانگین

وزن نمونه ۲۰۱۰/۰ گرم

 

نارون ۲

 

۲-a→۱۹۷

۲-b→۲۱٫۹

۲-c→۱۵۰

 

۵۱٫۲۳nA = میانگین

وزن نمونه ۲۰۳۰/۰ گرم

 

ساویز

 

۳-a→۲٫۹

۳-b→۱۳۱

۳-c→۱۹٫۸

 

a→۱۹۰

میانگین: ۱۸۲XA

 

á→ ۱۹۵٫۷

بلانک اسیدی

 

ــــــــــــــــــ      

b→۱۷H

b’→۱۹H

ـــــــــــــــــ

C→۱۶۴

C’→۱۷۵

 
   

C= 0.28ppm (ساویز       C=0.68ppm) [نارون ۲]

 

Review Overview

55%
55%

رای کاربران

57%
(1 votes)

نوشته اندازه گیری سرب در مواد آرایشی اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b2%d9%87-%da%af%db%8c%d8%b1%db%8c-%d8%b3%d8%b1%d8%a8-%d9%85%d9%88%d8%a7%d8%af-%d8%a2%d8%b1%d8%a7%db%8c%d8%b4%db%8c/feed/ 0
اسید دی اکسی ریبونوکلئدیک یا DNA http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d8%b3%d9%8a%d8%af-%d8%af%d9%8a-%d8%a7%d9%83%d8%b3%d9%8a-%d8%b1%d9%8a%d8%a8%d9%88%d9%86%d9%88%d9%83%d9%84%d8%a6%d8%af%d9%8a%d9%83-%d9%8a%d8%a7-dna/ http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d8%b3%d9%8a%d8%af-%d8%af%d9%8a-%d8%a7%d9%83%d8%b3%d9%8a-%d8%b1%d9%8a%d8%a8%d9%88%d9%86%d9%88%d9%83%d9%84%d8%a6%d8%af%d9%8a%d9%83-%d9%8a%d8%a7-dna/#respond Mon, 14 Nov 2016 10:04:59 +0000 http://www.ostad.me/?p=5017 اسید دی اکسی ریبونوکلئدیک یا DNA DNA مولکولی است که دارای تمام اطلاعات برای زندگی است DNA حاوی کلیدی برای هر یکتایی مشخص است . در سطح کوچک ، DNA بصورت یک مارپیچ دوبل (مضائف) سازمان داده می شود که بارها پیچیده می شود تا اجازه انطباق در یک فضای فشرده را بدهد . در […]

نوشته اسید دی اکسی ریبونوکلئدیک یا DNA اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
اسید دی اکسی ریبونوکلئدیک یا DNA

DNA مولکولی است که دارای تمام اطلاعات برای زندگی است DNA حاوی کلیدی برای هر یکتایی مشخص است . در سطح کوچک ، DNA بصورت یک مارپیچ دوبل (مضائف) سازمان داده می شود که بارها پیچیده می شود تا اجازه انطباق در یک فضای فشرده را بدهد . در انسانها تمام DNA در داخل ۴۶ مولکول مجزا موسوم به کروموزوم قرار می گیرد . این کروموزوم ها هرکدام دارای هزاران ژن هستند و هر ژن نحوه ایجاد یک پروئین خاص لازم برای عمل سلولی را مشخص می کند . DNA اطلاعات ژنتیک را با استفاده از نوکلئوتیدها حفظ می کنند . شبیه به یک اثر انگشت توالی DNA ما را بصورت فردی متمایز معین می کند .

علوم قضایی و DNA :

محققان جنایی تحلیل DNA را به عنوان مهمترین پیشرفت در جنایات جنگی معرفی کرده اند (پس از اثر انگشت) آزمایشات DNA در بررسی های جنایی به سرعت در طول سالها رشد کرده است . تحلیل DNA متکی بر خصوصیت اصلی DNA است . یعنی ترکیب بندی مانند سلولهای یک فرد یکسان است . دانشمندان قضایی بررسی توالی های ژنتیک موسوم به علامت گذارها تمرکز می کنند که آرایش اطلاعات ژنتیک آن بسیار متغیر است و برای هر فرد منحصر است . دانشمندان قضایی تمایل دارند تا هفت علامتگذار را آزمایش کنند که حاوی هزاران زوج باز است . این هفت علامت گذار پروفیل ژنتیک را تشکیل می دهند که در تحلیل های قضایی به کار می روند . متخصصان در جستجوی انطباق های بین DNA خارج شده از خون یا
نمونه های بافت باقی مانده در صحنه یک جنایت است و DNA از نمونه های خود شخص مضنون گرفته می شود . مانند اثر انگشت که توسط کاراگاهان و آزمایشگاههای پلیس استفاده می شوند . در طی اوایل دهه ۱۹۰۰ هر شخص دارای یک DNA منحصر بوده است . DNA برای هر سلول بافت و اندام یک شخص یکسان است و نمی تواند توسط هر نوع روشی تغییر داده شود . در نتیجه DNA به سرعت روش اصلی برای تعیین هویت و تمایز بین افراد انسان است .

DNA چگونه کار می کند ؟

Souther n Blot راهی برای تحلیل الگوهای ژنتیک است که در DNA یک

شخص ظاهر می گردد .

۱-جدا کردن DNA مورد سوال از بقیه ماده سلولی در هسته و
می تواند به طور شیمیائی یا استفاده از یک ماده پاک کننده برای شستشوی ماده اضافی از DNA یا به طور مکانیکی توسط بکار بردن یک مقدار زیاد فشار برای بیرون راندن آن صورت می گیرد .

۲-بریدن DNA به چندین قطعه از اندازه های مختلف : این کار توسط استفاده از یک یا چند آنزیم محدودیت انجام می شود.

۳-ذخیره کردن قطعات DNA فرایندی که توسط آن جدایش اندازه «بخش بندی اندازه» انجام می شود . موسوم به الکتروفورلیس ژل می باشد . DNA بهداخل یک ژل ریخته می شود مثل آگاروز و یک بار الکتریکی برای ژل بکار می رود ، دارای بار مثبت در پائین و بار منفی در بالا است . چون DNA دارای بار منفی است قطعات DNA بطرف پائین ژل جذب خواهد شد . قطعات کوچکتر می توانند سریعتر حرکت کنند و بنابراین به طرف پائین می رانند (نه قطعات بزرگتر) قطعات به اندازه های مختلف DNA توسط اندازه جدا می شوند و دارای قطعات کوچکتر به طرف پائین و قطعات بزرگتر به طرف بالا می باشند .

۴-طبیعت زدایی DNA : طوری که تمام DNA تک رشته می شود . این امر می تواند توسط گرم کردن یا عملیات شیمیائی DNA در ژل صورت گیرد.

۵- DNA Bletting : ژل با DNA خورد شده از لحاظ اندازه برای یک ورق از کاغذ نیتروسلولز بکار می رود . و سپس برای اتصال دائمی DNA به ورق پخته می شود . souther n Blet و یک probe ژنتیک رادیواکتیو است که در واکنش هیبریداسیون (آمیختگی) با DNA مورد سوال بکار برده می شود . اگر یک اشعه X از سوترن بلوت گرفته شود پس از اینکه یک پروب رادیواکتیو اجازه یافت که با DNA طبیعت زدایی شده بر روی کاغذ متصل شود فقط نواحی ای که به اتصالات پروب می چسبد (قرمز) بر روی فیلم نشان داده خواهد شد . این امر اجازه می دهد که محققان DNA شخص خاصی را تعیین کنند . وقوع و کثرت الگوی ژنتیک خاص موجود در پروب را تعیین کنند .

ایجاد یک پروب رادیواکتیو :

۱-پلیمراز DNA را بدست‌آورید . (صورتی) DNA رادیواکیتو شونده

را در داخل یک لوله قرار دهید .

۲-nick ها یا شکستگی های افقی را در امتداد یک رشته وارد کنید ، در داخل DNA شما می خواهید برچسب رادیواکتیو داشته باشید . از همان زمان، نوکلئوتیدهای مجزا را به DNA اضافه کنید که یکی از آنها (آبی روشن) رادیواکتیو است .

۳-پلیمراز DNA (صورتی) را به لوله دارای DNA و نوکلئوتیدهای مجزا اضافه کنید . پلیمر از DNA فوراً به nick های در DNA جذب می شوند و سعی می کنند تا DNA را ترمیم کنند . از انتهای ۵ آغاز کنید . به طرف انتهای ۳ حرکت کنید .

۴-پلیمراز DNA ترمیم DNA را آغاز می کند . و تمام پیوندهای موجود در جلوی آن را خراب می کند و نوکلئوتیدهای جدید را قرار می دهد که از نوکلئوتیدهای مجزای آمیخته در لوله جمع آوری می شود (در پشت آن) . هر زمان یک باز G در رشته پائینی خوانده می شود یک باز رادیواکتیو C در رشته جدید قرار داده می شود . (آبی روشن) . در این حالت رشته که توسط پلیمراز DNA ترمیم می شود ، رادیواکتیو می شود (توسط ورود بازهای C رادیواکتیو) .

۵-سپس DNA گرم می شود و در رشته DNA رااز هم جدا می کند . این امر قطعات رادیواکتیو و غیر اکتیو تک رشته را ایجاد می کند . DNA رادیواکتیو ، اکنون موسوم به پروب (آبی روشن ) ، آماده استفاده است .

ایجاد یک واکنش هیبریداسیون :

۱-هیبریداسیون با هم می آید ، یا دو رشته ژنتیک را متصل می کند ، اتصال رخ می دهد که بدلیل اتصالات هیدروژن بین زوجهای باز است . بین یک باز A و یک باز آ / دو پیوند هیدروژن وجود دارد ، بین یک باز C و یک باز G ، سه پیوند هیدروژن وجود دارد .

۲-هنگام استفاده از هیبریداسیون در آزمایشگاه ، DNA باید ابتدا
طبیعت زدایی شود ، معمولاً با استفاده از گرما یا مواد شیمیایی این کار صورت می گیرد . طبیعت زدایی فرایندی است که توسط آن پیوندهای هیدروژن DNA و رشته های اولیه شکسته می شود و یک رشته واحد از DNA رها می کنند که بازهای آنها برای پیوند هیدروژنی موجود هستند .

۳-هنگامی که DNA طبیعت زدایی شده است ، یک پروب رادیواکتیو تک رشته می تواند بکار برود تا ملاحظه گردد آیا DNA طبیعت زدایی شده حاوی یک توالی مشابه با مورد بر روی پروب است یا خیر .

DNA طبیعت زدایی شده در داخل یک کیف پلاستیک گذاشته می شود ، همراه با پروب و مقداری مایع نمکی . کیف تکان داده می شود . اگر پوب یک انطباق پیدا کند ، به DNA وصل خواهد گردید .

۴-انطباق پروب با DNA مجبور نیست که دقیق باشد . توالی های هملوگی متغیر می تواند به DNA بچسبد حتی اگر انطباق ضعیف باشد ، هر چند انطباق ضعیف تر باشد ، پیوندهای هیدروژن کمتری بین پروب و DNA طبیعت زدایی شده وجود دارد .

توانایی پروبهای کم همولوگی برای اتصال به DNA می تواند از طریق تغییر دادن دمای محیط واکنش هیبریداسیون و یا توسط تغییر دادن مقدار نمک در مخلوط sloshing صورت گیرد .

VNTR ها :

هر رشته DNA دارای قطعات است که حاوی اطلاعات ژنتیک است که

توسعه ارگانیسم ها (اکسونها) و قطعاتی را اعلام می نماید که هیچ اطلاعات ژنتیک مرتبط را ابداً عرضه نمی کند (اییترونها) .

اگرچه اینترون ها ممکن است بی فایده به نظر برسند ، متوجه شده اند که آنها حاوی توالی های تکراری از زوج های باز است . این توالی هاموسوم به تکرارهای تصادفی عدد متغیر (VNTR) می تواند حاوی ۲۰ تا ۱۰۰ روج باز باشد .

هر انسانی دارای VNTR ها است . برای تعیین اینکه آیا یک شخص دارای VNTR خاص است یا خیر ، یک سوترن بلوت انجام می شود ، و سپس سوترن بلوت پروب می شود ، از طریق یک واکنش هیبریداسیون ، با یک نسخه رادیواکتیو از VNTR مورد سوال .

الگویی که از این فرآیند حاصل می شود اغلب موسوم به یک اثر انگشتDNA است . یک VNTR مشخص مفروض از اطلاعات ژنتیکی می آید که توسط والدین اش بخشیده می شود . او VNTR ها را از مادر یا پدرش به ارث برده است یا از هر دو ولی هرگز یک VNTR از والدین او ندارند . الگوهای VNTR برای خانم Nguyem (آبی) آقای نگوین (زرد) و چهار فرزند آنها D1 و D2 و S1 و S2 است .

به دلیل آنکه الگوهای VNTR از لحاظ ژنتیکی به ارث می روند ، یک الگوی VNTR کم و بیش بی نظیر است . هرچه پروب های VNTR بیشتری برای تحلیل یک الگوی VNTR مشخص بکار برده شود ، آن الگو متمایز تر است یا اثر انگشت DNA چنین خواهد بود .

مشکلات با اثر انگشت DNA :

مانند هر چیز دیگری در جهان علم ، هیچ چیزی درباره اثر انگشت DNA صد در صد تضمینی نمی باشد . اصطلاح اثر انگشت DNA یک الگویی است که برای شخص خاص برای هر کسی منحصر به فرد است . در واقع تمام آنگه که الگوی VNTR می تواند انجام دهد ارائه یک احتالاتی است که شخص مورد سوال درواقع کسی است که الگوی VNTR به او تعلق دارد . اگر احتمالات یک در بیست میلیون باشد ، که نشان می دهد یک شخص می تواند با اثر انگشت DNA منطبق باشد ، آنگاه‌ آن احتمال ممکن است یک در بیست باشد و یک مقدار زیاد از شک را با رعایت هویت خاص مالک الگوی VNTR را رها می کند .

۱-ایجاد یک احتمال بالا :

احتمال یک اثر انگشت DNA متعلق یه یک شخص خاص مستلزم آن است که در موارد جنایی زیاد باشد . در جایی که انجمن به تثبیت کمک کند . استفاده از VNTR یا ترکیبی از VNTR برای ایجاد الگوی VNTR احتمال این امر را زیاد می کند که دو نمونه DNA منطبق یا مرتبط باشند .

۲-مسائل همراه با تعیین احتمالات :

A – ژنتیک جمعیت

VNTR ها به دلیل آنکه نتیجه ظرافت ژنتیک هستند ، در سراسر جمعیت انسانی توزیع نمی یابند . ۱- VNTR نمی تواند دارای یک احتمال پایداری وقوع باشد و بستگی به زمینه ژنتیک فرد دارد . تفاوت در احتمالات به ویژه در خطوط رادیکال قابل رویت است . بعضی از VNTR ها که بسیار در بین اسپانیایی ها رخ می دهد به ندرت در بین قفقازی یا آمریکایی ها رخ خواهند داد . در حال حاضر ، درباره توزیع VNTR در میان گروه های نژادی برای تعیین احتمالات دقیق برای افراد در محدوده آن گروه ها معلوم نمی باشد . ترکیب ژنتیک ناهمگن بین افراد بین نژادی یک مجموعه جدید از پرسش ها را بوجود می آورد . بررسی بعدی در این حوزه ، موسوم به ژنتیک جعیت با تناقض همراه است . زیرا پدیده تعیین هویت مردم از طریق اختلالات ژنتیک در امتداد خطوط نژادی نزدیک به جنبش های ژنتیک و خلوص نژادی گذشته است و عده ای معتقدند یک پایه علمی برای تمایز نژادی می تواند باشد .

B -مشکلات فنی :

خطاها در هیبریداسیون و فرآیند ردیابی باید در صورت احتمالات بین شود و اغلب ایده خطا به سادگی پذیرفته نمی شود . اکثر مردم با این امر موافق هستند که یک شخص مجرم می تواند به زندان فرستاده شود یا یک شخص گناهکار می تواند آزادانه راه برود ، یا یک مادر بیولوژیکی حقوق قانونی برای حضانت بچه هایش را می تواند تکذیب و انکار کند ، زیرا یک تکنسین آزمایشگاه یک آزمایش را بادقت انجام نداده است . وقتی یک نمونه DNA کوچک باشد این یک ملاحظه مهم است زیرا جایی برای خطا وجود ندارد بویژه اگر تحلیل نمونه DNA شامل ایجاد نمونه بزرگتر از DNA یکسان از لحاظ ژنتیکی باشد که از آن ماده کمی فراهم می گردد زیرا اگر DNA غلط تقویت شود یعنی یک سلول پوست از تکنسین‌آزمایشگاه اپی آمکرها می تواند مخرب باشد . تا این اواخر ،استانداردها برای تعیین انطباق های اثر انگشت DNA ، و برای ایمنی آزمایشگاه و دقتی که خطا را به حداقل می رساند ، جایی که بطور کدبندی شده باشد ، باعث فریاد عمومی می گردد .

کاربردهای عملی DNA :

۱-پدر بودن و مادر بودن :

به دلیل اینکه یک شخص VNTR خودش را از والدین اش به ارث
می برد ، الگوهای VNTR می توانند برای تثبیت والدین ، پدر یا مادر بکار بروند . الگوها به قدری خاص هستند که یک الگوی VNTR پدری می تواند دوباره ایجاد شود . حتی اگر الگوهای VNTR کودکان معلوم باشند . تحلیل الگوی VNTR فرزند ـ والدین برای حل کردن موارد تعیین هویت – پدر استاندارد و همچنین موارد پیچیده تر تایید ملیت قانونی و موارد تطبیق والدین بودن بیولوژیکی استفاده شده است .

۲-تعیین هویت جنایی و امور قضایی :

DNA جدا شده از خون ، پوست ، مو و سایر موارد ژنتیک که در صحنه یک جنایت باقی می ماند می توانند از طریق الگوهای VNTR ، با DNA یک مضنون جنایی برای تعیین کردن جرم یا تقصیر مقایسه گردند . الکوهای VNTR در تثبیت هویت یک قربانی قتل ، از DNA موجود بصورت گواهی یا از خود بدن مفید هستند . موضوع استفااده از اثر انگشت های DNA بعنوان بخشی از کد بار ملیه ژنتیک برای تعیین هویت افراد بحث شده است اما این امر احتمالاً در آینده قابل پیش بینی رخ نمی دهد .

فن آوری مورد نیاز برای جدا کردن ، نگهداری بر روی فایل و تعیین میلیون های الگوی VNTR بسیار مشخص گران و غیر عملی می باشد . شماره های امنیت اجتماعی ، عکس تعیین هویت ، و سایر روشها برای تثبیت هویت شخص ، احتمال باقی ماندن بیشتری دارند .

Review Overview

51%
51%

رای کاربران

%
(0 votes)

نوشته اسید دی اکسی ریبونوکلئدیک یا DNA اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d8%b3%d9%8a%d8%af-%d8%af%d9%8a-%d8%a7%d9%83%d8%b3%d9%8a-%d8%b1%d9%8a%d8%a8%d9%88%d9%86%d9%88%d9%83%d9%84%d8%a6%d8%af%d9%8a%d9%83-%d9%8a%d8%a7-dna/feed/ 0
استرپتوکوکوس پیوژنز http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%b1%d9%be%d8%aa%d9%88%d9%83%d9%88%d9%83%d9%88%d8%b3-%d9%be%d9%8a%d9%88%da%98%d9%86%d8%b2/ http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%b1%d9%be%d8%aa%d9%88%d9%83%d9%88%d9%83%d9%88%d8%b3-%d9%be%d9%8a%d9%88%da%98%d9%86%d8%b2/#respond Mon, 14 Nov 2016 10:00:20 +0000 http://www.ostad.me/?p=5014 استرپتوکوکوس پیوژنز اری سی پلاس – در حلیکه بر روی تمام گروههای تأثیر می گذارد ، بیماران دارای اری سی پلاس از یک بی نظمی پیشرفته رنج می برند ، بویژه بر روی صورت و اندامهای پایین بدن . پدرپرال سپسیس– عفونت در طی یا پس از تولد نوزاد آغاز می شود یک بیماری اندو […]

نوشته استرپتوکوکوس پیوژنز اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
استرپتوکوکوس پیوژنز

اری سی پلاس – در حلیکه بر روی تمام گروههای تأثیر می گذارد ، بیماران دارای اری سی پلاس از یک بی نظمی پیشرفته رنج می برند ، بویژه بر روی صورت و اندامهای پایین بدن .

پدرپرال سپسیس– عفونت در طی یا پس از تولد نوزاد آغاز می شود یک بیماری اندو نریوم اوترین است و بیماران از ثخلیه رحمی رنج می برند و اغلب دلدرد با تب شدید می باشد .

بیماری استرپیتوکرکی گروه تهاجمی – بیماران دارای یک تهاجم موضعی عمیقی یا بدون سیاه شدن هستند . ( همراه با میوسیسیتین افاسیلسیتین سیاه کننده موسوم به باکتری های گوشتخوار است ) بیماری اغلب به سرعت پراکنده می شود و حتی در افراد سالم منجر به باکتریمی ها و سپتیس می گردد .

اهمیت بالینی / بیماری شناس – T . پالیدوم یک انگل است که توسط تماس جنسی منتقل می شود در جایی که زخم عفونی عموماً بر روی غشاهای پوستی یا مخاطی آلت تناسلی می باشد .

  1. T. پالیدوم آنزیم هیالورونیداز ترشع می کند ، که ماده زمینه را جدا می کند بنابراین پراکندگی عفونت را آسان می نماید . آنها دارای اندوفلاژلا هستند (فیلامانهای محوری ) که زیر غلاف خارجی ارگانیزم قرار می گیرند و تحرک را بوجود می آورند .

سیفلیس – T. پالیدوم در محل عفونت اولیه تکثیر می شود و از طریق نمک در خون پراکنده می شود . درست دو تا ده هفته یک زخم سخت (شانکر) تشکیل می شود . و تا ده هفته بعد زخمهای ثانوی ظاهر می گردد . این زخم ها شامل یک لکه ماکولرپاپولار است که ابتدا به روی کف دستها و پاها دیده می شود در ناحیه آنرژنتیال ، گودی بازوها و دهان ظاهر می گردد .

زخم های اولیه و ثانوی دارای ارگانیزم های آ. پالیدوم زیاد هستند و بسیار عفونی می باشند ، ولی خود به خود خوب می شوند زخم های ثانویه ممکن است همراه با ناراحتی هایی از قبیل هپاتیتس سفلیسی رننریتسی نفریتیس یا کوریورتینسیتس باشد . در تقریباً چهل درصد از افراد مبتلا ، پیشرفت بیماری تا یک مرحله تغییرات در سیستم عصبی در زخم های قلبی عروق و یا توسعه زخم های گرانولوماتوس (گوماها) در جگر ، پوست و استخوان ها می باشد . سیفلیس کونژنیتال – یک زن حامله یا سیفلیس می تواند آ. پلادیدم را از طریق جفت به جنین پس از ده تا پانزده هفته اول حاملگی منتقل کند . عفونت می‌تواند باعث مرگ و از بین رفتن خود به خود جنبن شود یا بصورت مرده بدنیا آید . بیمارانی که زنده می مانند علائم سیفلس کونژنیتال را توسعه می دهند که شامل یک سری اختلالات ساختاری و سیستم عصبی مرکزی است .

در مان – پنی سلینی هنوز دارویی مناسب است . اریترومایسین تا تتراسایکلین می تواند برای بیماران از سفلیس بستگی به عملیات جنسی بی فطر دارد . درمان یک زن با آنتی بیوتیکهای مناسب از طریق حاملگی مانع از سفلیس کونژنیتال می شود . T. پالیدم نمی تواند در لکه گرم رنگ شده دیده شود . یک بررسی نمونه بالینی می تواند اسپیروکتها را نشان دهد . T پالیدوم به صورت invitro کشت نشده است . بررسی های سرولوژیک شامل ازمایشات آنتی ژن از نوع RPR/BDRL ، و آزمایشات  می باشد .

 

[review

نوشته استرپتوکوکوس پیوژنز اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%b1%d9%be%d8%aa%d9%88%d9%83%d9%88%d9%83%d9%88%d8%b3-%d9%be%d9%8a%d9%88%da%98%d9%86%d8%b2/feed/ 0
ارزیابی آبریزش دهان http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%a8%d9%8a-%d8%a2%d8%a8%d8%b1%d9%8a%d8%b2%d8%b4-%d8%af%d9%87%d8%a7%d9%86/ http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%a8%d9%8a-%d8%a2%d8%a8%d8%b1%d9%8a%d8%b2%d8%b4-%d8%af%d9%87%d8%a7%d9%86/#respond Mon, 14 Nov 2016 09:53:17 +0000 http://www.ostad.me/?p=5010 ارزیابی آبریزش دهان چه کسی؟ کودک و یا بزرگسال دچار فلج مغزی چه مواردی؟ مولفه های ارزیابی آبریزش دهان چرا؟ برای دستیابی به اطلاعات مناسب برای ارزیابی آبریزش دهان افراد چگونه ؟ از طریق مصاحبه، مشاهده و تستهای ویدیو فلوروسکوپیک [۱] (در صورت لزوم) در برخی مراکز، یک تیم کودک یا بزرگسال دارای مشکل آبریزش […]

نوشته ارزیابی آبریزش دهان اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
ارزیابی آبریزش دهان

چه کسی؟ کودک و یا بزرگسال دچار فلج مغزی

چه مواردی؟ مولفه های ارزیابی آبریزش دهان

چرا؟ برای دستیابی به اطلاعات مناسب برای ارزیابی آبریزش دهان افراد

چگونه ؟ از طریق مصاحبه، مشاهده و تستهای ویدیو فلوروسکوپیک [۱] (در صورت لزوم) در برخی مراکز، یک تیم کودک یا بزرگسال دارای مشکل آبریزش دهان را ارزیابی می‌کنند وبعد با توافق کلی دستور العمل ها وتوصیه هایی را به فرد یا مراقبین او ارائه می کنند. اعضاء تیم اصلی معمولاً شامل فرد مورد بررسی و خانواده یا مراقبین او، متخصص گوش و حلق و بینی [۲]، آسیب شناسی گفتار و زبان، کار درمانگر، متخصص کودکان یا متخصص داخلی و داندانپزشک است.

مشورت با سایر متخصصان مثل نورولوژیست، ارتودنتیست، فیزیولوژیست، فیزیوتراپیست، و یا متخصصین بررسی رشد کودک [۳] بسته به فرد مورد بررسی ممکن است لازم باشد.

ارزیابی تیمی امکان در نظر گرفتن همه جانبه شرایط برای تدوین و هماهنگی مناسب یک برنامه مراقبتی را فراهم می کند. برای اجرای توصیه ها، می توان منابع را شناسایی و تعیین کرد.

نقش دندانپزشکان بررسی اکلوژن و سلامت دهان و دندان فرد و ارائه توصیه هایی جهت رسیدگی به مشکلات قابل درمان می باشد. متخصص گوش و حلق و بینی بسندگی مسیر عبور هوا را بررسی و هر گونه انسداد ناشی از انحراف تیغه بینی، وجود لوزه سوم، سینوزیت یا آلرژی را درمان می کند. متخصص کودکان یا داخلی سلامت عمومی فرد و هر گونه تاثیری را که آبریزش دهان روی سلامت عمومی فرد می گذارد مورد ارزیابی قرار می دهد. کار درمانگر یا فیزیوتراپیست بررسی وضعیت بدن (پوسچر) و نشستن را انجام می دهد.

نقش آسیب شناس گفتار زبان گرفتن تاریخچه ای از مشکل فرد، ارزیابی ساختار و عملکرد مکانیزم دهانی- صورتی در کنترل دهان و بلع بزاق و نیز تعیین شرت آبریزش دهان است. علاوه بر این، آسیب شناس گفتار و زبان میزان کارکرد زبانی بیمار و توانایی او را در درک و انجام دستور العملهایی که می تواند برای برخی از انواع درمانها مهم باشد، تخمین می زند.

آسیب شناس گفتار و زبانی که در مدرسه یا مرکزی کار می کند که هیچ تیمی برای انجام یک ارزیابی جامع وجود ندارد، باید با اولین پزشک بیمار جهت تبادل اطلاعات حاصل از ارزیابی ، مشورت کند. رویکردهای درمانی کمکی [۴]نیز باید با این پزشک مورد بحث قرار گیرد.

تاریخچه

جریان ارزیابی باید با یک مصاحبه از بیمار و یا مراقبین او شروع شود. نظر آنها در مور میزان و شدت آبریزش دهان باید به عنوان هدف ارزیابی اخیر و همچنین به عنوان قیاسی برای ارزشیابی تاثیر درمان ثبت شود. اطلاعات مربوط به تاثیر اجتماعی آبریزش دهان بر فرد باید مورد توجه قرار گیرد. آگاهی فرد از این مشکل و همچنین انگیزه او برای تغییر این رفتار باید ارزیابی شود.

توصیف آبریزش دهان

آلایر، بلاسکو، هابرفلنر (۲۰۰۲) و کریسدال و وایت (۱۹۸۹) روشهایی را برای توصیف آبریزش دهان پیشنهاد کردند. آنها اظهار کردند که آبریزش دهان خفیف زمانی است که بزاق روی لبها بماند. آبریزش دهان متوسط موقعی است که بزاق روی لبها و چانه دیده شود. وقتی بزاق از لبها و چانه روی لباس بریزد، آبریزش دهان ، شدید است و آبریزش دهان عمیق زمانی است که بزاق روی کتاب، میز یا سایر چیزهایی که جلوی فرد است بریزد.

ارزیابی ساختارهای دهانی- صوتی [۵]

ارزیابی شامل مشاهده لبها، زبان و کام به منظور بررسی نواقص ساختاری و تعیین دامنه حرکت این ساختارهاست.

هر گونه الگوی حرکتی غیر طبیعی مثل بلع معکوس [۶]یا پیش آمدگی فک [۷]بایدمورد توجه قرار گیرد. فرد باید بیش از یک دوره زمانی مورد مشاهده قرار گیرد تا بتوان شدت آبریزش دهان او را به طور قطعی و ثابت تعیین نمود. در صورت امکان لازم است در موقعیتهای مختلف مشاهده شود. این موقعیتها شامل مشاهده فرد در وضعیت نشسته با قرار گیری سر رو به جلو مثل زمانی که فرد در حال صحبت کردن یا تماشا کردن تلویزیون است؛

مشاهده او در حین انجام فعالیتهایی که نیازمند تغییر وضعیت سر است و نیز مشاهده فرد در هنگام خوردن می باشد. در صورتی که شخص در سایر موقعیتها نیز آبریزش دهان داشته باشد، مثلاً هنگامی که مشغول انجام فعالیتی روی زمین است، باید در آن موقعیتها نیز مورد مشاهده قرار گیرد. تعیین میزان آبریزش دهان در هر موقعیت باید صورت گیرد. این مورد می تواند با گزارشهایی که توسط فرد یا مراقبین او داده می شود مقایسه شود و این اطلاعات باید برای مقایسه با میزان آن پس از درمان ثبت گردد.

ارزیابی بلع

تلاش فرد هنگام بلع بزاق باید مورد مشاهده قرار گیرد. هر گونه رفتار غیر طبیعی مثل مشکل در بستن لبها، بلع معکوس، مشکل با شکل و اندازه لقمه یا راندن آن به سمت حلق باید مورد توجه قرار گیرد. وضعیت بلع مایعات و سایر مواد نیز باید بررسی شود. در صورتی که علائمی از آسپیره کردن ، کیفیت صوتی نمناک [۸] سرفه و یا خفگی [۹]وجود داشته باشد، بررسی ویدئو فیلوروسکوپیک بلع یا سایر بررسیهای ابزاری مربوط به توانائی بلعیدن باید انجام شود .

ارزیابی زبانی [۱۰]

ارزیابی عملکرد زبانی باید با توانایی های فرد شامل میزان مشکل حرکتی او، هماهنگ باشد. این مورد برای فراهم کردن یک برنامه درمانی مناسب، مهم است. برای یک کودک یابزرگسال دچار مشکل حرکتی خفیف و تولید گفتار طبیعی یا دیزارتری خفیف ارزیابی استاندارد رسمی می تواند انجام شود. بالعکس، برای فردی که دچار مشکل در پاسخگویی از طریق گفتار یا اشاره کردن است، ارزیابی با چالش های فراوانی همراه است. بخشهایی که در ادامه خواهد آمد شامل پیشنهاداتی است برای ارزیابی بیمارانی بامشکل حداقل متوسط در حرکات ظریف و دیزارتری متوسط .

نوزادان و کودکان

چه کسی؟ نوزاد یا کودک دچار فلج مغزی

چه مواردی؟ ارزیابی توانایی های زبانی

چرا ؟ برای تعیین اینکه آیا رشد زبانی فرد با توجه به سن تقویمی و سطح شناختی او طبیعی است یا غیر طبیعی

چگونه ؟ گزارش والدین؛ مشاهده تعاملات کودک و والدین؛ روشهای ارزیابی رسمی و استاندارد

در بسیاری از موارد، درمانگر مجبوراست که حداقل تا حدی به گزارش والدین یا مراقبین برای کسب اطلاعاتی در مورد سطح زبان درکی و بیانی نوزاد یا کودک، تکیه کند. مشاهده تعاملات بین والدین/ مراقبین و کودک/ نوزاد نیز می تواند کمک کننده باشد. در بعضی موارد ، لازم است که از مراقب در مورد شیوه ارتباطی کودک برای بیان نیازهای اولیه اش مثل اظهار درد، گرسنگی و یا ناراحتی سوال شود. بوکلمن و سرایدا(۱۹۹۸) سه ساختار اساسی برای ارتباط پیشنهاد کرده اند که شامل علائم جلب توجه، پذیرش و رد می باشد. یاد گیری شیوه انتقال این موارد بسیار مهم است. وقتی درمانگر سوال می کند “کودک چه چیزهایی را می فهمد” پاسخ مراقب معمولاً این است “او هر چیزی را که بگویم متوجه می شود” . فهرست کردن سیستماتیک مواردی که نوزاد یا کودک واقعاً‌درک می کند و روش های پی بردن به این موارد بسیار مهم است. برخی کودکان وقایع را بیشتر از طریق اتفاقات روزمره یا راهنماهای بینایی درک می کنند تا کلمات . به عنوان مثال ممکن است کودکی معنای جمله ” الان موقع آماده شدن برای مدسه است” را متوجه نشود اما با آمدن اتوبوس یا دیدن کوله پشتی اش به معنای آن پی ببرد.

اگر کودک زبان شفاهی داشته باشد، یک نمونه زبانی شامل حداقل ۵۰ گفته باید گرفته شود و براساس روش میلیر( ۱۹۸۱) مورد تحلیل قرار گیرد. برای برخی از کودکان حداقل چند روش ارزیابی استاندارد رسمی می تواند به کار رود اگر چه شیوه پاسخ ممکن است نیاز به تغییر داشته باشد. به عنوان مثال، کودکی که نمی تواند به تصاویر اشاره کند، با نگاه کردن به آنها می تواند پاسخ درست را انتخاب کند. لیستی از آزمون های مناسب موجود برای کودکان زیر ۳ سال در جدول ۳-۲ آمده است. این لیست شامل ابزارهایی است که از لحاظ تجاری در دسترسند ولی ؟

بزرگسالان

چه کسانی؟ بزرگسالان دچار فلج مغزی

چه مواردی ؟ ارزیابی توانایی های زبانی

چرا؟ برای تعیین اینکه آیا رشد زبان با توجه به سن تقویمی و سطح شناختی فرد طبیعی است یا غیر طبیعی

چگونه ؟ گزارش والدین؛ مشاهده تعاملات والدین و کودک؛ روشهای ارزیابی رسمی استاندارد شده .

ارزیابی عملکرد زبانی بزرگسالان مثل نوزادان و کودکان می تواند از طریق مصاحبه با والدین یا مراقب او و یا از طریق ارزیابی مستقیم صورت گیرد. اگر فرد زبان بیانی داشته باشد، باید یک نمونه گفتاری شامل حداقل ۵۰ گفته از او گرفته شود و مطابق با روشهای ارائه شده توسط میلر (۱۹۸۱) مورد تحلیل قرار گیرد. در ارزیابی مستقیم ، ممکن است فرد توانایی پاسخگویی کلامی یا اشاره کردن را نداشته باشد و به همین دلیل تغییراتی در شیوه پاسخگویی اعمال شود مثلاً از جهت نگاه یا اشاره کردن به اعداد برای انتخاب یک تصویر از بین ۴ تصویر استفاده شود. با این وجود ، هر تغییری که در شیوه پاسخگویی صورت گرفته ، باید در گزارش نتیجه آزمون آورده شود. جدول ۴-۲ لیستی از آزمونهایی را ارائه می دهد که می تواند برای افراد دچار درگیری حرکتی متوسط تا شدید و دیزآرتری متوسط تا شدید مناسب باشد. البته این لیست، یک فهرست کامل از تمام ارزیابیهای زبانی موجود، نیست.

تخمین صحیح سطح عملکرد زبان درکی و بیانی فرد و توصیف نقاط ضعف و قوت او ، به درمانگر جهت تعیین اهداف و روشهای درمانی مناسب کمک خواهد کرد. این موارد به تعیین پیش آگهی درباره رشد ارتباط کلامی واینکه کدامیک از سیستم های ارتباطی آلترناتیو می تواند مناسب باشد نیز کمک می کند.

جدول ۴-۲ روشهای ارزیابی عملکرد ارتباطی برای افراد بالای ۳ سال

آزمون واژگان تصویری پی بادی [۱۱]

برای ارزیابی واژگان درکی به کار می رود. وقتی یکی از موارد اسم برده می شود فرد باید به یکی از چهار تصویر سیاه و سفید اشاره کند. کتابچه راهنما، نمره استاندارد، [۱۲]، رتبه های صدکی [۱۳] و هم ارزهای سنی [۱۴]را در اختیار آزمودنی قرار می‌دهد. این آزمون امکان مقایسه تفاوت بین نمره استاندارد را با آزمون واژگان بیانی فراهم می کند و برای افراد ۲ سال و ۶ ماهه تا ۹۰ سال و ۱۱ ماهه مناسب است.

آزمون واژگانی بیانی [۱۵]

واژگانی بیانی را از طریق درخواست از فرد برای نامیدن تصاویر رنگی ارزیابی می کند. کتابچه راهنما…… . این آزمون …… با آزمون واژگان درکی پی بادی III فراهم می کند و …

آزمون واژگان بیانی تصویر تک کلمه- ویرایش شده [۱۶]

برای ارزیابی واژگان بیانی به کار می رود. کودک تصاویر سیاه و سفید را می نامد. کتابچه راهنما… برای کودکان ۲ تا ۱۱ سال و ۱۱ ماه مناسب است.

معیار زبانی پیش دبستانی [۱۷]

برای ارزیابی مهارتهای زبان درکی و بیانی به کار می رود. تصاویر رنگی هستند. کتابچه راهنما… نمره زبانی کامل به دست می آید.

محدوده سنی برای اجرای این آزمون از تولد تا ۶ سال و ۱۱ ماه است.

ارزیابی بالینی پایه های زبانی- پیش دبستانی [۱۸]

توانایی های زبان درکی و بیانی کودکان ۳ ساله تا ۶ سال و ۱۱ ماهه راارزیابی می کند. تصاویر رنگی هستند. نمره های استاندارد زیر آمون، نمره های استاندارد زبان درکی و بیانی، صدکها، [۱۹]و نمره هم ارز سنی را در اختیار آزمونگر قرار می دهد.

ارزیابی بالینی پایه های زبانی-۴ [۲۰]

توانایی های زبانی… افراد ۵ ساله تا ۲۱ سال و ۱۱ ماهه را ….

آزمون موفقیتهای [۲۱]ردی پی بادی [۲۲]

دارای زیر آزمونهایی است که اطلاعات عمومی، بازشناسی خواندن [۲۳]، درک مطلب، ریاضیات، هجی کردن (املاء) و بیان نوشتاری (انشاء) [۲۴]را مورد ارزیابی قرار می دهد. زیر آزمونهای اطلاعات عمومی نیازمند پاسخهای کلامی است. این آزمون روی پایه های فردی [۲۵]اجرا می شود و برای افراد ۵ ساله تا ۲۲ و ۱۱ ماهه مناسب است. هم ارزهای سنی و مقطع تحصیلی می تواند برای بزرگسالان در هر سنی گزارش شود. کتابچه راهنما هم ارزهای سنی و مقطعی تحصیلی [۲۶] ، نمره های استاندارد براساس سن و مقطع تحصیلی و صدکها و Stanines را در اختیار آزمونگر قرار می دهد.

آزمون توانائیهای روانی- زبانی ایلنوی [۲۷]

اگر چه این تست منسوخ شده، سه زیر آزمون آن برای ارزیابی افراد دچار درگیری های حرکتی هنوز مورد استفاده قرار می گیرد. برای زیر آزمون درک شنیداری آن فقط پاسخهای بله/ خیر کافی است . زیر آزمون حافظه بینایی و شنیداری نیز شاخصهای مناسبی برای این دو مهارت هستند و به توانایی های حرکتی فرد بستگی دارند. براساس نمرات خام، هم ارزهای سنی می توانند گزارش شوند. این آزمون برای افراد ۲ سال و ۴ ماه تا ۱۰ سال و ۳ ماه هنجار شده است.

چک لیست تعاملی برای ارتباط مکمل[۲۸]- ویرایش شده [۲۹]

آزمون غیر گفتاری [۳۰]

یک آزمون زبان درکی و بیانی برای کودکانی است که صحبت نمی کنند. برای کودکان دچار ناتوانائیهای چند گانه استاندارد شده است و یک نمره هم ارز در پیشرفتهای ماهانه از صفر تا ۴۸ ماه را ارائه می دهد.

ملاحظات لازم برای تعیین پیش آگهی

چه کسانی؟ آسیب شناسان گفتار و زبانی که یک برنامه درمانی را برای کودک و یا بزرگسال دچار فلج مغزی تدوین کرده‌اند.

چه مواردی ؟ فاکتورهایی که باید هنگام تعیین پیش آگهی برای بهبود افراد دچار فلج مغزی مورد توجه قرار گیرد.

چرا؟ به منظور تعیین اینکه آیا فرد مورد نظر کاندیدای درمان هست یا نه و اگر هست به منظور تعیین و تعریف اهداف درمانی بلند مدت و کوتاه مدت مناسب

چگونه؟ با مشخص کردن اهداف متناسب با مراجع به طوری که این اهداف واقع بینانه و دست یافتنی و با در نظر گرفتن تفاوتهای مهم فردی باشند .

پیش از مبادرت به درمان، بر آوردی از پیش آگهی مراجع برای درمانگر بی نهایت مهم است و در صورتی که فرد یا مراقبین او قادر به درک این اطلاعات باشند باید این برآورد با آنها در میان گذاشته شود. مبحث بعدی، فاکتورهایی را مشخص می کند که هنگام تعیین پیش آگهی باید مورد توجه قرار گیرند.

تاریخچه طبیعی اختلال

تاریخچه طبیعی اختلال بنیادی، در این مورد ، فلج مغزی ، باید هنگام تعیین پیش آگهی مورد توجه قرار گیرد ، به عنوان مثال، در مورد فردی که عمدتاً تون عضلانی اسپاستیک همراه بادرگیری خفیف یا متوسط را نشان می دهد، انتظار می رود که توانایی تولید گفتار را کسب نماید. از سوی دیگر، پیش آگهی در مورد افراد دچار درگیری‌های شدید در حرکات درشت، ظریف و حرکات دهانی ، برای ایجاد ارتباط کلامی کارا چندان خوب نیست. به علاوه ، همین طور که سن افراد دچار درگیری حرکتی شدید بالاتر می رود، احتمال خطر پسرفت درتوانایی های گفتاریشان، خصوصاً با توجه به نقش حمایت تنفسی برای تولید گفتار، افزایش می یابد.

افرادی که الگوی حرکتی شان بیشتر از نوع اتتوز است، ممکن است ابتدائا با درگیری حرکتی دهانی شدید دیده شوند اما بعداً با افزایش توده عضلانی بدن و افزایش هماهنگی حرکتی، علائمی از بهبود در آنها دیده شود. لازم است که این افراد هرچه سریعتر به یک سیستم ارتباطی مکمل- جایگزین مجهز شوند. با این وجود، همچنان لازم است که نظارت بر روند تکامل حرکتی دهانی این افراد صورت گیرد و مداخلات درمانی مناسب برای به حداکثر رساندن تغییرات عملکردی، اعمال شود. افراد دچار آتاکسی که اختلالی ناشی از یک آسیب ایستا و غیر پیشرونده است ، تمایل دارند که در زمینه ارتباط عملکردی، کارکرد مناسبی از خود نشان دهند خصوصاً زمانی که ثبات و توده عضلانی قابل قبولی به دست آورده اند. آنها نیازمند رسیدگی و مداخلات درمانی در همان سالهای اولیه می‌باشند.

افراد دچار اختلال بلع خفیف عموماً با گذشت زمان علائمی از بهبود و پیشرفت را نشان خواهند داد. اشخاص دارای اختلال بلع متوسط تا شدید در معرض خطر افزایش آسپیراسیون هستند. طبق تجربه نویسنده، احتمال این خطر در طول دوران رشد سریع یا هنگامی که فرد به دلیل ابتلا به هر بیماری، ضعیف شده یا در دوران عدم تحرک او بیشتر می شود. با افزایش سن این افراد نیز احتمال خطر پیشرفت در مهارتهای تغذیه ای شامل شروع آسپیراسیون افزایش می یابد. سایر عوامل، مثل سلامت دندان و وضعیت تغذیه ای این اشخاص نیز مهم است.

پیش آگهی یا بهبود اختلالات زبانی افراد دچار فلج مغزی تا حدی بستگی به سطح عملکرد شناختی فرد دارد. فاکتور مهم دیگر میزان تحریک موجود در محیط است.

درمان تشخیصی [۳۱]

ایجاد تغییرات مثبت در تولید گفتار با به کار بردن تکنیکهای درمانی مبتنی بر تشخیص حین ارزیابی، شاخص مناسبی برای پیش بینی موفق بودن یک برنامه درمانی است. به عنوان مثال، اگر حمایت تنفسی با تغییر وضعیت بدن بهتر شود یا وضوح گفتار با گرفتن سوراخهای بینی یا با به کار بستن میزان تلاش بیشتر افزایش یابد، در این صورت می توان چنین تمهیداتی را در برنامه درمانی مورد نظر به منظور ایجاد تغییر به کار گرفت. علاوه بر این ، اگر آبریزش دهان با تغییر وضعیت بدن کاهش یابد یا بلع مایعات با کم کردن اندازه هر جرعه، بهتر و راحت ترشود، در این صورت این موارد نیز جزء شاخص های مثبت خواهند بود.


سطح عملکرد شناختی، رشد زبانی و حافظه

به دست آوردن بر آوردی از عملکرد شناختی، حافظه و عملکرد زبانی فرد بسیار مهم است ، فرد که توانایی درک و دنبال کردن دستورات را دارد، تغییرات مهم را متوجه می شود و تکنیکهای درمانی را به صورتی که قبلاً نقل شده اند به یاد می آورد و به کار می بندد ، از بهترین پیش آگهی برای تغییر برخوردار است.

انگیزه [۳۲]

فردی که علاقمند به ایجاد تغییر و مشتاق به مشارکت در روند درمانی است عموماً بهترین نتیجه را کسب خواهد کرد. از سوی دیگر افرادی که مشارکت کنندگان منفعلی هستند به آن صورت به نتایج مطلوب دست نمی یابند.

کودکان بزرگتر یا بزرگسالانی که به مدت طولانی درگیر برنامه های درمانی هستند معمولاً پس از مدتی تمایلشان را به مشارکت از دست می دهند، به خصوص اگر تغییرات صورت گرفته در آنها به مرور زمان، چشمگیر نباشد. این مساله یکی از دلایل موفق بودن برنامه های فشرده کوتاه مدت در مقابل برنامه هایی است که برای آنها زمانبندی و برنامه ریزی مشخصی صورت نگرفته .


میزان دسترسی به خدمات مناسب

مسایل مالی اعم از بیمه درمانی یا بهره مندی از خدمات از طرف مدارس عمومی می تواند روی تامین خدمات تاثیر بگذارد.

مسایل جغرافیایی و همچنین مسایل مربوط به سیستم حمل و نقل و نیز تمایل مددجو برای دریافت و پذیرش خدمات هم از جمله عوامل دخیل در تعیین نتیجه هستند.

وجود سایر اختلالات

وجود اختلالات حسی، ازقبیل آسیب های شنیداری یا بد عملکردیهای بینایی، می تواند بر توانایی فرد جهت بهره مندی از درمان تاثیر منفی داشته باشد. علاوه بر این، وجود سایر اختلالات ارتباطی، بخصوصی آپراکسی گفتار همراه با دیز‌آرتری، نیز می تواند یکی از شاخص های منفی از لحاظ پیش آگهی باشد. در نهایت، اختلال نقص توجه هم ممکن است توانایی افراد را برای مشارکت مشارکت موثر در یک برنامه درمانی کاهش دهد.

خلاصه

فصل ۲ عناصر مهم در روند ارزیابی را جهت بررسی افراد دچار فلج مغزی که دارای اختلال گفتار و یا زبان، اختلالات بلع و یا تغذیه و یا آبریزش دهان هستند، در اختیار خواننده قرار می دهد. در این فصل علت اصلی برای تعیین پیش آگهی به طور خلاصه بیان شده است. اطلاعات حاصل از ارزیابی به درمانگر برای تعیین اهداف و انتخاب تکنیکهای درمانی مناسب کمک خواهد کرد.

فصل ۳ درمان

این فصل علت اصلی درمان افراد دچار دیزارتری همراه با فلج مغزی را برای آسیب شناس گفتار و زبان فراهم می کند، به او در تعیین اهداف درمانی کمک می نماید و همچنین استراتژیهای مداخله‌ای را که در بر گیرنده نیازهای درمانی این قشر است در اختیار آسیب شناس گفتار و زبان قرار می دهد. مسایل مربوط به مداخلات زبانی، اختلال در بلع، آبریزش دهان و روشهای ارتباطی مکمل- جایگزین نیز لحاظ شده اند. چارچوب این فصل نیز مانند فصل پیش است.

رویکرد های درمانی دیزارتری

رویکرددرمانی عصبی- رشدی

چه کسانی؟ کودکان و بزرگسلان دچار فلج مغزی

چه مواردی ؟ درمان دیزارتری با به کار بردن رویکرد درمانی عصبی- رشدی

چرا؟ به منظور ارتقاء توانایی های تولید گفتار

چگونه ؟ با به کار بردن یک چارچوب بین رشته ای [۳۳]به منظور تمرکزروی اهداف عملکردی .

همانطور که قبلاً بحث شد، رویکرد درمانی عصبی – رشدی (NDT) یک روش کاملاً پذیرفته شده برای درمان کودکان و بزرگسالان دچار فلج مغزی است و بسیاری از اصول و مبانی این رویکرد می تواند برای خدمات آسیب شناسی گفتار که معمولاً برای این افراد توصیه می شود، به کار رود. در واقع، برای به کار گیری رویکرد درمانی عصبی- رشدی، آموزشهای خاصی به آسیب شناسان گفتار و زبان و همچنین سایر متخصصان در رشته های مختلف ارائه می شود. صرف نظر از رشته، رویکرد NDT برنامه های درمانی را مورد تا کید قرار می دهد که متمرکز بر اهداف به دست آمده در یک چارچوب زمانی خاص باشد. فرضاً ، یک برنامه درمانی در چارچوب NDT رویکردی میان رشته ای بین درمانگر، معلمان، اعضاء خانواده و مراقبین است که همگی روش واحدی را برای تعیین هدف و مدیریت در زمینه همکاری با مراجع اتخاذ کرده باشند.

برنامه های NDT برای ارتقاء توانایی های مراجع طراحی شده اند و متوجه کسب پاسخهای فعال از مراجع هستند. بنابراین درمان به طور ساده یک دستور العمل منفعل تحمیل شده به مراجع نیست. درس گرفتن از خطاها و تکرار مداوم در یادگیری حرکتی، بخش مهمی از روند درمان می‌باشد. به علاوه، جلسات درمانی شامل فعالیتهایی است که در آن ها مراجع به موفقیت می رسد و همچنین فعالیتهایی که در آنها مراجع به موفقیت دست نمی یابد. بدیهی است که توجه به شرایط زندگی مراجع هنگام تعیین اهداف درمانی اهمیت بسیاری دارد. به عنوان مثال ، نهایتاً ، درمانگر باید همکاری مراقبین و اعضاء خانواده را به منظور حصول اطمینان از انتقال درمان به خارج از محیط درمانی، جلب نماید. تکنیکهای درمانی در رویکرد NDT شامل اقدامات درمانی است که با هدف کمک به مراجع برای رسیدن به عملکرد مستقل طراحی شده‌اند. این اقدامات درمانی معمولاً به صورت تسهیل و یا مهار حرکت و وضعیت قرار گیری بدن [۳۴]مراجع است. تسهیل به صورت ” اقدام درمانی که وضعیت قرار گیری بدن یا انجام حرکت را ساده تر و یا تا حدی آسان می‌سازد” تعریف می شود [۳۵]

مهار عبارتست از تکنیکی برای محدود کردن جرکات و پولچرهای(وضعیت های بیرونی) غیر عادی که مانع از شکل گیری الگوهای حرکتی انتخابی تر و عملکرد موثرتر می گردد[۳۶].مهار به منظور کاهش آسیبهای زیر بنایی خاصی که مختل کننده عملکرد هستند، اعمال می شود. به عنوان مثال، ممکن است آسیب شناس گفتار- زبان و فیزیوتراپیست هر دو با هم روی کاهش یا مهار تون عضلانی بیش از حد تنه کودک با هدف بهبود عملکرد عضلات دخیل در حمایت تنفسی که برای تولید گفتار لازم است ، کار کنند.

وقتی رویکرد NDT را اعمال می کنیم، باید درونداد حسی را متناسب با نیاز مراجع تعیین نماییم. به عنوان مثال، جلسه درمانی کودکی که پاسخ تکانه ای [۳۷]فعال دارد باید در محیطی آرام برگزار شود و تحریکات جنبشی (کینستتیک) کلامی و لمسی ملایم به تدریج وارد شود.

رویکرد فیزیولوژیکی

چه کسانی؟ کودکان و بزرگسالان دچار فلج مغزی

چه مواردی ؟ درمان دیزارتری با به کار بردن رویکرد فیزیولوژیکی

چرا؟ به منظور ارتقاء توانایی های گفتاری

چگونه؟ از طریق معطوف کردن درمان به اجزاء سازنده مکانیزم و تصور کردن این سیستم به عنوان یک سیستم ایرومکانیک اول پاراگراف رویکرد فیزیولوژیک در درمان دیزارتری کودکان و بزرگسالان بخوبی با مبانی رویکرد NDT هماهنگ می شود. با این رویکرد فیزیولوژیک، درمان معطوف به اجزاء سازنده مکانیزم گفتار می شود، در عین حال این مکانیزم به عنوان یک سیستم ایرومکانیک تلقی می گردد. ارزیابی این سیستم، اطلاعاتی درباره نقاط ضعف و قوت آن ارائه می کنند، در حالی که بررسیهای تشخیصی مرتبط با درمان که در هنگام ارزیابی انجام می شوند اطلاعاتی را درباره اینکه چه اجزایی می توانند با بهبود بالقوه بر نتیجه بالفعل در ارتباط تاثیر بگذارند، فراهم می کند. به عنوان مثال، در صورتی که نتایج ارزیابی نشان دهد که وضوح گفتار اساساً به دلیل ناکافی بودن حمایت تنفسی لازم برای تولید گفتار کاهش یافته است و مراجع قابلیت برنامه ای با هدف تعدیل تون عضلانی، تنظیم وضعیت قرار گیری بدن (پوسچر) وایجاد فشار هوای زیر چاکنایی را دارد، پس می توان احتمال بهتر شدن کیفیت صورت حنجره ای، بلندی و متعاقب آن افزایش وضوح گفتار را داد. تکالیف درمانی باید در جهت ارتقاء عملکرد اجزاء سازنده این مکانیزم تنظیم شوند و به طور مستقیم تولید گفتار را مورد هدف قرار دهند. برای مثال، تمرینات طراحی شده برای افزایش فشار زیر چاکنایی باید متمرکز بر میزان فشار هوایی باشد که برای تولید هر سیگنال گفتاری لازم است نه حداکثر فشار هوایی که فرد می تواند تولید کند.

همانطور که پیش از این بحث شد، فلج مغزی وضعیت مزمنی است که در آن فرد معمولاً فرصت لازم برای یادگیری تولید گفتار با یک سیستم طبیعی را نداشته است. بخصوص اینکه افراد دچار فلج مغزی یاد می گیرند گفتار را با سیستمی تولید کنند که از زمان تولد یا کمی پس از آن تا حدی آسیب دیده، و نتیجه نهایی به تولید گفتار لطمه می زند. هدفی که برای فرد دچار درگیری خفیف در نظر گرفته می شود می تواند تولید گفتار «نزدیک به طبیعی» باشد، در حالی که برای اکثریت افراد مبتلا به فلج مغزی هدف، رسیدن به ارتباط کلامی کارکردی خواهد بود زیرا این نوع ارتباط خود، به نوعی مکمل است.

رویکردهای غیر گفتاری

چه کسانی؟ کودکان و بزرگسالان دچار فلج مغزی

چه مواردی؟ درمان دیزارتری با استفاده از رویکردهای غیر گفتاری

چرا؟ برای ارتقاء توانایی های تولید گفتار

چگونه ؟بحث/ تشریح کاربرد تمرینات غیر گفتاری

برخی راهکارها در درمان دیزارتری افراد دچار فلج مغزی بر مهارتهای غیر گفتاری و تغذیه ای ، حرکتی دهان با هدف تقویت تولید گفتار متمرکز است. با این وجود، هیچ مطالعه کنترل شده ای که ثمر بخشی استفاده از تکالیف غیر گفتاری در پیشبرد تولید گفتار را روشن سازد، در دست نیست. حوزه کاری برای آسیب شناسان گفتار و زبان شامل ارزیابی و درمان اختلالات بلع/ تغذیه ای و همچنین اختلالات ارتباطی در کودکان و بزرگسالان است. باید این نکته را به مراجع و مراقبین او خاطرنشان کرد که درمانهای متمرکز بر مهارتهای حرکتی دهانی برای بلع/ تغذیه تاثیرات ناشناخته‌ای بر عملکرد حرکتی برای تولید گفتار دارند. اگر چه در کودکان دارای مشکلات حرکتی دهانی در مهارتهای تغذیه ای، به طور چشمگیری احتمال بروز دیزارتری نیز وجود دارد، موریس (۱۹۸۵) و موریس و کلین (۲۰۰۰) استدلال کردند که مهارتهای تغذیه ای خود نمی توانند عامل اساسی در رشد گفتار باشند. در واقع، با توجه به گفته های موریس ، فرصت دادن برای تکامل حرکات دهانی به عنوان که نتیجه تحریکات حسی ، برای تکامل گفتار بسیار مهم است. کودکانی که به دلایل پزشکی از طریق لوله تغذیه می شوند بدون اینکه هیچ تجربه ای از غذا خوردن طبیعی داشته باشند، به صدا سازی و تولید گفتار طبیعی می پردازند. موریس گزارش کرد که این موضوع خصوصاً در مورد کودکانی صادق است که فرصتهایی برای تحریک حسی دهانی و کشف به طرقی غیر از فرو بردن مواد غذایی (یعنی توانایی بازیابی و کشف اسباب بازیها از طریق دهان) داشته اند. در واقع، او معتقد است کودکانی که به لحاظ فیزیکی قادر نیستند تجربه ای از تحریک و کشف حسی دهانی داشته باشند اغلب تاخیراتی در رشد گفتاری نشان می دهند.

تکنیکهای درمانی شامل تکالیف غیر گفتاری معطوف به جنبه ای خاص از تولید گفتار در متون آورده شده اند. با این وجود، این تکنیکها غالباً در مورد افرادی به کار رفته اند که دارای اختلالاتی غیر از فلج مغزی اند. برای مثال، نقل و دانیل (۱۹۷۹) پژوهش موردی را درباره فردی با دیزارتری شدید(با شدت ۶ در یک معیار شدت ۷ درجه ای) و وضوح گفتار به شدت کم (۵ تا ۱۰ درصد وضوح) به دلیل آسیب مغزی ناشی از ضربه (تروما) گزارش کردند . یک پروتز گفتاری بالا برنده کام به منظور کاهش بی کفایتی کامی- حلقی، یک فشار سنج دهانی برای تقویت حمایت تنفسی لازم برای گفتار و الکترومیوگرافی سطحی برای افزایش قدرت لبها مورد استفاده قرار گرفت. پس از ۶ هفته از شروع درمان، وضوح گفتار فرد مذبور در حدود ۹۵ درصد تخمین زده شد. متشابهاً ، ورکینگر و نتسل (۱۹۹۲) استفاده از پروتز گفتاری بالا برنده کام برای کاهش بی کفایتی کامی- حلقی،استفاده از رویکرد فشار [۳۸]با استفاده از ویلچر برای نزدیک کردن تارهای صوتی به هم و استفاده از یک فشار سنج دهانی برای تقویت فشار هوای زیر چاکنایی را درفردی مبتلا به دیزارتری ناشی از ضربه مغزی شرح دادند. این فرد ارتباط کلامی کارکردی را ۱۳ سال پس از آسیب به دست آورد. تکنیکهای غیر گفتاری انتخاب شده در این دو پژوهش مورد اجزاء خاصی از مکانیزم گفتار از مورد هدف قرار داده اند و هر دو این گزارشها کارایی تکنیکهای غیر گفتاری را تایید می‌کنند.

در طراحی برنامه های درمانی موثر، درمانگر باید بداند که چرا یک رفتار خاص به وجود آمد و چه تکنیکهای درمانی برای تصحیح هر چه بهتر آن رفتار وجود دارد. به عنوان مثال، تمرینات مربوطه به افزایش قدرت لبها تنها زمانی باید مورد استفاده قرار گیرد که وجود ضعف در لبها به وضوح محرز و منجر به اشکال در تولید دولبی ها شود. در برخی موارد اختلال در تولید همخوانهای دولبی    به دلیل بی کفایتی کامی- حلقی است . به علاوه ، هر گاه یک برنامه درمانی شامل تکالیف غیر گفتاری مورد استفاده قرار گیرد و در یک دوره زمانی منطقی تغییری دیده نشود، استفاده طولانی مدت از آن تکنیک غیر گفتاری یا هر تکنیکی در این زمینه نباید صورت گیرد.

اهداف درمان

چه کسانی؟ کودکان و بزرگسالان دچار فلج مغزی

چه مواردی ؟ اهداف درمان دیزارتری

چرا؟ به منظور ایجاد چارچوبی برای روند مداخله و تعیین نتایج دلخواه

چگونه ؟ با توجه به نتایج ارزیابی و درگیر کردن فرد و مراقبین او

برای افراد دارای دیزارتری، هدف دراز مدت درمان، به حداکثر رساندن توانایشان برای صحبت کردن علی رغم وجود آسیبهای نورولوژیکی است. بدیهی است که ارتباط کلامی کارکردی، به طور مستقل یا با به کار بردن هر روش مکمل دیگر نیز معمولاً به عنوان یک هدف، مورد نظر است. با این وجود، در برخی افراد آسیب چنان شدید است( یعنی خزانه واژگان بسیار محدود می باشد و صدا سازی منحصراً برای علامت دادن استفاده می شود) که تکیه بر یک روش دیگر برای رفع اکثر نیازهای ارتباطی لازم به نظر می رسد.

اهداف کوتاه مدت باید براساس نتایج ارزیابی تعیین شوند. روال تجربی کلینیکی در ابتدا مد نظر قرار دادن حمایت تنفسی و بعد پرداختن به سایر بخشهای سیستم مورد نظر است مگر اینکه دریچه کامی- حلقی درگیر باشد. در صورتی که بد عملکردی کامی- حلقی وجود داشته باشد، باید پیش از پرداختن به سایر سیستمها به آن رسیدگی کرد . با این وجود، از آنجائیکه می توان سوراخهای بینی را با گیره بینی یا دست خود بیمار یا درمانگر برای کنترل فشار داخل دهانی مسدود کرد، نیازی نیست که درمان سایر سیستمها را به تعویق انداخت.

هاردی (۱۹۸۳) معتقد است که باید روی بیش از یک سیستم به طور همزمان کار کرد. به عنوان مثال، کودکی با بد عملکردی کامی- حلقی، سیستم نشستن نامناسب، حمایت تنفسی ناکافی برای تولیدگفتار و خطاهای تولیدی نیازمند درمانی است که چندین عامل دخیل در ارتباط کلامی کارکردی را مورد هدف قرار دهد. چنین درمانی می تواند شامل بهبود عملکرد کامی- حلقی با استفاده از گیره بینی در طول جلسات درمانی تا زمان ساخته شدن پروتز گفتاری بالا برنده کام، تثبیت سیستم نشستن مناسب و تصحیح وضعیت نشستن فعلی در این مدت و افزایش حمایت تنفسی لازم برای تولید گفتار (با سوراخهای بینی مسدود)باشد. درمان متمرکز بر مهارتهای تولیدی می تواند به بهترین وجه پس ازدریافت بالابر کامی و به حداکثر رسیدن حمایت تنفسی انجام شود.

همانطور که قبلًا ملاحظه شد ، مهم است که اهداف درمان با توافق مراجع( اگر توانایی درک داشته باشد)، مراقبین و سایر متخصصین دست اندر کار در برنامه درمانی او ، تعیین شود. اهداف کوتاه مدت باید در یک دوره درمان زمانی معقول محقق شوند به طوری که پیشرفت قابل پیگیری باشد و مراجع بتواند پس از دوره بهبود را مشاهده کند. برای مثال، هنگامی که درمانگری

خواهد روی افزایش مدت آوا سازی کار کند، هدف کوتاه مدت او باید افزایش ۱ یا ۲ ثانیه ای مدت آوا سازی باشد نا افزایش ۵ یا ۱۰ ثانیه ای.

برای آسیب شناس گفتار و زبانی که با یک فرد دچار فلج مغزی کار می کند، درمان ممکن است معطوف به چند منطقه باشد.

امکان دارد که کودکی دارای هر سه مشکل تغذیه ای ، زبانی و گفتاری باشد و بنابر این هر سه این مشکلات باید مورد توجه قرار گیرند. لازم است که اهداف درمان و مناطق مورد نظر اولویت بندی شوند. خصوصاً اینکه، ممکن است اجرای همزمان دو روش درمانی یکی متمرکز بر ارتباط کلامی و دیگری متمرکز بر نوعی سیستم ارتباطی مکمل به منظور تجهیز مراجع به یک سیستم ارتباطی کارکردی، لازم باشد. سطح محدودیت عملکردی افراد مبتلا به فلج مغزی از نظر ارتباطی به وسیله بکلمن و میرندا (۱۹۹۸) توصیف و در ادامه آورده شده است.

گروه I

برخی از افراد اختلالات گفتاری شدید نشان می دهند و نیازمند نوعی ارتباط مکمل برای تامین خواسته و نیازها، تعاملات اجتماعی و رشد زبانی شان هستند. در صورتی که فرد توانایی پیشرفت در ایجاد ارتباط کلامی کارکردی در آینده را نشان دهد لازم است که درمان با هدف مهارتهای کلامی برای ساختن زیر بنایی مناسب مد نظر قرار گیرد.

گروه II

این افراد نیازمند ارتباط مکمل برای کمک به یادگیری زبان و تامین تعاملات اجتماعی می باشند. آنها از ارتباط کلامی برای بیان نیازهای اولیه استفاده می کنند. طبق تجریه نویسنده، این افراد معمولاً بخوبی از طرف خانواده هایشان درک می شوند و ترجیح می دهند از سیستمهای ارتباطی مکمل در درون منزل استفاده نکنند.

گروه III

افراد این گروه گفتارشان به قدری خوب است که می توانند در بسیاری از موقعیتها از ارتباط کلامی استفاده کنند و سیستمهای ارتباطی مکمل را احتمالاً برای کمک به یادگیری زبان و ارائه توضیح بیشتر در موقعیتهای دشوار به کار می برند.

تواترو طول درمان

چه کسانی ؟ کودکان و بزرگسالان دچار فلج مغزی

چه مواردی ؟ تعیین تواترو طول مدت درمان

چرا؟ به منظور تعیین انتظاراتی که از مرجع و مراقبین او داریم و کسب اجازه از منابع تامین کننده هزینه های مالی در صورت نیاز.

چگونه ؟ با مد نظر قرار دادن اهداف درمان، تمایل مراجع به مشارکت در درمان ومیزان پیشرفتی که نشان می دهد.

از آنجائی که فلج مغزی وضعیت مزمنی است که با گذشت زمان چالش های جدیدی را برای فرد مبتلا ایجاد می کند، بنابراین گفتار درمانی از زمان تولد تا آخر عمر در تمام طول زندگی فرد ممکن است ادامه یابد. اما، طبق تجریه نویسنده، افرادی که اقدامات گفتار درمانی را به طور مداوم از سالهای اولیه زندگی داشته اند معمولاً خسته و فرسوده می شوند و اغلب هنگامی که عملاً توانایی اعتراض کردن را به دست می آوردند از پذیرفتن این خدمات سر باز می زنند. به علاوه، از آنجائی که با گذشت زمان تغییراتی در افراد مبتلا ایجاد می شود، این خستگی با همکاری آنها در اقدامات درمانی مورد نیاز تداخل می کند، بنابراین آنها می توانند از درمانهایی بهره مند شوند که با هدف ایجاد تغییرات خاص در وضعیتشان طراحی شده اند.

چون احتمال خسته شدن و پیشرفت کند در افراد مبتلا به فلج مغزی وجود دارد، برخی از درمانگران طرفدار برنامه های درمانی فشرده و کوتاه مدتی هستند که در زمان مناسب از زندگی فرد شروع شده باشد. به عنوان مثال، در یک پایان نامه جدید دکترا (فکس، ۲۰۰۲) استفاده از روش درمان صوت لی سیلورمن [۳۹]به منظور افزایش وضوح گفتار در کودکان دارای اسپاستیسیتی توصیه شده است. این روش درمانی طی یک دوره ۴ هفته ای اجرا شد و نتایج مثبتی به بار آورد . اگر چه این برنامه درمانی منجر به افزایش وضوح گفتار شد، انجام تحقیقات بیشتر برای تعیین تعداد جلسات و مدت زمان مناسب این برنامه و نیز بررسی بیشتر میزان کارایی آن لازم است.

مطمئناً هنگامی که اهداف درمانی محقق شده باشد یا زمانی که مراجع دیگر هیچ تمایلی برای مشارکت در درمان نداشته باشد یا هر گاه مراجع دیگر هیچ پیشرفت قابل قبولی در درمان نشان ندهد و تمام روشهای درمانی موجود به کار گرفته شده باشد، درمان باید متوقف شود. اما، از آنجائیکه کودکان دچار فلج مغزی اغلب با گذشت زمان تغییر می کنند، لازم است ارزیابی مجدد ادواری به منظور بررسی آمادگی و لزوم درمان بیشتر یا تشخیص هر گونه پسرفت در توانایی های ارتباطی صورت گیرد. هر دو این موارد لزوم از سرگیری مداخله درمانی را تعیین می کنند.

درمان دیزارتری

چه کسانی ؟ کودکان و بزرگسالان دچار فلج مغزی

چه مواردی ؟ رسیدگی به دیزارتری

چرا؟ به منظور رسیدن به گفتار بهینه با وجود محدودیتهای نورولوژیکی فرد

چگونه ؟ با برنامه درمانی که اجزاء مناسب این سیستم ایرومکانیک را مورد هدف قرار داده

پس از اینکه اهداف درمان تعیین شدند، درمانگر باید ترتیب درمان را مشخص کند و روش درمانی مناسبی را که از طریق آن بتوان به این اهداف دست یافت، انتخاب نماید. از آنجائی که عملکرد افراد دچار فلج مغزی هر روز به دلایل مختلف از جمله خستگی، انگیزه [۴۰]، تاثیرات تون عضلانی یا سایر عوامل دستخوش تغییرات می شود، لازم است که درمانگر عملکرد مراجع را هر جلسه مجدداً ارزیابی بنماید و اهداف درمانی آن جلسه را بر طبق این ارزیابی تغییر دهد. اگر مراجع به تکنیک خاصی، پاسخ دلخواه را نشان ندهد، درمانگر باید بررسی کند که چرا پاسخ مطلوب به دست نیامد و بعد آن روش درمانی را متناسب با مراجع تغییر دهد یا از آن صرف نظر نماید و تکنیک درمانی مناسب تری را جایگزین آن کند. ادامه دادن درمان ناموفق منجر به ناکامی مراجع و درمانگر خواهد شد.

قسمت بعد شامل مجموعه ای از تکنیکهای درمانی است که اجزاء عملکردی سیستم ایرومکانیک مذکور را مورد هدف قرار می دهد. این مبحث خیلی جامع نیست بنابراین برای کسب اطلاعات بیشتر، منابع متعدد در قسمت «مراجع» معرفی شده اند.

ایجاد وضعیت مناسب و کنترل وضعیت قرار گیری بدن [۴۱]

کودکان و نوجوانان

چه کسانی ؟ کودکان و نوجوانان دچار فلج مغزی

چه مواردی ؟ تنظیم عضلانی ورفع الگوهای حرکتی غیر طبیعی با ایجاد وضعیت بدنی مناسب و کنترل آن

چرا؟ به منظور ارتقاء توانایی های مربوط به تولید گفتار

چگونه ؟ از طریق مشورت با فیزیوتراپیست یا کار درمانگر؛ و هدایت جلسات مفصل درمانی [۴۲] به کمک سایر رشته ها در صورت نیاز

وقتی یک روش تیمی برای درمان کودکان ونوجوانان مبتلا به فلج مغزی اعمال می شود، بسیار مهم است که آسیب شناس گفتار- زبان در ارتباط نزدیک با فیزیوتراپیست یا کار درمانگر فعالیت کند تا با هم بتوانند در مورد بهترین روشهای ایجاد وضعیت بدنی مناسب و کنترل وضعیت قرار گیری بدن که می تواند تولید گفتار کودک را به بالاترین سطح ممکن چه از لحاظ کمی و چه از لحاظ کیفی ارتقاء دهد، تصمیم گیری نمایند. به علاوه، از آنجائی که کودکان دارای سن بیشتر هنگام تحرک، بیشتر صدا سازی می کنند، بهتر است آسیب شناس گفتار و زبان جلسات مفصل درمانی را به کمک سایر رشته هایی که هدف جلسات درمانی شان معطوف به حرکت است(یعنی فیزیوتراپیست و کار درمانگر) هدایت کند. ردستون((۱۹۹۱) لزوم ایجاد تون عضلانی طبیعی، از طریق کنترل مناسب سر و تنه و راستای بدن را به عنوان اولین هدف هر جلسه درمانی مطرح می کند.

در کودکی که دارای ثبات[۴۳] بیش از حد است، تمرکز درمان باید روی کاهش ثابت[۴۴] و استفاده از حرکت برای کم کردن سفتی [۴۵]در تنه باشد. ردستون در مورد فیکس کردن کودک یا نوزاد در وضعیت نشسته به صندلی چرخدار یا هر وسیله دیگر در تمام طول جلسه درمانی هشدار می دهد زیرا نوارهایی که برای بستن کودک استفاده می شود ممکن است ورود و خروج هوا حین تنفس را محدود کند و نیز ممکن است کودک در وضعیتهای بدنی دیگر راحت تر بتواند صدا سازی کند.

روشهای رایج فیزیوتراپی شامل برنامه هایی برای ایستادن (برنامه های طراحی شده به منظور آماده کردن پاها و بدن برای ایجاد وضعیت ایستاده جهت راه رفتن یا کاهش عوارض جانبی ناتوانی در ایستادن به طور مستقل) می باشد.وقتی راستای سر و تنه در وضعیت ایستاده ، نصحیح شده ، می توان بعضی از جلسات گفتار درمانی را در حالتی که کودک ایستاده ، برگزار کرد و از این موقعیت سود برد.

اگر در کودکی تون پایین درعضلات تنه یا حرکات اضافی[۴۶] دیده شود و او برای حفظ راستای سر و تنه اش در وضعیت ایستاده یا نشسته تقلا کند، قرار دادن او دروضعیت طاقباز واختصاص بخشی از جلسه درمان به کار روی تولید گفتار در این حالت می تواند مفید باشد. در این وضعیت کودک مجبور نیست برای راست ماندن، برخلاف جاذبه زمین کاری انجام دهد و حرکات اضافی اش او نیز کاهش می یابد. اگر کودکی الگوهای رفلکسی اولیه ای را که به راحتی بر انگیخته می شوند از خود نشان دهد، قرار دادن او در وضعیتی که در آن احتمال بروز چنین رفلکس‌هایی به حداقل می رسد در طی جلسه درمانی می تواند مفید باشد.

برای مثال، اگر کودکی رفلکس نامتقارن گردنی را از خود نشان می دهد، لازم است که جهت نگاه او (gaze)را در خط وسط نگه داریم و تنه و دستها و پاها را طوری تنظیم کنیم که با حرکت سر به یک سو یا سوی دیگر، این رفلکس بروز نکند.

در مورد کودکان کم سن و سال تر یا کودکانی که درگیری شدید دارند، توجه به نوع صدا سازی برانگیخته شده ، چگونگی برانگیختن آن و تاثیری که این صداسازی بر روی تون عضلانی کل بدن و وضعیت قرارگیری بدن دارد، بسیار مهم است. به طور مثال، برخی از کودکان رفلکس مورو را که به سادگی با تحریکاتی مثل هیجان یا صدا بر انگیخته می شود، حفظ می کنند . در این پاسخ(رفلکس مورو-م) بازوهای کودک در پاسخ به حرکات ناگهانی یا صدا یا هر محرک ناگهانی دیگر به خارج(در دو طرف بدن-م) پرت می شود و بعد به سمت خط وسط بر می گردد. تعیین میزان حرکت یا لمس مورد نیاز در جلسه درمانی، میزان بلندی (شدت) صدای درمانگر و مقدار تمریناتی که با آن جلسه درمانی به سمت کاهش تاثیر رفلکس مورو روی عملکرد کودک پیش می رود، بسیار مهم است. به علاوه، کودکی با پیش آمدگی فک [۴۷] در تولید صداهایی که مستلزم قرار دادن دهان درحالت بسته است موفق تر از تولید صداهایی که نیازمند باز کردن کامل فک است عمل می کند (یعنی “ee” در مقابل “ah” ) (ردستون، ۱۹۹۱)

کودکان بزرگتر (نوجوانان ) و بزرگسالان

چه کسانی ؟ نوجوانان و بزرگسالان دچار فلج مغزی

چه مواردی؟ پرداختن به دوضعیت قرار گیری بدن و کنترل آن چرا؟ به منظور ارتقاء توانایی های تولید گفتار

چگونه؟ از طریق مشورت با فیزیوتراپیست و یا کاردرمانگر، در صورت نیاز

وضعیت نشسته اغلب تنها وضعیتی است که در آن کودکان یا بزرگسالان بی تحرک [۴۸]به دلیل جثه شان می توانند مورد درمان قرار گیرند. راستای بدن از رایج ترین مسائل بیمارانی است که دارای تون عضلانی پایین در سر و تنه شان هستند، و هدف درمان در مورد آنها باید معطوف به ایجاد ثبات[۴۹] باشد به طوری که فرد بتواند حرکات لازم برای تولید گفتار را تقلید نماید. برای بیماری که دارای تون عضلانی بالا در تنه و سر هستند، هدف درمان باید درجهت ایجاد تعادل و حرکات مناسب برای رها سازی مکانیزم دخیل در گفتار جهت تحرک کافی هنگام تولیدگفتار باشد. دیویس (۱۹۸۷) استراتژیهای کنترلی را پیشنهاد کرد که با استفاده از آنها بتوان تون عضلانی سر و تنه را به منظور آماده سازی جهت کار روی تولید گفتار کاهش داد. وقتی بیماری دارای تون عضلانی پایین وحرکات اضافی[۵۰] است، می توان ثبات[۵۱] را از طریق قرار دادن او در حالت نشسته یا استفاده از وضعیت طاقباز یا ثابت کردن او از طریق گرفتن هر چیز ثابت و محکمی مثل دسته صندلی چرخدار یا دستگیره ای که روی میز تعبیه شده ، ایجاد کرد.

مسری[۵۲]عنوان کرد که مهمترین عامل برای رسیدن به وضعیت نشسته مناسب بهینه در افراد دارای درگیریهای نورولوژیک، ایجاد راستای[۵۳] گلنی صحیح است. او یاد آور شد که تیلت خلفی لگن باعث ایجاد وضعیت قوز کرده[۵۴] همراه با خم شدن[۵۵] کتفها رو به جلو دریک حالت فیکس شده و خم شدن سر و پیش آمدگی[۵۶] فک می شود .مسری پیشنهاد می کند که راستای لگن را در وضعیت خنثی یا کمی رو به جلو قرار دهیم زیرا این حالت ، انحناء قوزی را کاهش می دهد ، کتفها را در یک وضعیت متعادل ( نه رو به جلو و نه رو به عقب – م) به هم نزدیک می کند، اندامهای فوقانی را در وضعیت متعادل یا چرخدنده به سمت خارج نگه می دارد و سر را با تنظیم مناسب چانه عقب می برد.


کنترل حمایت تنفسیManagement of Respiratory support )

نوزادان و کودکان کم سن و سال

چه کسانی؟ نوزادان و کودکان کم سن و سال

چه مواردی؟ کنترل حمایت تنفسی

چرا؟ به منظور ارتقاء توانایی های تولید گفتار

چگونه ؟ با هدف قرار دادن بهبود کنترل ساختار عضلانی قفسه سینه، شکم و تنه؛ تمرینات گفتاری/ غیر گفتاری؛ برنامه های تجاری

درمانی که بهبود کنترل ساختار عضلانی تنه، شکم و قفسه سینه را مورد هدف قرار می دهد می تواند منجر به بهتر شدن کنترل تنفسی جهت تولید گفتار شود. هینرزو بولیک [۵۷] مطالعه طولی مربوط به سه کودک دچار فلج مغزی را گزارش کردند که در آن دستیابی به مهارتهای حرکتی و تغییرات قطعی در تنفس گفتاریشان مورد مطالعه قرار گرفته بود.

آنها دریافتند که افزایش قدرت و کنترل قفسه سینه و وضعیت مناسب قرار گیری لگن بهتر شدن تنفس گفتاری ارتباط دارد. بنابراین استفاده از وضعیت دهی و کنترل مناسب درجلسه درمانی، همانطور که در بخش قبلی بحث شد، ممکن است استفاده کاراتر از تنفس حین تولید گفتاررا تسهیل نماید.

تمریناتی که کودکان را به استفاده طولانی تر و بلند تر از آواسازی [۵۸] بر می انگیزد( یعنی کشیدن مداوم واکه ها با شدتهای مختلف یا «همخوانی»[۵۹] با آوازها به بهبودو افزایش حمایت تنفسی موجود کمک خواهد کرد. با این وجود، باید مراقب بود که تلاش بیش از حد هنگام انجام این تمرینات برای افزایش جریان هوا منجر به افزایش تون عضلانی در سایر قسمتهای بدن نشود. برنامه های تجاری مثل IBM Speech viewer می تواند با هدف حفظ کنترل صوتی در محدوده خاص از بلندی صدا، گسترش دامنه بلندی و افزایش دیرش آوا سازی برای واکه های ممتد[۶۰] ، زنجیره های هجایی، کلمات یا گفتار پیوسته، مورد استفاده قرار گیرد.

کودکان بزرگتر و بزرگسالان

چه کسانی؟ کودکان بزرگتر و بزرگسالان دچار فلج مغزی

چه مواردی؟ کنترل حمایت تنفسی

چرا؟ برای افزایش توانایی های مربوط به تولید گفتار

چگونه ؟ با استفاده از فشار سنج دهانی؛ تمرینات گفتاری/ غیر گفتاری

اگر ارزیابی با فشار سنج دهانی (همانطور که در بخش ۲ توضیح داده شد) ناتوانی را در ایجاد و حفظ فشار هوای کافی زیر چاکنای نشان دهد، در این صورت یکی از اهداف درمان، ایجاد فشار زیر چاکنایی با استفاده از فشار سنج دهانی به اندازه ۵ سانتی متر آب به مدت ۵ ثانیه خواهد بود. به عنوان مثال اگر مراجعی بتواند فشاری معادل ۳ سانتی متر آب را به مدت s2 تولید کند، در این صورت یکی از اهداف درمان می تواند افزایش تداوم فشار ایجاد شده تا ۵ ثانیه به طور ممتد باشد.

از سوی دیگر، افزایش میزان فشار آب تولید شده به اندازه ۵ سانتی متر آب نیز می تواند هدف درمان قرارگیرد. در همین مدت ، تمرینات گفتاری هم باید در جلسات درمانی انجام شود. این تمرینات گفتاری میتواند شامل افزایش مدت آواسازی ممتد به صورت تدریجی تا رسیدن به یک هدف خاص (یعنی ۱۰ ثانیه برای کودکان بزرگتر و ۲۰ ثانیه برای بزرگسالان) باشد. به یاد داشتن و توجه به پیشرفتهای اندک اما مورد هدف بسیار مهم است زیرا برخی از بیماران توانایی رسیدن به سطوح «طبیعی» را ندارند اما ممکن است توانایی رسیدن به گفتار کارکردی با دیرش کوتاهتر را داشته باشد. وقتی درمانگر تشخیص داد که مراجع به دیرش بهینه آواسازی ممتد دست یافته است، می‌باید روی تولید هجاها با هر بار تنفس کار کند. بعضی از بیمارانی که کمی کنترل روی تولید‌گرهایشان دارند ممکن است حداکثر تلاششان را برای تکرار راحت واکه ها به دفعات ممکن به کار ببندند و بعد به سمت تولید ترکیبات واکه همخوان یا همخوان- واکه پیش روند. اغلب تولید یک هجای بی معنی ساده تر از تولید یک کلمه تک هجایی است. تمرینات باید به تدریج دشوارتر شوند. باید با تولید کلمات تک سیلابی شروع کرد و بعد به سمت تولید کلمات چند سیلابی، عبارتهای کوتاه و سپس جملات کوتاه پیش رفت. تمام موارد باید با هدف افزایش تعداد هجاها در هر تنفس با حفظ حمایت تنفسی کافی انتخاب شوند. ممکن است لازم باشد به مراجع آموزش دهیم که از عبارات خیلی کوتاه استفاده کند و بعد از هر عبارت نفس بگیرد . این مورد منجر به استفاده کاراتر از سیستم تنفسی می شود.

وقتی بیمار به حداکثر تعداد هجاها در هر تنفس رسید، هدف درمان باید به سمت افزایش میزان بلندی صدا تغییر کند. هدف درمانی نهایی برای مراجع باید دستیابی به میزان بلندی عادتی باشد که امکان گفتار محاوره ای واضح را در موقعیتهای مختلف برای او فراهم نماید. درمان با هدف افزایش بلندی را می توان بااستفاده از یک وسیله سنجش میزان بلندی [۶۱] که خیلی هم گران نباشد اجرا کرد. این وسیله را می توان از الکتریکی ها تهیه نمود. هنگام اندازه گیری بلندی گفتار مراجع میکروفون دستگاه سنجش بلندی باید در فاصله ثابتی از دهان مراجع قرار گیرد. درمان می تواند با آواسازی ممتد شروع شود و بعد توالی از تکالیف گفتاری شرح داده شده در پاراگراف قبل دوباره تکرار شود. مجدداً ، مشاهده مراجع حین درمان به منظور یافتن علائمی دال بر خروج[۶۲]بیش از حد هوا به صورت افزایش تون عضلانی یا حرکات اضافی [۶۳]بسیار مهم است.

در صورتی که خروج بیش از حد هوا مشاهده شود، تکنیکهای کنترل وضعیت قرار گیری بدن [۶۴]برای کم کردن تون یا وضعیت دهی[۶۵] برای کاهش آن باید به کار گرفته شود. به علاوه، تکالیف تعمیمی[۶۶] که مراقبین ، معلمان و سایر اطرافیان مراجع را درگیر می کند برای موفقیت در درمان بسیار مهم خواهد بود. در نهایت، اگر پیشرفت مراجع در طی برنامه درمانی ناچیز باشد و او همچنان در دستیابی به میزان بلندی لازم ناتوان باشد می توان از آمپلی فایرهای قابل حمل برای این منظور استفاده کرد. به بخش سیستمهای ارتباطی مکمل جایگزین (AAC) مراجعه کنید.

درمان بدعملکردی دریچه کامی حلقی( management of velopharyngeal dysfunction)

نوزادان و کودکان کم سن و سال

چه کسانی؟ نوزادان و کودکان کم سن و سال دچار فلج مغزی

چه مواردی؟ درمان بد عملکردی دریچه کامی- حلقی

چرا؟ به منظور ارتقاء توانایی تولید گفتار

چگونه ؟ بستن سوارخهای بینی؛ پروتزهای گفتاری بالا برنده کام

بررسیهای فیزیکی مکانیزم کامی حلقی باید همانطور که در بخش قبلی بحث شد صورت گیرد. به طور خاص،اگر کودکی تنها همخوانهای خیشومی و واکه های خیشومی شده را تولید کند، فرار هوا از بینی در هنگام تولید همخوانها ادراک شود و یا اگرپس زنی خیشومی[۶۷] گزارش شود، باید به بد عملکردی مکانیزم کامی- حلقی مشکوک شد. در صورتی که بد عملکردی کامی حلقی وجود داشته باشد، باید سوراخهای بینی کودک را حین تلاش برای تولید صداهای غیر خیشومی مسدود کرد تا مشخص شود که آیا تولید این صداها تغییری می کند یا نه. با بستن سوراخهای بینی، اطلاعات ارزشمندی در مورد توانایی کودک برای تولید همخوانهایی که نیازمند افزایش فشار داخل دهانی هستند به دست می آید. برای کودکان خیلی کوچک دارای بدعملکردی کامی حلقی که هنگام صحبت کردن با بینی باز گفتار نامفهومی دارند مسدود کردن بینی هنگام تحریک صدا به وسیله محقق بالینی یا مراقبین و بعد آموزش به کودک برای بستن سوراخهای بینی اش حین صحبت کردن می تواند تنها راه ممکن (برای افزایش وضوح صدا-م) باشد تا زمانی که کودک توانایی پذیرش و تحمل پروتز بالا برنده کام را پیدا کند. اگر چه نویسنده تجربیات موفقیت آمیزی را در قرار داد بالابرهای کامی در کودکان ۴ ساله داشته ونقل ، فریچ و شونسی)  Forrage , Nestell Shaughnessy (1983) جا گذاری[۶۸] موفقیت آمیز پروتز گفتاری بالا برنده کام را در یک کودک دچار دیزارتری شدید در سن ۴ سالگی گزارش کرده ا ند، اما کودکان کم سن و سال با رفلکس های تهوع فعال و بیش فعال ممکن است نتوانند بالابرهای کامی را تا اوایل سنین ابتدایی تحمل کنند. به علاوه، دکتر جیمز James Hardy)) Personal communication )) ، آگوست ۲۰۰۳)

با این وجود ، او اعلام می کند که قرار دادن [۶۹] این پروتز برای کودکان خیلی کم سن و سال مبتلا به فلج مغزی دشوار است زیرا این کودکان حساسیت بیش از حد [۷۰]دارند که این موضوع پذیرش بالا برنده کامی را سخت می کند. طبق تجریه دکتر هاردی موفقیت در استفاده از بالابرها ی کامی برای درمان بد عملکردی کامی حلقی در کودکان دچار فلج مغزی با افزایش سن، پختگی و انگیزه کودک افزایش می یابد.

دانیل (۱۹۸۲) مراحلی را برای حساسیت زدایی تدریجی رفلکس تهوع در افرادی که با پذیرش بالابر کامی مشکل داشتند گزارش کرده است. نویسنده حاضر موفقیتهایی را در استفاده از فرم اصلاح شده این مراحل در کودکان ۴ ساله دارای اختلالات عصبی عضلانی داشته است. خلاصه‌ای از مراحل دانیل در ضمیمه D آمده است.

پروتزهای گفتاری بالا برنده کام در بخش بعدی که در مورد درمان بی کفایتی کامی- حلقی در بزرگسالان و کودکان بزرگتر است بیشتر مورد بحث قرار خواهد گرفت.

کودکان بزرگتر و بزرگسالان

چه کسانی؟ کودکان بزرگتر و بزرگسالان مبتلا به فلج مغزی

چه مواردی ؟ درمان بی کفایتی کامی حلقی

چرا؟ به منظور افزایش توانایی تولید گفتار

چگونه ؟ پروتزهای گفتاری بالا برنده کام ؛ صحبت کردن با تلاش بیشتر؛ ابزارهای باز خوردی هنگام تکالیف گفتاری / غیر گفتاری

اگر چه اقدامات جراحی در متون گزارش شده اند، اما درمان انتخابی برای بی کفایتی کامی حلقی متوسط تا شدید در کودکان بزرگتر و بزرگسالان دارای دیزارتری و فلج مغزی استفاده از پروتزهای گفتاری بالا برنده کام است Hady ; 1983 , Hardy) Jaypathy Spriestersbach,Rembolt , Hardy ; 1969, Morris , Shweiger , Netsell 1961)

بحث در مورد چگونگی ساختن پروتزهای گفتاری بالا برنده کام فراتر از محدوده این کتاب است؛ اما ساختن بالابرهای کامی بخوبی در متون توضیح داده شده است (۱۹۷۰ , Sommerfeld , Netsell , schweiger : 1979 , Hardy , La velle ) شکل ۲-۳ یک پروتز گفتاری بالا برنده کام را نشان می دهد.

تصمیم در مورد اینکه بالا برکامی را پیشنهاد کنیم یا نه دشوار است.نقل و روز بزک ,[۷۱] (۱۹۸۶) چنین فرض می کردند که افراد دارای « (۱) بی کفایتی وسیع و باثبات دریچه کامی حلقی ،(۲) تولید دهانی صورتی [۷۲] متوسط تا خوب، (۳) فشار زیر چاکنایی ۵ تا ۱۰ سانتی متر آب برای تلاشهای گفتار معمول” (ص۱۴۰) بهترین کاندیداها برای استفاده از بالابرهای کامی هستند . لنز و تقل[۷۳] ( ۱۹۸۴) بعداً چنین فرض کردند که اگر خروج غیر طبیعی هوا از بینی برای همخوانهایی که به طور طبیعی غیر خیشومی هستند بیشتر از cc 200 در هر ثانیه باشد، جاگذاری موفقیت آمیز یک پروتز بالابر کامی باید وضوح گفتار را ا فزایش دهد. از سوی دیگر اگر خروج غیر طبیعی هوا از بینی کمتراز cc100 در هر ثانیه، عملکردهای صورتی برای تولید،مناسب و فشار زیر چاکنایی ۵ تا ۱۰ سانتی متر آب باشد، این پروتز نمی تواند به طور چشمگیر وضوح گفتار را افزایش دهد. محقق بالینی که به دنبال ارزیابی یک مراجع از نظر مناسب بودن برای دریافت پروتز بالابر کامی است می تواند اطلاعات (لازم –م) درباره منابع ارجاعی مناسب را از یک دپارتمان آسیب شناسی گفتار و زبان در یک مرکز پزشکی بزرگ یا برنامه دانشگاهی که درمانهایی را برای افراد دارای آنومالی های جمجمه ای صورتی فراهم می کند به دست آورد.

به دلیل اینکه یافتن تهیه کنندگان مناسب و فراهم کردن هزینه برای یک پروتز گفتاری بالا برنده کام ممکن است گاهی وقت گیر باشد اغلب یک دوره زمانی بین تصمیم گیری برای پیگیری بررسی انجام شده جهت ساختن یک بالابر و قرار دادن واقعی آن سپری خواهد شد. در این فاصله زمانی توصیه می شود تمام تکالیف درمانی که مستلزم تولید گفتار هستند با بینی بسته انجام شوند تا تولیدات گفتاری مراجع به حداکثر برسد.

موثر بودن پروتزهای گفتاری بالا برنده کام برای افراد دارای دیزارتری و بی کفایتی کامی حلقی و تاثیری که این پروتزها روی تولید گفتار دارند در مقالات مختلف به اثبات رسیده است (Hall : 1970 Aronsan , Gonzalez ; 1979, Daniel , Netsell ; 1969 , Hardy ; 1990 , Lavelle , Hardy 1992 , Netsell , Workinger ;1983 , Shaugnessy ) نخستین مزیت بالا بر کامی افزایش توانایی فرد برای ایجاد فشار داخل دهانی (لازم- م) برای تولید همخوانهای پر فشار و متعاقب آن افزایش وضوح گفتار است. به علاوه، طبق تجربیات نویسنده، مزایای دیگری که می تواند از طریق استفاده کردن از بالابر کامی حاصل شود عبارتند از افزایش توانایی جهت دستیابی به هماهنگی برای شروع صدا سازی و تولید، استفاده بهتر از حمایت تنفسی و افزایش بلندی صدا.

قرار دادن موفقیت آمیز یک پروتز گفتاری بالا برنده کام، در مقیاس وسیع ، بستگی به همکاری دندانپزشک [۷۴]با آسیب شناسی گفتار و زبان دارد تا جایگذاری مناسب آن برای مراجع صورت گیرد. تاثیری که بالا بر کامی روی تولید گفتار مراجع خواهد داشت باید هنگام ساختن آن مورد بررسی قرار گیرد واگر آسیب شناس گفتار و زبان نتواند هنگام ساخته شدن پروتز حضور داشته باشد، باید اصلاحات بعدی انجام شود تا این جایگذاری به بهترین نحو صورت گیرد. آسیب شناس گفتار- زبان می تواند اصلاحات را با استفاده ازموم دندانی [۷۵]برای اضافه کردن به بخش کامی بالابر یا شکل دهی مجدد این بخش از پروتز انجام دهد.

برای مراجع دارای هایپرنیزالیتی خفیف که به دلیل کمینه بودن میزان نشست هوا از بینی اش استفاده از این پروتز برایش سودی ندارد، درمانهای متمرکز بر صحبت کردن با تلاش مضاعف و دهان باز می تواند تغییراتی را در وضوح گفتارش ایجاد نماید، بخصوص اگر فرد به طور طبیعی با میزان تلاش کم و باز کردن محدود دهان صحبت می کند [۷۶]به علاوه استفاده از یک وسیله سنجش میزان بلندی صدا [۷۷] به عنوان یک ابزار بازخورد دهنده برای چنین افرادی مفید است.

درمان عملکرد حنجره ای (Management of Laryngeal function)          

نوزادان و کودکان کم سن و سال

چه کسانی ؟ نوزادان و کودکان کم سن و سال دچار فلج مغزی

چه مواردی ؟درمان عملکرد حنجره ای

چرا؟ برای به حداکثر رساندن توانایی های تولید گفتار

چگونه ؟ کاهش دادن رفتارهای بد استفاده کردن از صدا؛ درمان اختلال یا بیماری ریفلاکس معدی- مروی [۷۸](در صورت وجود)؛ همکاری با فیزیوتراپیست ها(در صورت وجود هیپرتونی)

اکثر بد عملکردیهای صوتی در نوزادان و کودکان کم سن و سال مربوط به حمایت تنفسی کم است (مراجعه کنید به بخش مربوط به درمان حمایت تنفسی). با این وجود، طی سالهای اولیه زندگی، رفتارهای بد استفاده کردن از صدا مثل گریه کردن و جیغ کشیدن همراه با بی قراری [۷۹] یا رفتارهایی که برای جلب توجه صورت می گیرند می توانند از دلایل رایج بد عملکردی صوتی در کودکان کم سن و سال باشند. بسیار مهم است که به والدین و مراقبین در مورد خطرات چنین رفتارهایی مشاوره داده شود و به آنها کمک شود تا این رفتارها را کاهش دهند. به علاوه، اگر به ریفلاکس معدی مروی مشکوک شویم یا وجود آن را تشخیص دهیم و احتمال بدهیم که این وضعیت باعث ناراحتی چین های صوتی می شود، باید به دنبال بررسیها و مداخلات پزشکی برویم .

اگر بدعملکردی های صوتی ،(یعنی کیفیت صوتی پرتقلا/ خفه [۸۰]همراه با هیپرتونی عمومی باشد، لازم است که با یک فیزیوتراپیست برای کاهش الگوهای کلی افزایش تون همکاری کرد. همچنین باید تشخیص کیفیت صوتی منحط [۸۱] به عنوان علامت هیپرتونی عمومی را به والدین و مراقبین آموزش داد و روشهای وضعیت دهی [۸۲] و کنترل [۸۳]را که به کاهش هیپرتونی کمک می کند با آنها مرور کرد.

کودکان بزرگتر و بزرگسالان

چه کسانی ؟ کودکان بزرگتر و بزرگسالان

چه مواردی ؟درمان عملکرد حنجره ای

چرا؟ برای به حداکثر رساندن توانایی های تولید گفتار

چگونه ؟ حصول اطمینان از حمایت تنفسی کافی (درمان آن در صورت ناکافی بودن)؛ رویکرد فشار هنگام تکالیف گفتاری / غیر گفتاری

اگر علت اصلی بد عملکردی محسوس صوتی به حمایت تنفسی کم مربوط باشد ، لازم است که درمان را بر بهبود عملکرد تنفسی پیش از پرداختن مستقیم به اصلاح کیفیت صدا متمرکز کنیم. خواننده را به مرور قسمت مربوط به درمان عملکرد تنفسی که قبلاً در آن پیشنهادات درمانی خاصی با هدف افزایش حمایت تنفسی برای تولید گفتار ارائه شده، دعوت می کنیم.

اگر مراجع مشکلاتی در شروع صدا سازی نشان دهد، استفاده از روش فشار[۸۴] که توسط بون[۸۵] مک فارلن[۸۶]( ۱۹۸۸) شرح داده شده می تواند مفید باشد. این تکنیک به طور خاص برای افراد دچار دیس کینزسی (بد جنبشی) که در هماهنگی تنفسی، آواسازی و تولید دچار مشکلند موثر است. می توان به فردی که معمولاً روی ویلچر می نشیند یاد داد که دسته های ویلچر می‌نشیند یاد داد که دسته های ویلچر را بالا بکشد یا به پایین هل دهد یا اگر روی نشیمنگاه ویلچر صفحه ای وجود دارد لبه آن یا دسته ای را که به آن صفحه وصل است بکشد یا هل دهد. روش فشار ممکن است برای افراد دچار هیپرتونی که صدای نفس آلوده یا ضعیف [۸۷] دارند نیز مفید باشد. به علاوه، برخی افراد تمایل دارند که با خارج کردن هوا پیش از شروع صدا سازی هوا را هدر دهند، بنابراین استفاده از این روش می تواند به کاهش این رفتار کمک کند.

درمان عملکرد دهانی صورتی    ( Management of orofacial Function)

نوزادان و کودکان کم سن و سال

چه کسانی ؟ نوزادان و کودکان کم سن و سال دچار فلج مغزی

چه مواردی ؟کنترل عملکرد لبها ، زبان و فک

چرا؟ برای به حداکثر رساندن توانایی های تولید گفتار

چگونه ؟ با استفاده از تکنیکهایی که الگوهای حرکتی غیر طبیعی را کاهش می دهد؛ وضعیت دهی [۸۸] و کنترل[۸۹] مناسب؛ بازخورد بینایی .

پیش آمدگی فک و زبان (Jaw thrust & Tongue thrust) رایجترین الگوهای حرکتی دهانی غیر طبیعی در نوزادان و کودکان کم سن و سال است. این الگوها با شروع حرکت به وجود می آیند و معمولاً با پیش آمدگی اکستانورهاextensor Thrusting) (همراهند . وقتی نوزاد یا کودکی پیش آمدگی فک یا زبان را نشان می دهد، باید تمام افرادی که مراقبت از او را بر عهده دارند برای کاهش این رفتارها اقدام کنند تا الگوهای حرکتی طبیعی تر در کودک ایجاد و عادت شود. به ندرت این رفتارها حذف می شوند اما تواتر وقوع آنها کاهش می یابد بنابراین کودک فرصتی پیدا می کند که بتواند تولید گفتار را به طور طبیعی تری انجام دهد. معمولاً ، بهترین راه رسیدگی به (managing) این رفتارها کمک به کودک برای اجتناب از پوسچرهایی است که در آن پیش آمدگی اکستانورها [۹۰]برانگیخته می‌شود . به طور خاص، به دلیل اینکه خم شدن سر[۹۱] بر انگیخته می شود ، به دلیل اینکه معمولاً خم شدن سر (head extrension) همراه است با پیش آمدگی زبان و فک ، حفظ وضعیت طبیعی سر با عقب بردن مناسب چانه (approapriate chic tuch) بسیار مهم است.

کنترل فک، تکنیکی که به طور مبسوط توسط موریس[۹۲]کلین ,[۹۳] (۲۰۰۰) شرح داده شد، روش دیگری است که برای درمان[۹۴] پیش آمدگی فک و زبان از طریق محدود کردن میزان باز شدن فک و کمک به کودک برای حفظ وضعیت بسته دهان به کار می رفت. در کودک دارای پیش آمدگی متوسط تا شدید فک و یا زبان، این تکنیک می تواند تمام روز همراه با وضعیت دهی (positioning) و کنترل (handling) مناسب برای کاهش تواتر وقوع آن به کار رود(شکل ۳-۳) خلاصه ای از تکنیک کنترل فک در ضمیمه E آمده است.

نوزادان و کودکان دچار فلج مغزی اغلب عقب بردن لبها[۹۵] را همراه با افزایش عمومی تون عضلانی نشان می دهند. هر گاه عقب رفتن لبها تولید صداها را مختل کند، بخصوص زمانی که موجب دندانی شدن همخوانهای لبی شود، این مشکل را می توان با وارد کردن فشار ثابت اما نه شدید به گونه های کودک وقتی در تلاش برای تولید واجهای هدف است کاهش داد. وارد کردن فشار به گونه های کودک الگوی عقب بردن لبها را به طور موقت دچار وقفه می کند و به او اجازه می دهد تا پوسچرهای لبی مناسب برای واجها را که مستلزم بستن یا گرد کردن لبهاست تقلید کند. باید استفاده از پوسچرهای مناسب را به کودک آموزش داد و نیز به پوسچر بدنی او توجه کرد تا از خم شدن سر و عقب رفتن شانه ها Shoulder retraction) ) جلوگیری شود . ممکن است لازم باشد که محقق بالینی با کنترل پوسچر لبها و بدن حین تولیدگفتار به کودک کمک کند؛ با این وجود، دادن باز خورد بینایی با استفاده از آینه نیز می تواند مفید باشد. همانند دیگر انواع درمان، تعمیم به خارج از جلسه درمانی در موفقیت بسیار حیاتی است.

کودکان بزرگتر(نوجوانان) و بزرگسالان

چه کسانی ؟ کودکان بزرگتر و بزرگسالان دچار فلج مغزی

چه مواردی ؟کنترل عملکرد لبها ،زبان و فک

چرا؟ برای افزایش توانایی تولید گفتار

چگونه ؟ با استفاده ازباز و ثابت نگه دارنده فک[۹۶] ؛ ژسچرهای جبرانی (Compensatory gesture) ؛ کاهش سرعت گفتار؛ اغراق کردن در حرکات تولید گرها (articulator)

در صورتی که عدم وجود Jaw grading یا ناتوانی در جدا کردن حرکت لب و یا زبان از حرکت فک، حرکت این دو (لب و زبان) را که برای تولید همخوانهای دولبی، لثوی یا لبی- دندانی ضروری است مهار کند، می توان از باز و ثابت نگه دارنده فک که توسط نتل(۱۹۸۵)( Netsell) معرفی شده، حین جلسات درمانی برای افزایش دامنه حرکت لبها و یا زبان و نیز برای تثبیت فک استفاده کرد. یک پاک کن بسته شده به نخ (برای جلوگیری از بلعیده شدن) یا انگشت کوچک مراجع می تواند به عنوان بازو ثابت نگهدرنده فک به کار رود. اما در صورت وجود رفلکس گاز گرفتن، استفاده از آن احتمالاً موفقیت آمیز نخواهد بود.

در صورتی که مراجع به لحاظ فیزیکی قادر به ایجاد بست دولبی نباشد، جانشین کردن دولبی های دندانی شده به جای همخوانهای دولبی به عنوان یک ژسچر جبرانی می تواند به کار رود. به همین صورت ، اگر فرد نتواند سبت لبی- دندانی ایجاد کند، همخوانهای لثوی می توانند جانشین همخوانهای دولبی شوند. اگر مراجع در تولید همخوانهای نرمکامی مشکل نشان دهد اما حداقل حرکات زبانی نسبتاً خوبی داشته باشد، بالا بردن زبان به سمت نرمکام می تواند از طریق پایین نگه داشتن تیغه زبان به وسیله یک آبسلانگ و تشویق او به تقلید همخوانهای نرمکامی صورت گیرد.

با وجود اینکه سرعت تولید گفتاردر اکثر افراد دارای دیزارتری کمتر از همسالان طبیعی شان است، باز هم کاهش دادن سرعت گفتار طبیعی شان ابزار قوی برای افزایش دقت تولیدی به طور کلی می باشد. برانگیختن حرکات اغراق آمیز تولید گرها نیز منجر به وضوح گفتاری بیشتری می شود هاوستاد و ساسانو[۹۷] (۲۰۰۲) استفاده از تکنیک مکث آگاهانه [۹۸]را که منجر به افزایش وضوح گفتار در بزرگسالان دارای دیزارتری شدید شده بود گزارش کردند. از افرادی که این روش مکث آگانه را مورد استفاده قرار داده بودند ، خواسته می شد که پس از تولید هر کلمه مختصری مکث کنند. طبق نظر هوستاد و ساسانو ، افزایش وضوح گفتار در افرادی که از این روش استفاده کرده بودند به تغییراتی در تولید [۹۹]آنها که خود در نتیجه کاهش سرعت گفتار ایجاد شده بود و نیز به افزایش مدت زمان پردازش در مخاطب مربوط می شد. تکنیک مکث آگاهانه می تواند تعداد دفعات نفس گیری را در هر جمله افزایش دهد که این امر خود منجر به بهبود تنفس گفتاری می شود؛ با این وجود، این موضوع به وسیله نویسندگان مذکور توضیح داده نشده است.

دستور العمل های جدید در درمان دیزارتری

بسیار مهم است که محققین بالینی به دنبال یافتن روشهای جدیدی جهت فراهم نمودن خدمات برای مراجعین شان باشند خواه این کار مستلزم تکنولوژی جدید، روشهای نوین و یا تغییراتی در شیوه ارائه خدمات باشد. این تحقیقات به وسیله عوامل متعددی از جمله تمایل به فراهم نمودن بهترین خدمات ممکن ، پیشرفتهای پزشکی ، پیشرفتهایی در دانش پایه ما نسبت اختلالات و شرایط مربوط و دسترسی به منابع مالی تحت تاثیر قرار خواهد گرفت .

صدا درمانی لی سیلورمن [۱۰۰]

فاکس[۱۰۱](۲۰۰۲) اخیراً استفاده از صدا درمانی لی سیلورمن، روش درمان گفتاری که برای افراد مبتلا به پارکینسون طراحی شده بود (۱۹۹۵ , Country man , Pawlas , Raming) را برای بهبود تولیدگفتار در کودکان دچار فلج مغزی اسپاستیک گزارش کرده است. روش LSVT شامل رژیم درمانی خاصی است که در تعداد جلسات محدود طی یک دوره زمانی مشخص (۱۶ جلسه در ۴ هفته) صورت می گیرد و کارایی خود را در مورد افراد مبتلا به پارکینسون نشان داده است ( Dromy ، Raming و جانسون ، ۱۹۹۵؛ Raming ، Country man، Brien، Hoehn، Thompson ، ۱۹۹۶) در مطالعه فاکس ، ۵ کودک شرکت کننده بین سنین ۵ تا ۷ سال و مبتلا به فلج مغزی اسپاستیک بودند. همگی اختلال صدا و گفتار محسوس داشتند که مشخصه آن، وجود ویژگیهای حنجره ای و یا تشدید مختل بود. ۴ کودک با روش LSVT درمان شدند و یک کودک به عنوان فرد کنترل مورد درمان قرار نگرفت. در پایان مطالعه، تمام شرکت کنندگان درمان شده تغییرات مثبتی در مقیاس های اکوستیکی انتخابی نشان دادند و شنوندگان می توانستند تغییر مثبتی را در تولید گفتار آنها احساس کنند.

شرکت کنندگان درمان شده قادر بودند تغییرات مثبت را ۶ هفته پس از اتمام تحقیق حفظ نمایند. به دلیل نتایج مثبت این مطالعه، فرد کنترل نیز بعداً مورد درمان قرار گرفت [۱۰۲] فاکس گزارش کرد که والدین دو تن از شرکت کنندگان بیان کردند که این کودکان نتایج مثبت درمان را ۱۸ ماه پس از اتمام این مطالعه حفظ کرده اند[۱۰۳].

گزارش دیگری [۱۰۴]استفاده از روش LSVT را در درمان سه کودک مبتلا به فلج مغزی اسپاستیک اختلالات صدا نقل می کند. مجدداً ، نتیجه مثبت بود و ۲ نفر از ۳ شرکت کننده این نتایج مثبت را به مدت حداقل ۲ سال حفظ کردند ( یک شرکت کننده برای پیگیری در دسترس نبود). این یافته ها بسیار تشویق کننده اند البته مطالعات بیشتری برای تعیین کارایی این روش در افراد دچار فلج مغزی مورد نیاز است .

پمپ باکلوفن[۱۰۵]

درمانهای پزشکی در دسترس برای افراد دچار فلج مغزی به سرعت درحال تغییر است و تاثیر این درمانها بارها مورد بررسی قرا گرفته است از جمله این درمانها با کلوفن[۱۰۶] است ، خدا سپاس [۱۰۷] و شل کننده عضلات [۱۰۸] که به عنوان داروی خوراکی برای درمان اسپاستیسیتی و دیستونی به کار می رود. در دهه گذشته، روش وارد کردن این دارو مستقیماً به داخل مایع نخاعی در مقادیر کنترل شده به وجود آمد. این کار از طریق پمپی صورت می گیرد، که از طریق جراحی در شکم بیمار گذاشته شده است. این پمپ دارای منبعی است که به طور دوره ای با استفاده از سرنگ پر می شود. علاوه بر تغییر در حرکات ظریف و زمخت افراد دچار فلج مغزی، نشانه هایی وجود دارد دال بر اینکه این روش درمانی پزشکی تولیدی گفتار را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. در ۳۶ درصد افرادی که تحت این درمان قرار گرفته بودند، بهبود گفتار و در ۲۶درصد موارد بهبود در وضعیت بلع گزارش شد. در ۳۴ درصد افراد تحت درمان بهبود در وضعیت اندام فوقانی و در ۳۷ درصد آنها بهبود در وضعیت اندام تحتانی دیده شد. اگر چنین مواردی وجود داشته باشد پس این احتمال وجوددارد که این افراد حتی تغییرات چشمگیری را در درمانهای گفتاریشان متعاقب قرار گیری پمپ با کلوفن[۱۰۹] نشان دهند. این پرسشی است که نیازمند بررسی رسمی می باشد.

سیستم ارتباطی مکمل- جایگزین(AAC)

در نوزادان و کودکان کم سن و سال

چه کسانی؟ نوزادان و خردسالان دچار فلج مغزی

چه مواردی ؟ انتخاب سیستم های ارتباطی مکمل جایگزین مناسب

چرا؟ برای ارتقاء توانایی های ارتباطی بدون × اشکال

چگونه ؟ از طریق قرار دادن فرد در بازیهای گفتار- ژسچر متناسب با او ؛ تشویق کردن و پاداش دادن در ازاء رفتارهای کلامی [۱۱۰]، ژسچرها و ارتباط چشمی [۱۱۱]، استفاده از تخته های ارتباطی ساده .

۱-(Videofluroscopic)

۲-(otolaryngologist)

۳-(developmental pediatrician)

۱-(Potential)

۱-(orofacial)

۱-(tongue thrust)

۲-(Jaw Thrust)

۱-(Wet voic quality)

۲-(Choking)

۳-(Language assessment)

۱-(۱۹۹۷ Dunn & Dunn) III

۲-Stanines

۳-(percentile ranks)

۴-(age equivalents)

۱-(۱۹۹۷ , Williams)

۲-(۱۹۹۰ Gardner)

۳-(۲۰۰۲ Zimmerman Steiner , Pond)

۴-(۱۹۹۲,Semel)

۵-Stanines

۱-(۲۰۰۳ Secord , Wiig, semel)

۲-(achivement)

۳-(۱۹۸۸ , Markwardt)

۴-(reading recognition)

۵-Written expression))

۶-(individual basis)

۷-(grade and age equivalent)

۸-( Kirk و همکاران ۱۹۶۸)

۱-( Augmentative)

۲-(۱۹۹۱ , Dasliell , Bolton)

۳-(۱۹۸۸, Huer) (AAC)

۱-( diagnostic therapy )

۱- (Motivation)

۱-(interdisciplinary)

۱-(Posture)

۲-( Howle، ۲۰۰۲، ص ۲۵۶)

۳-(Howle، ۲۰۰۲، ص ۲۵۶)

۴-(Startle)

۱-(push-pull approach)

۱-(Lee Silverman)

۱-(motivation)

۲-(Positioing and handling)

۱-(Joint therapy)

۱- Stability

۲- Stability

۳–Tightness

۴- extraneous

۱- Jaw thrust

۱-(non mobile)

۲- Stability

۱- extraneous

۲- Stability

۳- Massery , 1994 (

۴- alignment

۵- Kyphotic

۶- Protraction

۷- Protusion

۱-(۲۰۰۲, Hinners & Boliek)

۱- Phonation

۲- singing along

۳- Sustained

۱-(Sound level meter)

۲-(overflow)

۳- ((extraneous

۴- (handling techniques)

۵- Positioning

۱- carryover

۲- nasal regurgitation

۱- fitting

۱- fitting

۲-(hypersensivity)

۱- Netsell Rosenbek

۲-(orofacial articulation)

۳- Netsell , Lotz

۱-(dental provider)

۲-(dental wax)

۱-(۱۹۸۸, Mcfarlane , Boone) .

۲- (Sound lever meter)

۳- (GERD)

۴-(Temper Tantrum)

۱-(Strained / Strangled)

۲-(deviant voice quality)

۳-(Positioning)

۴- (handling)

۱- Pushing

۲- Boone

۳- Mcforlane

۴-(Weak voice)

۱- Positioning

۲- handling

۱- extensor thrusting

۲- head extraneos

۳- Morris

۴- Klein

۵- Manage

۱- Lip retraction

۱- bite block

۱-Sassano , Hustad

۲-deliberate pause T

۳-(Articulation)

۱-Lee Silverman voice treatment

۲-Fox

۱-(Fox personal communication ، فوریه ۲۰۰۴)

۲-(Fox personal communication ، فوریه ۲۰۰۴)

۳-( Ferrone، ۲۰۰۳)

۴-Intrathecal Baclofen Pumps

۵-Baclofen

۶-(antispasmodic)

۷-(muscle relaxant)

۱-interthecal Baclofen

۱-(Verbazations)

۲-(eye gaze)

Review Overview

61%
61%

رای کاربران

%
(0 votes)

نوشته ارزیابی آبریزش دهان اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d9%8a%d8%a7%d8%a8%d9%8a-%d8%a2%d8%a8%d8%b1%d9%8a%d8%b2%d8%b4-%d8%af%d9%87%d8%a7%d9%86/feed/ 0
اختلالات خواب و راه های رهایی از بی خوابی http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d8%ae%d8%aa%d9%84%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%aa-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%a8-%d9%88-%d8%b1%d8%a7%d9%87-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%b1%d9%87%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d8%a8%db%8c-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%a8/ http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d8%ae%d8%aa%d9%84%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%aa-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%a8-%d9%88-%d8%b1%d8%a7%d9%87-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%b1%d9%87%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d8%a8%db%8c-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%a8/#respond Mon, 14 Nov 2016 09:45:01 +0000 http://www.ostad.me/?p=5006 اختلالات خواب و راه های رهایی از بی خوابی   آیا آرزومند یک خواب راحت و شیرین هستید؟ از مشکل بی خوابی رنج می برید. راهکارهای زیر را به کار بندید و ببینید که می توانید خواب راحتی داشته باشید. اهمیت خواب به اندازه ای است که می تواند روی زندگی روزانه اثرگذار باشد، خواب […]

نوشته اختلالات خواب و راه های رهایی از بی خوابی اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
اختلالات خواب و راه های رهایی از بی خوابی

 

آیا آرزومند یک خواب راحت و شیرین هستید؟ از مشکل بی خوابی رنج می برید. راهکارهای زیر را به کار بندید و ببینید که می توانید خواب راحتی داشته باشید. اهمیت خواب به اندازه ای است که می تواند روی زندگی روزانه اثرگذار باشد، خواب کم یا اختلالات خواب روی فکر، قدرت تمرکز، توانایی فرد و حتی روی کار روزانه فرد تأثیرمی گذارد. در حین خواب، سلول های بدن و مغز هردو ترمیم می شود و این احیا و بازسازی موجب می شود تا روز بعد سرحال و هوشیار از خواب بیدار شوید. خواب موردنیاز برای هرکس متفاوت است، بطور متوسط هر فردی به ۷ تا ۹ ساعت خواب نیاز دارد. اما عده ای نیز هستند که ۱۰ ساعت خواب برایشان کافی است. احساس فرد در روز بعد، میزان کافی بودن یا عدم کفایت خواب را نشان می دهد. چنانچه روز بعد احساس خستگی بیش از حد، زودرنجی و کج خلقی داشته باشید، یعنی این که خواب شما کافی نبوده است. هورمون های رشد در حین خواب آزاد می شوند. بنابراین نوزادان، کودکان و افراد مسن نسبت به جوانان به خواب بیشتری نیاز دارند. هرچه سن افراد بیشتر می شود، میزان خواب کمتر و اختلالات مربوط به خواب افزایش پیدامی کند، افراد پیر معمولاً شب هنگام چندین مرتبه از خواب بیدار می شوند. کمبود خواب موجب افزایش میزان قندخون و درنتیجه افزایش فشارخون و ایجاد افسردگی می شود. افزون بر این بی خوابی فرد را در معرض خطر ابتلا به دیابت و آسیب دیدگی مغز قرار می دهد. بی خوابی موجب ایجاد تغییراتی در میزان هورمون تیروئید و هورمون های استرس می شود که این تغییرات روی حافظه سیستم دفاعی بدن، قلب و متابولیسم بدن اثرمی گذارد.

 

 

 

  • چه چیزی موجب خواب می شود

دلیل این موضوع هنوز کاملاً مشخص نشده است، اما دانشمندان معتقدند، بلافاصله پس از تولد، ریتمی در بدن شکل می گیرد که به آن «ساعت بدن» گفته می شود. برخی موادشیمیایی طبیعی بدن موجب به وجود آمدن خواب می شوند که البته در این میان رژیم غذایی مناسب نیز نقش مهمی ایفامی کند.

موارد زیر روی خواب اثر می گذارد:

۱) پرخوری و کم خوری موجب ایجاد اختلال در خواب می شود. خوردن یک غذای سبک قبل از خواب به بهتر شدن خواب کمک می کند، درحالی که پرخوری سبب اختلال در سیستم هضم و درنتیجه بی خوابی می شود.

۲) کافئین نیز در خواب اختلال ایجاد می کند. هرنوع غذا و نوشیدنی ای که دارای کافئین است سبب بی خوابی می شود. مثل قهوه، کوکاکولا و شکلات. البته در افراد مختلف، تأثیر آن متفاوت است. چنانچه نسبت به کافئین حساسیت دارید، از خوردن مواد کافئین دار در بعدازظهر و غروب اجتناب کنید.

۳) خوردن چربی را فراموش کنید. خوردن غذاهای خیلی چرب سبب نامنظمی سیستم هضم و گوارش و درنتیجه بی خوابی می شود.

۴) دیروقت شام نخورید. افرادی که مشکل معده مثل برگشت اسیدمعده و یا ترش کردگی دارند، نباید دیروقت غذا بخورند و از خوردن غذاهای سنگین خودداری کنند، زیرا غذای سنگین تخلیه شدن معده را به تعویق می اندازد. خوابیدن با معده پر، باعث تحریک اسیدها و مایعات معده و روده می شود و آنها را به سمت مری می راند. بنابراین حالت ترش کردگی ایجاد می شود که سبب ایجاد تغییراتی در خواب می شود. البته نوشیدن بیش از اندازه مایعات قبل از خواب نیز مشکل ساز است.

۵) شیر و عسل به بهبود خواب کمک می کنند. شیر دارای آمینو اسیدی به نام تریپتوفان است که تریپتوفان موجب افزایش مقدار داروی مسکن طبیعی در مغز به نام سروتونین می شود. به همین دلیل بیشتر پزشکان قبل از خواب نوشیدن شیر به همراه یک قاشق چایخوری عسل را توصیه می کنند. مخلوط شیر و موز نیز به بهبود خواب کمک می کند و به بدن ویتامین B۶ می رساند که این ویتامین به تبدیل تریپتوفان به سروتونین کمک می کند.

برخی ازانواع گیاهان و داروهای گیاهی نیز به بهبود خواب کمک می کند. بطور مثال گیاه سنبل کوهی تأثیری شگفت انگیز بر جای می گذارد. پزشکان معتقدند سنبل کوهی سبب آرامش سیستم عصبی و راحتی بافت ماهیچه ها می شود، بنابراین دم کردن سنبل در یک قوری چای توصیه می شود.

علاوه بر سنبل، چای بابونه، نعناع و لیموعمانی نیز به خواب بهتر و آرام تر کمک می کند. هورمونی در مغز ترشح می شود که ملاتونین نام دارد، این هورمون مسئول تنظیم چرخه خواب و بیداری افراد است. کارشناسان معتقدند این هورمون، هورمون های زنانگی، چرخه قاعدگی، حوصله و خلق و خوی و هورمون های رشد را در کنترل خود دارد. علاوه بر این «ملاتونین» سبب کاهش کم خوابی، جلوگیری ازانواع سرطان ها، افزایش و رشد سیستم دفاعی بدن و جلوگیری از پیری زودرس می شود. پزشکان مصرف مقدار کمی از این هورمون را توصیه می کنند، زیرا مصرف مقدار بیش از موردنیاز موجب افسردگی می شود و خوردن آن به زنان باردار و شیرده، بیماران روانی و افراد مبتلا به ورم مفاصل توصیه نمی شود.

 

 

  • اختلالات خواب

بی خوابی می تواند یکی از عوارض ناشی از عصبانیت، افسردگی یا استرس باشد و یا در اثر برخی داروها

ایجاد شود. یکی دیگر از اختلالات خواب که منجر به بی خوابی می شود، اپنیای خواب است. لغت یونانی «اپنیا» به معنای «بدون تنفس» است، که این بیماری ۳ نوع است:

۱) بازدارنده، (مانع)

۲) مرکزی

۳) مختلط و نوع بازدارنده رایج ترین نوع آن به شمار می رود. در هر ۳ نوع این بیماری، بیمار درحین خواب دچار بریدگی و قطع تنفس می شود. گاهی صدها مرتبه درطول خواب این اتفاق رخ می دهد و حتی یک دقیقه نیز طول می کشد. اپنیای مانع (بازدارنده) در اثر مسدودشدن راه های عبور هوا ایجاد می شود که در این حالت بافت نرم عقب گلو فرو می ریزد و راه های عبور هوا را درحین خواب مسدود می کند. اما نوع مرکزی، راه عبور هوا مسدود نمی شود، بلکه مغز قادر نیست سیگنال هایی برای تنفس به ماهیچه ها بفرستد و درنوع سوم، همانطور که از نامش مشخص است، ترکیبی از هردو است. افراد در هر سنی ممکن است به این بیماری مبتلا شوند. این بیماری سبب ابتلا به افزایش فشارخون، بیماری قلبی، مشکلات حافظه، افزایش وزن، عدم بارداری و سردرد می شود. افراد مبتلا به «اپنیا» در خواب زیاد خرخر می کنند و صدای خرخرکردن گاهی به اوج می رسد. البته این حالت در افراد چاق میانسال بیشتر دیده می شود.

▪ برای درمان بی خوابی می توانید از راه های زیر کمک بگیرید:

۱) برنامه خواب خود را یادداشت کنید، چه ساعتی شب به رختخواب می روید و صبح کی از خواب بیدار می شوید. سپس چند شب، قبل از خواب، ورزش و خوردن نوشیدنی های کافئین دار را امتحان کنید، حتی یکی یا دو روز هنگام ظهر چرت کوتاهی بزنید و اثر آن را روی خواب شب بررسی کنید.

۲) بعدازظهر ورزش کنید و از ورزش کردن ۲ یا ۳ ساعت قبل از خواب پرهیز کنید زیرا سبب بی خوابی می شود.

۳) بعد از صرف ناهار از خوردن غذا و نوشیدنی های کافئین دار پرهیز کنید.

۴) سیگار نکشید، چنانچه قادر به ترک نیستید، سعی کنید یک یا دو ساعت قبل از خواب سیگار نکشید.

۵) ساعت مشخصی برای خواب خود انتخاب کنید و سعی کنید طبق برنامه به رختخواب بروید، دوش آب گرم، چند دقیقه کوتاه در رختخواب و گوش دادن به یک موسیقی آرام نیز قبل از خواب مفید خواهدبود.

۶) اتاق خود را با پرده های تیره رنگ تاریک و ساکت نگه دارید و از اتاق خواب تنها برای خواب استفاده کنید نه کار و تماشای تلویزیون. تشک خوابتان نباید زیاد نرم یا سفت باشد و حتماً لباس خواب راحت و مناسبی هنگام خواب بر تن کنید. از ماسک مخصوص برای چشم هایتان و گوشگیر (گوشی) استفاده کنید و چنانچه باز هم خواب به چشمانتان نیامد، بیش از ۱۵دقیقه در رختخواب باقی نمانید، از جای خود بلند شوید به اتاق دیگری بروید و زمانی را صرف تماشای تلویزیون یا خواندن روزنامه و کتاب کنید تا خوابتان بگیرد.

۷) اگر با بدن خسته به رختخواب بروید، خواب خوبی نخواهیدداشت بنابراین با انجام چند حرکت کششی و ورزش سبک، ماهیچه های خود را حرکت دهید، بویژه ماهیچه های مربوط به قسمت بالاتنه، گردن و شانه ها. گاهی اوقات برای مبارزه با بی خوابی باید تغییراتی در برخی از عادات زندگی روزمره خود بدهید. بطورمثال:

– هرروز بعدازظهر ۲۰ دقیقه بیرون از منزل پیاده روی کنید.

– محیط اتاق خواب خود را خنک نگه دارید.

– اگر تمامی راههای ممکن را امتحان کردید و تأثیری نداشت به مدت یک یا دو شب می توانید از قرص های خواب استفاده کنید، اما نباید بیش ازدو روز مصرف کنید که به صورت عادت شود. برخی از مطالعات نشان می دهد که ۵ هفته طب سوزنی نیز می تواند به بهبود خواب کمک کند، طب سوزنی میزان فعالیت ملاتونین را افزایش می دهد و درنتیجه قابلیت به خواب رفتن افزایش پیدامی کند. بهداشت خواب نیز یکی دیگر از عواملی است که پزشکان بر آن تأکید می کنند، بدین معنا که اتاق خواب و تختخواب نیز می تواند عاملی برای بهبود خواب باشد. نور اتاق را به گونه ای هماهنگ کنید که چشم را اذیت نکند و تختخواب را از کنار دیوار دورتر قرار دهید تا هیچ سروصدایی مخل آسایش شما نشود. قبل از خواب کمی آب بنوشید، زیرا تحقیقات نشان می دهد، نوشیدن آبمیوه قبل از خواب ۲۰ تا ۳۰ دقیقه خواب را به تأخیر می اندازد و این امر به دلیل شکر زیاد موجود در آبمیوه اتفاق می افتد. علاوه بر این خوردن گردو قبل از خواب نیز می تواند به بهبود خواب کمک کند زیرا گردو منبع غنی ای از تریپتوفان است. ۱۲۰ تا ۹۰ دقیقه قبل از خواب دوش آب گرم بگیرید زیرا آب گرم، موجب بالارفتن دمای درونی بدن می شود. وقتی می خواهید بخوابید کاهش دمای بدن به بهبود خواب کمک می کند.

 

بی خوابی یا کم خوابی را جدی بگیرید

نخوابیدن به اندازه کافی و یا بد خوابیدن اصلاً خوب نیست. در حقیقت عوارض آن بسیار زیاد است. شاید برایتان عجیب باشد، ولی بی خوابی به هر دلیلی که باشد، به طرز فوق العاده ای به سلامتی، فعالیت، ایمنی شما آسیب می رساند. برای بی خوابی عوامل بسیاری وجود دارد. استرس های زندگی روزمره می تواند توانایی خوب خوابیدن را تحت الشعاع قرار دهد یا شاید به علت کار و فعالیت زیاد ساعات خواب خود را کاهش دهیم یا ممکن است دچار مشکلات جسمی و روانی باشیم که خواب را مختل کرده و از این که دچار کمبود خواب هستیم نیز کاملاً آگاه نباشیم. با این حال درک این مسأله بسیار مهم است که بی خوابی غالباً به دلایل اختلالات ناشناخته خواب بروز می کند. بعد از یک خواب معمولی در شب، ممکن است در طول روز احساس خواب آلودگی نمائید یا این که احساس کنید به هیچ وجه سر حال نبوده و نمی توانید فعالیت کنید، اما کاملاً از این که دچار اختلال خواب هستید یا از بی خوابی رنج می برید، آگاه نباشید. ممکن است فکر کنید بی حالی شما فقط به علت استرس کار یا مشکلات باشد یا اینکه اصولاً همیشه همین حالت را دارید و فکر نمی کنید که باید طور دیگری باشید. این عدم آگاهی، وضعیت را پیچیده تر می کند، زیرا بسیاری از مردم سالیان طولانی بی خوابی یا بدخوابی خود را متوجه نمی شوند. بی خوابی باعث کاهش شدید فعالیت جسمانی و هوشیاری می شود. کاهش خواب شبانه به مدت یک ساعت و نیم فقط به مدت یک شب می تواند باعث کاهش هوشیاری روزانه به میزان ۳۲ درصد شود. کاهش هوشیاری و خواب آلودگی روزانه بیش از حد می تواند حافظه و قدرت تجزیه و تحلیل، قدرت تفکر و فرآیند دریافت اطلاعات را به شدت کاهش دهد. بی خوابی یا بد خوابی می تواند باعث بی خوابی شریک زندگی شما شده و در نتیجه رابطه صمیمی شما را دچار مشکل کند. ممکن است کیفیت زندگی کاهش یابد. خواب آلودگی بیش از حد روزانه می تواند باعث عدم تمرکز در هنگام انجام کار شده و در نتیجه موقعیت شغلی شما را به مخاطره افکند. سازمان امنیت ترافیک بزرگراههای آمریکا اعلام کرده است که خواب آلودگی هنگام رانندگی، سالانه باعث حداقل۱۰۰ هزار تصادف، ۷۱ هزار مورد مجروحیت و ۱۵۵۰ مورد مرگ می شود. گفتنی است اختلالات به وجود آمده در اثر بی خوابی پس از شناسایی عامل و درمان آن بهبود می یابند، مثلاً مشکلات حافظه و یادگیری بهبود یافته و تعداد آسیب ها کاهش می یابد. در دراز مدت، نتایج بالینی اختلالات درمان نشده ناشی از بی خوابی به راستی خطرناک می شوند. این نتایج با بیماری های بسیار زیاد و جدی همراهند. فشار خون بالا، حمله قلبی، ایست قلبی، سکته مغزی، چاقی، مشکلات روانی از جمله افسردگی و دیگر اختلالات روحی، اختلالات ذهنی، عقب ماندگی در کودکی یا دوران جنینی، آسیب دیدگی در اثر حوادث، پایین آمدن کیفیت زندگی، از دست دادن شریک زندگی از جمله عوارض کم خوابی است، مطالعات نشان می دهد که خطر مرگ در افرادی که کمتر از ۶ تا ۷ ساعت در شب می خوابند افزایش یافته است. یک تحقیق نیز نشان داده که کاهش زمان خواب خطر مرگ بیشتری نسبت به سیگار کشیدن، فشار خون بالا و بیماری قلبی دارد. بی خوابی همچنین یکی از عوامل کلیدی مرگ و میر در افراد کهنسال است. بی خوابی همچنین می تواند یکی از عوامل چاقی باشد. دکتر جان وینکلمن مسئول مرکز بهداشت خواب دانشگاه هارواردمی گوید: چیزی که غالب مردم درک نمی کنند، این است که عادت خوب خوابیدن می تواند عاملی در اجرای موفق برنامه کنترل وزن باشد. بیش از ۸۵ نوع اختلال خواب در بیش از ۷۰ میلیون آمریکایی شناسایی شده است. حدود یک سوم آمریکایی ها از عارضه بی خوابی رنج می برند که معمولاً علت ۱۰ درصد آنها توسط معاینات اولیه پزشکان شناخته می شوند. اختلالات تنفسی مانند خروپف که یکی از دلایل بد خوابی است با وجودی که بسیار رایج است، اما بیشتر علل آن هنوز تشخیص داده نشده و درمان نمی شوند. خروپف مزمن بطور مثال با بیماری قلب و مغز مرتبط است. ۴۵ درصد آمریکایی ها دچار این بیماری ها هستند که نیمی از آنها دچار آپنه خواب نیز هستند. شیوع آپنه خواب نیز با دیابت و آسم مرتبط است. بیش از ۲۰ میلیون آمریکایی ۲۴ درصد مردان و ۹ درصد زنان دچار نوعی از آپنه هستند. آپنه خواب همچنین یک عامل اولیه خطر برای فشار خون بالاست، به طوری که فشار خون ۴۰ درصد افراد مبتلا به آپنه اصلاً تشخیص داده نشده و در نتیجه درمان نمی شود. درمان مؤثر آپنه خواب در افراد مبتلا به فشار خون بالا باعث کاهش قابل توجه خطر سکته مغزی می شود. با افزایش اطلاعات و وجود انواع درمان برای بی خوابی، درد و رنج، بیماری های مختلف مرتبط با بی خوابی، نحوه عمل، تمرکز و حافظه قابل اجتناب هستند. برخی محققان معتقدند باید با همان جدیتی که با تأثیرات اجتماعی مصرف مواد مخدر و الکل مقابله می شود با بی خوابی نیز برخورد شود.

 

اثر اختلالات بی خوابی بر روی بافت های مغز و قلب

ایسکانیوزـ دانشمندان آلمانی معتقد هستند که کمبود خواب به مدت طولانی باعث آسیب رساندن به بافت های قلب و مغز می شود.
به گزارش سرویس علمی پژوهشی ایسکانیوز به نقل از نشریه علمی پزشکان، این تحقیقات که به سرپرستی پروفسور یورگن سیلر انجام گرفته روشن می سازد که خواب کمتر از ۵ ساعت در روز باعث کم شدن توانایی (قدرت) حافظه می شود که اگر به مدت طولانی تقریبا ۳ ماه طول بکشد باعث آسیب رساندن به قلب ومغز می شود.
همچنین بر اساس تحقیق دیگری محققان دانشگاه بروکسل دریافتند که بین بی خوابی adipasitas، (عامل دیابت نوع ۲) ارتباط مستقیمی وجود دارد.
هورمون لپتین که در خواب ترشح می شود میزانش در صورت بی خوابی فرد در بدن کم شده و باعث کم شدن اشتها می شود. محققان معتقد هستند که کمبود خواب هم چنین باعث فراموشی می شود

بی خوابی ‌ِحمله خواب

ی‌خوابی مشکلی است که حداقل در مقاطعی از زندگی افراد ۲۰ درصد از جمعیت را تحت تاثیر قرار می‌دهد. مقدار خوابی که افراد نیاز دارند، کاملا متفاوت است. فرد کم خواب چه بسا پس از ۵ ساعت خواب احساس سرخوشی کند، در صورتی که فرد پر خواب چه بسا پس از ده ساعت خواب هنوز احساس کسالت نماید.

 

  • انواع بی‌خوابی

▪ برخی افراد به نوعی از بی‌خوابی کاذب جالب توجه و در عین حال تاسف آور مبتلا هستند. آنان در رویا می‌بینند که بیدار هستند. رویای آنها این نیست که در که در سرزمین شاه پریان هستند، بلکه خواب می‌بینند که در بستر خویش دراز کشیده‌اند و بطور مایوسانه‌ای در تلاشند که به خواب روند. صبح هنگام خاطراتشان درباره شبی مملو از بی‌خوابی است و چنان احساس کسالت می‌کنند که گویی واقعا بیدار بوده‌اند. شکل دیگری از بی‌خوابی ، البته بی‌خوابی واقعی و نه نوع کاذب آن ، از عدم توانایی به خواب رفتن و تنفس همزمان با آن ناشی می‌شود. بیماران مبتلا به این اختلال یعنی وقفه تنفسی غرق خواب می‌شوند و سپس از تنفس باز می‌مانند. تقریبا همه مردم بویژه کسانی که خروپف می‌کنند، گاهی دچار این وضع می‌شوند، ولی نه به نحوی که مزاحم خواب آنها شود. طی دوره وقفه تنفسی سطح دی‌اکسید کربن خون ، گیرنده‌های شیمیایی را تحریک می‌کند و شخص از خواب بیدار می‌شود و با دهان باز برای بدست آوردن هوا نفس می‌کشد. سپس میزان اکسیژن خون به مقدار طبیعی باز می‌گردد، فرد به خواب می‌رود و دوباره همین چرخه تکرار می‌شود. خوشبختانه بسیاری از موارد وقفه تنفسی توسط گرفتگی نای ایجاد می‌شود که می‌توان آن را از راه جراحی برطرف کرد. گاهی نوزادان را بدون هیچ علائم ظاهری بیماری در گهواره مرده می‌یابند، اینان قربانی نشانگان مرگ ناگهانی نوزاد هستند. بسیاری از محققین بر این باورند که یکی از علل اساسی مرگ ناگهانی نوزاد وقفه تنفسی است، اما در این مورد برخلاف وقفه تنفسی نوزادان که میزان بالای دی‌اکسید کربن در خونشان وجود دارد، از خواب بر نمی‌خیزند. شواهد نشان می‌دهد که استعداد ابتلا به نشانگان مرگ ناگهانی نوزاد ارثی است.

 

  • علایم حمله خواب

▪ علامت اولیه نارکولپسی ، حمله خواب است. حمله خواب مربوط به نارکولپسی نوعی میل مقاومت ناپذیر برای خوابیدن است که می‌تواند در هر زمانی روی دهد، اما بیشتر تحت شرایط یکنواخت و خسته کننده ظاهر می‌شود. این خواب که علی‌الظاهر کاملا طبیعی است، معمولا دو تا پنج دقیقه طول می‌کشد. فرد معمولا پس از بیدار شدن احساس سرحالی می‌کند.

▪ علامت دیگر حمله خواب (در واقع شدیدترین آنها) کاتاپلکسی است. در حین حمله کاتاپلکتیک فرد بطور ناگهانی وامی‌رود و چون کیسه آرد بی‌حال نقش بر زمین می‌شود. فرد مبتلا از چند ثانیه تا چند دقیقه بطور هوشیار دراز خواهد کشید. این همان فلج عضلات در زمان نامناسب است. وقتی فلج عضلانی در حین بیداری روی می‌دهد، قربانی حمله کاتاپلکتیک ، گویی که کلیدی را خاموش کرده‌اند، بطور ناگهانی وامی‌رود.

 

علت شناسی حمله خواب

▪ نارکولپسی یا حمله خواب از نابهنجاری مغزی پدید می‌آید که باعث فعال شدن ساز و کارهای عصبی عهده‌دار جنبه‌های مختلف خواب REM (خواب عمیق) در زمانهای نامناسب می‌شود. تحقیقات نشان می‌دهد که در بیماران مبتلا به حمله خواب عموما خواب موج کوتاه که خواب شب با آن آغاز می‌شود، دیده نمی‌شود. در عوض آنان از مرحله بیداری مستقیما وارد خواب عمیق می‌شوند. این یافته نشان می‌دهد که در کنترل ساز و کارهای مغزی تولید کننده خواب REM نقصی وجود دارد. یافته‌های دیگر نشان می‌دهند که حمله خواب یک اختلال ژنتیکی می‌باشد.

▪ کاتاپلکسی کاملا از حمله خواب (نارکولپسی) متفاوت است. کاتاپلکسی معمولا ناشی از هیجانهای قوی یا تلاش جسمانی ناگهانی است. به ویژه اگر بیمار را غافلگیر کند. خندیدن ، خشم یا تلاش برای گرفتن شیئی که بطور ناگهانی در حال افتادن است، می‌تواند موجب حمله کاتالپتیکی شود. شرایط معمولی که موجب کاتاپلکسی می‌شوند، عبارتند از: تلاش بری تربیت کودکان یا عشق بازی.

 

  • درمان حمله خواب

علایم حمله خواب را می‌توان بطور موفقیت آمیز با دارو درمان کرد. حملات خواب با مصرف تحریک کننده‌هایی چون آمفتامین ، اگونیست کاتکو لامینکاهش می‌یابند و پدیده‌های خواب REM را می‌توان با مصرف ایمی پرامین تخفیف داد.

 

 

مدیریت استرس در ورزش

مطالعه استرس در قلمرو آکادمیک فصل نسبتاً نوینی در روانشناسی ورزشی است. رشد و شهرت روانشناسی ورزشی خصوصاً در اروپای‌غربی، بر این حقیت استوار است که عملکرد ورزشی به عوامل فیزیولوژیکی مثل آمادگی جسمانی و بیومکانیکی مانند تکنیک‌ وابسته نیست. بلکه عوامل روانشناختی از جمله آمادگی روانی نقش ارزنده‌ای در تعیین عملکرد ورزشکاران به‌ویژه در مراحل پایانی را بر عهده دارد. بسیاری از ورزشکاران معتقد هستند که مواجه با نیازهای شناختی و روانی، حقیقتی ضروری و رقابت‌های ورزشی است. در واقع ورزش در بالاترین سطوح خود به‌عنوان یک آزمایش است و عامل اصلی و مؤثر بر عملکرد همان قابلیت فرد برای مقابله استرس است.

 

  • مدیریت استرس

اگر در عملکردهای ورزشی استرس عامل مهمی است، پس توانائی مهار آن امری قطعی است. استرس مسابقه‌ای ممکن است در یک ورزشکار ایجاد اضطراب (منفی) ولی در فرد دیگری ایجاد هیجان (مثبت) کند. به‌علاوه از میان کسانی‌که اضطراب را تجربه می‌کنند. برخی ممکن است از آن برای تسهیل در عملکرد بهره ببرند. در حالی‌که دیگری ممکن است تصور کند که استرس موجب تضعیف عملکردش می‌شود. بنا بر این روش‌های مهار و کنترل استرس باید به‌صورت فردی طراحی و تمرین شوند. روش‌های مختلفی برای مدیریت استرس وجود دارد. تمرینات خود تنظیمی در سال‌های اخیر به‌عنوان مهارت‌های مهم برای غلبه بر استرس و افزایش احتمال عملکرد مطلوب تشخیص داده شده‌اند. چهار مهارت فراشناختی مؤثر در بهبود عملکرد ورزشکاران عبارتند از:

۱) هدف گزینی

هدف گزینی به‌عنوان یک شیوه مؤثر برای افزایش انگیزه و اعتماد به نفس مورد توجه می‌باشد. اهداف نسبتاً سخت و ویژه نسبت به اهداف آسان و عمومی منجر به عملکرد بهتر می‌شوند. اهداف کوتاه‌مدت و فرعی در دست‌یابی به اهداف بلند مدت نقش مهمی را ایفاء می‌کنند. در مراحل تعیین هدف، پیش‌بینی بازخورد و توجه به آن الزامی است. اگر بنا باشد تعیین اهداف مؤثر واقع شود، پذیرش آن توسط ورزشکاران امر مهمی است. البته لازم به یادآوری است که پذیرش هدف با اهداف تحت شرایطی که اضطراب شدید مسابقه‌ای حاکم است، تضعیف می‌گردد. گزارش علمی ارائه شده از دوندگان نخبه دانشجو (در مسافت متوسط) بیان می‌دارد که اضطراب شناختی از دو طریق مرتبط با اهداف قابل پیش‌بینی است: یکی از طریق سطح مشکل بودن هدف و دیگری نقطه‌نظر دوندگان در مورد اینکه آیا می‌توانند به اهدافشان دست یابند یا خیر. اصول هدف گزینی یا هدف گزارش

به‌طور خلاصه عبارت است از:

▪ اختصاصی و ویژه باشد

▪ قابل اندازه‌گیری باشد.

▪ قابل پذیرش باشد.

▪ قابل ثبت باشد.

▪ دارای محدوده زمانی (کوتاه‌مدت، میان‌مدت و یا بلندمدت) باشد.

▪ قابل ارزشیابی باشد.

▪ قابل بازبینی و بازنگری باشد.

۲) تصویرسازی

تصویرسازی ذهنی در یادگیری و اجراء مهارت‌های جسمانی نقش مؤثری را ایفاء می‌کند. تصویرسازی می‌تواند در یادگیری، کاهش نقاط ضعف، گرم کردن، کاهش اضطراب و افزایش اعتماد به نفس ورزشکاران مفید بوده و به‌کار می‌رود. از فواید تصویرسازی و تمرین ذهنی می‌توان به مواردی از قبیل: تسریع و کوتاه شدن زمان یادگیری مهارت‌ها، ملکه شدن، دست‌یابی به اوج عملکرد، انرژی روانی، کاربرد توان بخشی و ویدئوئی برای اصلاح را نیز یادآوری کرده و نام برد.

۳) آرام‌سازی

مناسبت‌ترین روش کنترل استرس به‌کارگیری فنون آرام‌سازی یا آرامش‌بخشی است. شیوه‌های مختلفی در آرام‌سازی وجود دارد که به‌طور کلی به روش‌های آرام‌سازی تنی و روش‌های آرام‌سازی شناختی تقسیم می‌شوند. اما لازم به ذکر است که شیوه‌های آرام‌سازی باید با کیفیت دقیقی با پاسخ‌های اضطراب تناسب داشته باشد. از شیوه‌های آرام‌سازی می‌توان به: تنفس عمیق، آموزش خودزا، مراقبت، آرام‌سازی پیش‌رونده عضلانی، دعا و نیایش اشاره کرد.

۴) کنترل توجه

مطالعات تجربی اندکی در زمینه کنترل توجه در روانشناسی ورزشی وجود دارد. از آنجا که اضطراب شناختی می‌تواند از طریق گسستگی توجه موجب تضعیف عملکرد شده و اثرات گرم کردن را هم کاهش دهد. یک راهکار مهم برای افزایش تمرکز این است که کارها و افکار امن را پی از عملکرد و اجراء به‌طور سامان یافته‌ای برنامه‌ریزی کنیم. مباحث و موضوعات مهم دیگری در روانشناختی ورزشی مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته و مربیان و علاقمندان را به مطالعه بیشتر و عمیق‌تر سوق می‌دهد.

اعتماد به نفس(Self-Confidence)

 

 

            اعتماد به نفس دیدگاهی است که به فرد اجازه میدهد تا از خود تصویری مثبت و واقعی داشته باشند. افراد بااعتمادبه نفس به تواناییهایشان اعتماد میکنند٬ به طور کلی حس میکنند که برزندگیشان کنترل دارند٫ و باور دارند که در یک طیف منطقی قادر به انجام کارهایی که میخواهند و برنامه ریزی میکنند هستند. 

 

اعتماد به نفس دیدگاهی است که به فرد اجازه میدهد تا از خود تصویری مثبت و واقعی داشته باشند. افراد بااعتمادبه نفس به تواناییهایشان اعتماد میکنند٬ به طور کلی حس میکنند که برزندگیشان کنترل دارند٫ و باور دارند که در یک طیف منطقی قادر به انجام کارهایی که میخواهند و برنامه ریزی میکنند هستند. داشتن اعتماد به نفس به این معنی نیست که فرد قادر به انجام همه کاری هست. افراد با اعتماد به نفس انتظارات واقع گرایانه دارند. حتی وقتی که بعضی از انتظاراتشان برآورده نمیشود دیدگاه مثبتشان را حفظ میکنند و خودشان را قبول دارند.

آنهایی که اعتماد به نفس کمتری دارند برای اینکه در مورد خودشان احساس خوبی داشته باشند به مقدار زیادی به تایید دیگران وابسته هستند. آنها معمولا از ریسک کردن اجتناب میکنند به خاطر اینکه از شکست میترسند. معمولا انتظار موفق شدن ندارند. معمولا خودشان را دست کم میگیرند و اگر تشویق یا تحسین بشوند آنرا کوچک جلوه میدهند یا رد میکنند. برخلاف این افراد آدمهای با اعتماد به نفس ریسک رد شدن از طرف دیگران را قبول میکنند به خاطر اینکه به تواناییهای خودشان اعتماد دارند. آنها خودشان را میپذیرند و این حس را ندارند که باید خودشان را وفق بدهند تا پذیرفته شوند.

اعتماد به نفس الزاما خصوصیتی نیست که در همه ابعاد زندگی فرد تبلور داشته باشد. معمولا افراد در بعضی از جنبه ها اعتماد به نفس دارند (مانند درس یا ورزش) اما در بعضی از جنبه ها اصلا اعتماد به نفس ندارند(مثل تیپ و قیافه یا روابط اجتماعی).

  • اعتماد به نفس در ابتدا چگونه شکل میگیرد؟

عوامل زیادی در شکل گیری اعتماد به نفس موثرند. روش و دیدگاه والدین در شکل گیری احساس فرزندان به خودشان نقش قاطع و اساسی دارد مخصوصا در سنین پایین. وقتی که والدین پذیرش بی قید و شرط به فرزنداشان دارند کودکان یک پی ریزی محکم برای احساسات مثبت نسبت به خودشان دریافت میکنند. اگر یکی یا هردوی والدین انتقاد بیش از حد بکنند یا اگر بیش از حد از فرزندانشان حمایت کنند و حرکتهای آنها را به سوی استقلال تشویق نکنند (یا در مقابلش مقاومت کنند)٬ بچه ها ممکن است به این نتیجه برسند که بیعرضه هستند یا به قدر کافی خوب نیستند یا فرودست و درجه دو(inferior) هستند. اما اگر والدین تلاشهای کودکان برای اتکای به خود را تشویق کنند و زمانی که بچه ها اشتباه میکنند آنها را دوست داشته باشند و قبولشان کنند کودکان هم یاد میگیرند که خودشان را قبول داشته باشند و اعتماد به نفس نتیجه طبیعی این رفتار خواهد بود.

شاید تعجب کنید که عدم اعتماد به نفس الزاما ربطی به بیعرضه بودن ندارد. در واقع اکثر مواقع عدم اعتماد به نفس نتیجه تمرکز بیش از حد بر روی خواسته های غیر واقع گرایانه یا استانداردهای اطرافیان٬ به خصوص والدین و جامعه٬ است. تاثیر دوستان بر احساسات شخص نسبت به خودش حتی میتواند از اثر والدین و جامعه بیشتر باشد. دانشجویان در سنین دانشگاه ارزشهای خانواده را دوباره ارزیابی میکنند و به همین خاطر علی الخصوص نسبت به تاثیر دوستان و اطرافیان آسیب پذیر هستند.

  • فرضیاتی که بر اعتماد به نفس اثر میگذارند

در پاسخ به تاثیرات بیرونی افراد فرضیاتی میکنند که بعضی از آنها سازنده و بعضی مضر هستند. بعضی از فرضیاتی که بر اعتماد به نفس اثر سو دارند و روشهای جایگزین فکر کردن درباره آنها عبارتند از:

۱) فرض: ” من حتما باید همیشه علاقه یا تایید همه افراد مهم زندگیم را داشته باشم”

روش جایگزین: این یک هدف کمالگرا و غیر قابل دسترسی است. واقع گرایانه این است که استانداردها و ارزشهای فردی داشته باشیم که کاملا وابسته به تایید دیگران نباشند.

۲) فرض:” من باید کاملا قابل(competent) و کافی باشم و باید در همه امور مهم زندگیم موفق شوم”.

روش جایگزین: این هم کمالگرایی(perfectionism) و غیرقابل دسترس است که به این معنی است که ارزش شخصی با دستاوردهای فرد تعریف میشود. دستاورد(achievement) میتواند به رضایت شخص کمک کند اما شما را ارزشمندتر نمیکند. ارزشمند بودن یک صفت ذاتی است که همه افراد بشر دارای آن هستند.

۳) فرض:” همه گذشته من همیشه مهم است و احساسات و رفتار من را در زمان حاضر کنترل میکند”.

روش جایگزین: با وجود اینکه واقعیت دارد که اعتماد به نفس شما علی الخصوص در مقابل اثرات ناشی از زمان کودکی شما آسیب پذیر است اما وقتی شما بزرگ میشوید شما بر این آثار آگاهی و دید پیدا میکنید. در روال این آگاهی و دید شما میتوانید انتخاب کنید که کدامیک از این اثرات را میخواهید که کماکان بر زندگیتان تاثیر داشته باشد. شما مجبور نیستید که در مقابل اتفاقات گذشته درمانده باشید.

  • الگوهای فکری مخرب

فرضیات مخرب مانند آنهایی که در بالا تشریح شد شما را در مقابل افکار مخرب آسیب پذیر میکند.

همه یا هیچ چیز: ” من نمونه مطلق بیعرضگی هستم وقتی کاری عالی انجام نمیشود”.

فقط نیمه خالی لیوان را دیدن: انگار که فاجعه در هر گوشه ای منتظر است. یک نکته منفی٬ یک انتقاد٬ یا یک نظر تمام واقعیت ها را تحت الشعاع قرار میدهد. ” من نمره شیمی ام خیلی بد شد٬ امکان نداره کنکور پزشکی قبول بشم”.

بزرگ کردن نکات منفی/کوچک کردن نکات مثبت: نکات مثبت به اندازه نکات منفی مهم نیستند. ” میدونم که شیش تا مسابقه رو برده ام اما اگه این یکی رو ببازم حالم از خودم بهم میخوره”.

بدون هیچ قید و شرطی احساسات رو به عنوان واقعیت قبول کردن: ” من حس میکنم زشتم پس حتما زشتم.”

تاکید بیش از حد بر “باید” ها: ” باید” ها اغلب کمالگرایانه و انعکاس انتظارات بقیه هستند تا اینکه بیان انتظارات و خواسته های خود شما. ” هرکسی باید وقتی وارد دانشگاه میشود برای آینده شغلی اش برنامه داشته باشد. اگه من نمیدونم پس حتما یه جای کارم ایراد داره”.

برچسب زدن: برچسب زدن کار ساده ایست و عموما حالت سرزنش دارد.” من یه بازنده ام(loser-این کلمه در انگلیسی مفهوم بیشتر از مسابقه رو داره و به شخصیت آدمها بر میگرده. یعنی کلا آدم بازنده ای/انار) و این تقصیر خودمه”.

قادر نبودن به قبول کردم تمجید ها: ” واقعا از این لباس خوشت میاد؟ به نظر من که چاقم میکنه”.

  • استراتژی برای بالابردن اعتماد به نفس

روشهای زیر ممکن است برای غلبه بر تفکرات مخرب مفید باشند.

بر نقاط قوت تاکید کنید: برای سعی کردن به خودتان نمره مثبت بدهید. با تمرکز بر کارهایی که قادر به انجامشان هستید به خودتان برای تلاشهایتان جایزه بدهید به جای اینکه فقط بر نتیجه نهایی تمرکز کنید. اگر به جایی اینکه از کارهایی که باید انجام بدهید شروع کنید از کارهایی که میتوانید انجام دهید شروع کنید این به شما کمک میکند تا بتوانید در حیطه اجتناب ناپذیر محدودیتهایتان زندگی کنید.

▪ ریسک کنید: به تجربه های جدید به عنوان فرصتهایی برای یادگیری نگاه کنید به جای اینکه به اتفاقی که در آن یا میبرید یا میبازید. این کار به شما کمک میکند تا با آغوش باز با اتفاقات جدید برخورد کنید و میتواند پذیرش شما را نسبت به خودتان بالا ببرد. اگر این کار را نکنید هر فرصتی میتواند به موقعیتی برای شکست خوردن تبدیل شود و از رشد شخصیتی جلوگیری میکند.

▪ از گفتگوی درونی(Self-talk) استفاده کنید: از گفتگوی درونی به عنوان وسیله ای برای مقابله با فرضیات مخرب استفاده کنید. تمرین کنید تا مچ خودتان را در حین این فرضیات بگیرید. بعد به خودتان بگویید ” بس کن!” و آن را با یک فرضیه منطقی تر جایگزین کنید. مثلا اگر مچ خودتان را میگیرید که انتظار بی عیب بودن دارید به خودتان یاد آوری کنید که شما نمیتوانید همه کارها را بی عیب و نقص انجام بدهید٬ فقط میتوانید برای انجام دادن کارها تلاش کنید و میتوانید سعی کنید که آنها را خوب انجام بدهید. این به شما کمک میکند تا خودتان را قبول داشته باشد در حالیکه هنوز برای پیشرفت تلاش میکنید.

▪ ارزشیابی خود: یاد بگیرید که خودتان را به صورت مستقل ارزیابی کنید. این به شما کمک میکند تا از احساس پریشانی و آشفتگی (sense of turmoil) که به خاطر تکیه کردن دربست به توقعات و نظرات دیگران پیش می آید دوری کنید. اگر بر احساسات درونی خودتان نسبت به رفتار٬ کار و …خودتان تمرکز کنید هوش و شعورتان نسبت به خود(sense of self) بیشتر میشود و این شعور به شما کمک خواهد کرد تا به راحتی قدرت شخصیتان را به دیگران تسلیم نکنید.

▪ طبع شوخی(sense of humor): سعی کنید یاد بگیرید که وقتی کار “احمقانه ” ای میکنیدیا اشتباهی میکنید بتوانید به خودتان بخندید. این موقعیت ها را به عنوان بخشی از انسان بودنتان قبول کنید. این به شما کمک میکند تا اعتماد به نفس بیشتری داشته باشید و بتوانید ارتباطتان را با بقیه بهبود ببخشید.

 

منابع:

http://aftab.ae/articles/health_therapy/mental_health/c13c1181737931_sleep_p1.php

http://www.aftab.ir/articles/health_therapy/mental_health/c13c1191245670p1.php

 

نوشته اختلالات خواب و راه های رهایی از بی خوابی اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d8%ae%d8%aa%d9%84%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%aa-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%a8-%d9%88-%d8%b1%d8%a7%d9%87-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%b1%d9%87%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d8%a8%db%8c-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%a8/feed/ 0
اثرات ورزش بر قلب و عروق http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d8%ab%d8%b1%d8%a7%d8%aa-%d9%88%d8%b1%d8%b2%d8%b4-%d8%a8%d8%b1-%d9%82%d9%84%d8%a8-%d9%88-%d8%b9%d8%b1%d9%88%d9%82/ http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d8%ab%d8%b1%d8%a7%d8%aa-%d9%88%d8%b1%d8%b2%d8%b4-%d8%a8%d8%b1-%d9%82%d9%84%d8%a8-%d9%88-%d8%b9%d8%b1%d9%88%d9%82/#respond Mon, 14 Nov 2016 09:36:18 +0000 http://www.ostad.me/?p=5003 اثرات ورزش بر قلب و عروق مقدمه اگر بپذیریم که عقل سالم در بدن سالم است و یک فرد با عقل سالم می تواند فرد مفیدی به حال خود و اجتماع باشد، در آن صورت درمی یابیم که چرا جوامع پیشرفته سرمایه گذاری زیادی بر روی این امرخطیر یعنی ورزش می کنند. در متون تاریخی […]

نوشته اثرات ورزش بر قلب و عروق اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
اثرات ورزش بر قلب و عروق

مقدمه

اگر بپذیریم که عقل سالم در بدن سالم است و یک فرد با عقل سالم می تواند فرد مفیدی به حال خود و اجتماع باشد، در آن صورت درمی یابیم که چرا جوامع پیشرفته سرمایه گذاری زیادی بر روی این امرخطیر یعنی ورزش می کنند. در متون تاریخی همواره از از ورزشکاران و پهلوانان بعنوان افرادی جسور و جوانمرد یاد می شود. امروزه اثرات مفید ورزش بر ساختار فرهنگی و اجتماعی یک جامعه بر هیچکس پوشیده نیست. اگر در جامعه ای فرهنگ ورزشی جایگاه مناسب خود را پیدا کند، افرادآن جامعه از سستی و کرختی رهایی می یابند و علاوه بر بالا رفتن نیروی کار، از صرف هزینه های گزاف درمان بیماریها کاسته می شود. چون در هنگام ورزش موادی بنام آندورفین در بدن زیاد می شود و دستگاه گردش خون اکسیژن را به تمام بافتهای بدن به مقدار کافی می رساند، یک ورزشکار همواره شاداب بوده و از نشاط کافی برخوردار است. بنابراین نیازی به مواد مخدر برای دستیابی به نشاط ندارد. از طرفی نشاط ورزشی یک نشاط پایداراست و روز بروز سلامتی و نیروی فرد را افزایش می دهد. اما سرخوشی از مواد مخدر یک سرخوشی کاذب وناپایدار بوده و به مرور نیروی فرد را تحلیل برده و او را به کام مرگ می فرستد. در سایه ورزش افراد اجتماع ، افرادی منطقی، منضبط ، با اخلاق و با گذشت خواهند شد. در هنگام ورزش همراه با سمومی که از طریق عرق کردن از بدن دفع می شوند ، پلیدیها و زشتی ها جای خود را به نشاط ، طراوت و انسانیت خواهند داد و یک روح آزاد پرورش خواهد یافت.

ورزش و ذخیره قلبی

بنا به تعریف ، ذخیره قلبی عبارت است از نیروی مصرف نشده قلب در حال استراحت ، برای رسانیدن اکسیژن به بافتهای بدن. مکانیزمهای ذخیره قلبی شامل تغییرات در : ۱- تعداد ضربان قلب ، ۲- حجم انقباضی و انبساطی ، ۳- حجم ضربه ای ، ۴- جذب اکسیژن توسط بافتهای بدن، می باشد. در یک انسان بالغ جوان ورزشکار در خلال ورزش سنگین، برون ده قلب ممکن است از حالت عادی که ۶ لیتر در دقیقه است ، به ۲۵ لیتر در دقیقه یا بیشتر برسد، مصرف اکسیژن از ۲۵۰ میلی لیتر در دقیقه به ۱۵۰۰ میلی لیتر در دقیقه افزایش یابد، و ضربان قلب ممکن است از حالت عادی که ۷۲ تا در دقیقه است به ۱۸۰ تا در دقیقه افزایش یابد. افزایش نیاز بدن به اکسیژن، به منظور برآورده کردن نیازهای سوخت و ساز در خلال ورزش با افزایش چشمگیر برون ده قلب ( حجم ضربه ای × تعداد ضربان قلب ) و یا جذب بیشتر اکسیژن توسط بافتها از مویرگها برآورده می شود. در یک انسان بالغ جوان ورزشکار در حال استراحت، خون شریانی حاوی ۱۸ میلی لیتراکسیژن در هر   دسی لیتر خون و خون وریدی حاوی ۱۴ میلی لیتراکسیژن در هر دسی لیتر خون می باشد. بنابراین اختلاف اکسیژن شریانی و وریدی در حال استراحت در حدود ۴ میلی لیتر اکسیژن در هر دسی لیتر خون می باشد. در خلال ورزش ، افزایش در برون ده قلب حتی اگر به حداکثر مقدار ممکن هم برسد به آن اندازه کافی نیست که بتواند احتیاجات متابولیک بدن را برآورده نماید و مکانیزمی که در اینجا به کمک بدن می آید جذب زیاد اکسیژن توسط بافتها از مویرگها در خلال ورزش است که آنقدر اکسیژن را جذب می کند که اکسیژن وریدی بطور چشمگیری کم شده و اختلاف اکسیژن شریانی و وریدی در حال ورزش به ۱۴ میلی لیتر اکسیژن در هر دسی لیتر خون می رسد.

واکنش قلب و عروق به ورزش

در هنگام ورزش جریان خون از پوست ، کلیه ها و احشاء به طرف ماهیچه های در حال فعالیت سرازیر شده ، مقاومت عروق محیطی کاهش می یابد و اختلاف فشار خون ماکزیمم و می نیمم زیاد شده و تعداد تنفس افزایش می یابد.

قلب ورزشی

یک گروه واکنش های فیزیولوژیک در افراد ورزشکار که به ورزشهای سخت و سنگین می پردازند ایجاد می شود. کاهش تعداد ضربان قلب یکی از مشخصات برجسته این افراد است و بزرگ شدن هر دو بطن قلب در عکس ساده قفسه سینه این افراد به وضوح دیده می شود. این بزرگی قلب که در یک فرد غیر ورزشکار ، غیر طبیعی در نظر گرفته می شود، در افراد ورزشکار نباید اشتباها به عنوان یک بیماری قلب در نظر گرفته شود.

فیزیولوژی قلب ورزشی

بزرگی و گشادی قلب از مشخصات برجسته ورزشکاران سخت کوش است. بزرگی و گشادی قلب در ورزشکاران سخت کوش توانایی پمپ کردن قلب را بالا برده و رها شدن اکسیژن در بافتها را چه در هنگام استراحت و چه در هنگام فعالیت افزایش می دهد ، که همه اینها بخاطر بالا رفتن حجم ضربه ای قلب می باشد. افزایش در زمان پر شدن یعنی هنگام انبساط قلب ایجاد می شود. کل مقدار هموگلوبین و حجم خون ورزشکاران سخت کوش هم افزایش می یابد که باعث می شود انتقال اکسیژن به بافتها ساده تر انجام گیرد. تعداد ضربان قلب چه درحال استراحت و چه در ورزشهای سبک در ورزشکاران سخت کوش به طور واضحی کم است.

اگر چه افزایش حجم بطنی باعث افزایش کار ضربه ای بطن چپ می شود، اما کم بودن تعداد ضربان قلب باعث به هدر نرفتن اکسیژن شده ومصرف اکسیژن توسط عضله قلب کاهش می یابد واین امر کاملا به نفع قلب می باشد.

اگر ورزش سخت در زندگی فرد ادامه پیدا نکند، بزرگی قلب و کم بودن ضربان قلب که از مشخصات این افراد است بتدریج از بین می رود. یک فرد غیر ورزشکار برون ده قلب خود را در موقع فعالیت در درجه اول با افزایش تعداد ضربان قلب بالا می برد ، اما فرد ورزشکارسخت کوش این عمل را با بالا بردن حجم ضربه ای انجام می دهد. فشارهای داخل قلبی را اگر در افراد ورزشکار سخت کوش اندازه گیری کنیم طبیعی است. همچنین فشار داخل حفره های قلب و ریه و عروق محیطی بطور طبیعی به فعالیت پاسخ می دهند.

جنبه های پزشکی

کم شدن تعداد ضربان قلب گاهی اوقات با بی نظمی از علائم مشخصه قلب ورزشی است. بی نظمی های دهلیزی و بطنی وتغییرات ( اس ـ تی ) ممکن است در نوار قلب مشهود باشد. این بی نظمی ها به طور واضحی بدون علامت هستند و زمانی که ضربان قلب بالا می رود این بی نظمی ها محو می شوند . ولتاژ امواج ( کیو ـ آر ـ اس ) و ( تی ) در نوار قلب افزایش می یابد و اغلب یک موج ( یو ) برجسته وجود دارد که حتما مربوط به کم شدن تعداد ضربان قلب است. فشار خون در افراد ورزشکار با افراد عادی فرق چندانی ندارد. صدای سوم قلب در ورزشکاران شایع است. یک صدای اضافی در لبه چپ جناق سینه و صدای چهارم قلب هم ممکن است شنیده شود. در عکس ساده قفسه سینه قلب بزرگ است. در اکو کاردیو گرافی ابعاد حفره بطن چپ و ضخامت دیواره آن افزایش نشان می دهد.

شواهدی وجود ندارد که نشان دهد فعالیت فیزیکی بسیار شدید در یک فرد با قلب سالم تاثیر سوء داشته باشد، اما مرگ ناگهانی چه در موقع استراحت و چه در موقع فعالیت گاه گاهی در یک ورزشکار به ظاهر سالم و جوان اتفاق افتاده که حتما بخاطر بی نظمی قلبی است. این مرگ ناگهانی در ورزشکاران اکثرا علتهای دیگری دارد. مثلا ممکن است بخاطر تصلب شرائین نهفته، بیماریهای التهابی قلب یا ناراحتی های نهفته مادرزادی قلب باشد. مرگ ناگهانی در یک ورزشکار با قلب سالم بعید بنظر می رسد.

تاثیر فعالیت های فیزیکی بر بیماریهای قلبی

مطالعه رابطه بین شیوع بیماریهای کم خونی قلب با فعالیت فیزیکی بسیار مشکل است ، زیرا متغیرهای زیادی در این رابطه وجود دارد. مطالعات نشان می دهد که هر چقدر یکجا نشینی کمتر باشد ، احتمال مرگ ناگهانی کمتر است. چگونه فعالیت فیزیکی ممکن است مرگ در اثر کم خونی قلب را کاهش دهد و یا احتمال تصلب شرائین را کم کند ، مکانیزم دقیق آن هنوز کاملا مشخص نیست. فقط می دانیم که ورزش باعث مصرف کالری شده و چربی خون را کاهش می دهد. افزایش چربی مرغوب خون یعنی ( اچ – دی – ال ) با ورزش که باعث جلوگیری از سکته قلبی می شود ، هنوز یک معما است، اما مطالعات در یک موضوع متفق القولند و آن اینکه فعالیت فیزیکی مستمر و مرتب یک عامل مهم در پیشگیری از بیماریهای قلبی است.

ورزش و فعالیتهای تربیت بدنی موجب تقویت عضله قلب می گردد . امروزه فعالیتهای ورزشی بعنوان اقدامی جهت پیشگیری از بروز سکته های قلبی محسوب می شوند . در اثر ورزش عروق خونی گشاد شده و سبب تسریع جریان خون می گردد . میزان هموگلوبین خون بیشتر شده و نتیجه کار انتقال اکسیژن به قسمت های مختلف بدن بهتر انجام می شود . ورزش مرتب راهی است مناسب جهت پیشگیری از بروز بیماری فشار خون . ورزش می تواند میزان چربی خون را به حد متعادل برساند ، پس به جای خوردن دارو بهتر است ورزش کنید میزان کلسترول خون در اثر تمرینات ورزشی بحد مطلوبی میرسد ، خصوصا“ اگر با رژیم غذایی همراه باشد . برای بیماران دیابتی ، ورزش بسیار مفید است و قند خون را تا حد مطمئن پائین می آورد . با تقویت عضله قلب تعداد ضربان قلب در دقیقه کم شده و قلب با نیروی بیشتری خون را ارسال می دارد . با انقباض عضلات پا در حین ورزش خون راحت تر به قلب باز می گردد و از بروز بیماری واریس در پاها جلوگیری می نماید . کسانیکه ورزش می کنند در صد بیشتری از دستگاه تنفس خود را بکار می گیرند . افزایش حجم تنفسی در طول روز و شب موجب دریافت اکسیژن بیشتر و رساندن آن به اندامهای بدن می شود . کسی که قابلیت دریافت و مصرف اکسیژن را در حد بالا داشته باشد ، زود خسته نمی شود و کارائی بیشتری خواهد داشت .

افزایش حجم تنفسی در افرادی که ورزش می کنند موجب کاهش تعداد تنفس آنها در دقیقه شده و بر میزان اکسیژن گیری هر بار تنفس می افزاید .

  • نسبت به قلب هوشیار باشید :

اگرشما متقاعد شده اید که ورزش کنید آن را درست انجام دهید . قبل از شروع با پزشکتان مشورت کنید . اگر :

ـ پزشک به شما گفته که ناراحتی قلبی یا سوفل قلبی دارید .

ـ یک حمله قلبی داشته اید .

ـ کسی در فامیل شما ناراحتی یا حمله قلبی قبل از ۵۵ سالگی داشته است .

ـ اغلب در سمت چپ یا وسط سینه ، سمت چپ گردن ، شانه ، یا بازو در حین یا درست بعد از ورزش احساس درد یا فشار دارید .

ـ اغلب احساس غش یا سرگیجه دارید .

ـ احساس تنگی نفس بعد از یک کار مشخص دارید .

ـ فشار خون بالا دارید که تحت کنترل نیست یا اینکه نمی دانید فشار خونتان چند است .

ـ بالای ۶۰ سال هستید و عادت به ورزش ندارید .

ـ در یک وضعیت درمانی هستید مثل مصرف انسولین ، آرتریت پزشک به شما می گوید ورزش کنید . دقت کنید هر دفعه که شما ورزش می کنید ، ابتدا ۵ دقیقه خود راگرم کنید بعد از ۵ دقیقه سرعت بگیرید . این سرعت را برای ۳۰-۱۵ دقیقه حفظ کنید . خستگی را به آرامی کاهش دهید و سرد شوید . قدم بزنید و برای ۵ دقیقه طول دهید . با هدف ورزش شما آرام و آهسته به بدنتان وقت دهید که به حالت نرمال برگردد . اگر هر زمان در طی خستگی احساس درد کردید به آهستگی ورزش را کم کنید و یا آن را قطع کنید . به علائم هشدار دهنده بدنتان بی توجه نباشید . هوشیار باشید و از جراحت دوری کنید .

  • چه چیزی برای قلب خوب است ؟

ورزش باید تند ، قابل تحمل و منظم باشد . ورزشی که تند است ضربان قلب و تنفس شما را افزایش می دهد . باید ۳۰ دقیقه بدون توقف یک خستگی قابل تحمل را ادامه داد . ورزش منظم یعنی تکرار فعالیتها حداقل ۳ بار در هفته که خیلی هم مشکل نیست . جدول زیر مثالهایی از دو نوع ورزش را نشان می دهد . انتخاب یک فعالیت تحت عنوان ستون کمک کننده های بزرگ قلب یعنی فعالیتی که خودش قلب شما را در شرایط بهتر قرار می دهد . انتخاب یک فعالیت تحت عنوان ستون فعالیتهای مناسب یعنی اینکه فعالیت باید در فرم تند و قابل تحمل انجام شده تا شرایط مناسب قلب را فراهم کند . یک فعالیتی که از آن لذت ببرید انتخاب کنید که طرح آن می تواند یک تفریح یا سرگرمی باشد و شما بیشتر احتمال دارد از آن لذت ببرید .

  • تقویت کننده های قلب

۱) کمک کننده های بزرگ قلب

ـ اسکی مارپیچ

ـ ورزش و تفریح خارج از شهر

ـ طناب بازی

ـ راهپیمایی سریع

ـ پاروزدن

ـ دویدن درجا

ـ پازدن دوچرخه

ـ بالا و پایین پریدن

۲) ورزش مناسب قلب

ـ بسکتبال

ـ دوچرخه سواری

ـ ورزش سبک

ـ اسکی روی تپه

ـ هندبال

ـ اسکواش

ـ شنا

ـ تنیس

  • چگونه ضربان قلب را بدست می آورید ؟

بعد از هر بار خستگی ضربان قلب را اندازه بگیرید . قلب شما باید از حالت نرمال در طی ورزش سریعتر بزند . اینکه چقدر سریعتر بزند بستگی به سن شما دارد . هر کس یک هدف برای ضربان قلب دارد ، تعداد ضربان قلب شما در دقیقه باید در حد منطقی هدف شما باشد تا ورزش را مناسب قلب شما کند . اگر ضربان کمتر از حد هدف باشد کمتر به قلب کمک می کند . خسته شدن بیش از حد هم برای قلب شما مضر است . منطقه هدف خود را از جدول زیر بوسیله سن خود پیدا کنید .

▪ ضربان قلب بهداشتی

سن/ منطقه هدف

۲۰ سال/ ۱۵۰-۱۲۰ ضربان در دقیقه

۲۵ سال/ ۱۴۶-۱۱۷ ضربان در دقیقه

۳۰ سال / ۱۴۲-۱۱۴ ضربان در دقیقه

۳۵ سال / ۱۳۸-۱۱۱ ضربان در دقیقه

۴۰ سال/ ۱۳۵-۱۰۸ ضربان در دقیقه

۴۵ سال / ۱۳۱-۱۰۵ ضربان در دقیقه

۵۰ سال/ ۱۲۷-۱۰۲ ضربان در دقیقه

۵۵ سال/۱۲۰-۹۹ ضربان در دقیقه

۶۰ سال / ۱۱۶-۹۳ ضربان در دقیقه

۷۰ سال/ ۱۱۳-۹۰ ضربان در دقیقه

آیا شما در منطقه هدف هستید ؟ یک مدتی صبر کنید تا ضربان قلب و تعداد تنفس بالا رود . سپس نبض خودتان را بین حالت روتین چک کنید و ببینید که در منطقه هدف هستید .با انگشت شاخص (اشاره) خودتان نبض خود را روی مچ دست دیگر پیدا کنید ، با ملایمت فشار بدهید و برای ۳۰ ثانیه شمارش کنید و در عدد ۲ ضرب کنید . اگر نبض شما در منطقه هدف باشد کمی سخت تر ورزش کنید . اگر بالای منطقه هدف باشد ورزش را ساده کنید. یک جلسه ورزش خسته کننده شامل سه قسمت است : گرم کردن ، ورزش در حد ضربان هدف و خنک کردن . ابتدا ۵ دقیقه بدنتان را گرم کنید ، ۳۰-۱۵ دقیقه در حد منطقه هدف ورزش کنید و ۵ دقیقه بدنتان را سرد کنید و مطمئن باشید که ضربان قلبتان در منطقه هدف شماست . هر فعالیت فیزیکی بهتر از عدم ورزش است . ورزشهای تفریحی می تواند با ورزش نیرومند تعویض شود . مسئله مهم این است که بلند شوید و حرکت کنید .

  • توصیه های مفید قلب

شما در راه خود هستید ! شما یک ورزش برای داشتن یک قلب سالم انتخاب کرده اید که لذت ببرید . در اینجا به شما برای شروع ورزش توصیه های مفید می شود .

۱) برنامه ورزش خود را به سادگی شروع کنید . اگر روی فرم نیستید بهتر است از یک قدم زدن ساده شروع کنید و هدفهای مناسب ایجاد کنید و به سمت آن حرکت کنید .

۲) از کسی بخواهید که به شما ملحق شود .

۳) روی فعالیت داخل یا خارج از منزل تصمیم بگیرید . فعالیتها را همین حالا شروع کنید و از اینکه حوصله تان سر رود جلوگیری کنید و به آن در حد مناسب تنوع دهید .

۴) ورزش را قسمتی از زندگی تان کنید . زمانی را برای قبل از کار یا بعد از کار ، در طی ساعت ناهار هر وقت برای شما راحت است برای ورزش بگذارید . یک برنامه تهیه کنید و به آن بچسبید .

کلید بهداشت و شایستگی را در زندگی تان حفظ کنید . از کلید بهداشت قلب استفاده کنید . به طور منظم و صحیح ورزش کنید . به پیشگیری از بیماری قلبی توسط ورزش کمک کنید . به ورزش برگردید .

  • راهنمای کلی

۱) آیا فشار خون شمااز mm/Hg۹۰/۱۴۰ بیشتر است ؟

۲) آیا کلسترول خون شما بالای سطح مضر_ mg/d۱(۲۰۰)_ است ؟

۳) آیا سیگار می کشید ؟

۴) آیا کمتر از ۳ بار در هفته ورزش سریع انجام می دهید ؟

۵) آیا اضافه وزن دارید ؟

۶) آیا مرض قندی دارید ؟

۷) آیا والدین شما حمله قلبی داشته اند ؟

۸) آیا مرد هستید ؟

کسانی که به این سئوالات جواب مثبت می دهند از کسانیکه جواب منفی داده اند بیشتر در معرض خطر بیماریهای قلبی عروقی هستند (۷ برابر) . هریک از ۳ فاکتور چربی خون ، فشار خون و سیگار قابل تغییر هستند .

۱) درباره غذایی که می خورید هوشیار باشید . غذاهای پرچربی خصوصا“ اشباع شده و حاوی کلسترول مثل تکه های پرچرب گوشت ، محصولات لبنی پرچربی ، کره و اغلب غذاهای پخته شده تجارتی را با غذاهای کم کلسترول و چربی عوض کنید . غذاهای کم چربی شامل ماهی ، مرغ بدون پوست ، تکه های گوشت لخم ، میوه جات ، سبزیجات ، نانها ، حبوبات خشک ، شیرکم چربی و ماست کم چربی ، می باشند . گوشتهای لخم ، مرغ خانگی و ماهی بیشتر از گوشت گاو چرب و بره بخورید . شیر و پنیر با چربی ۱% یا سرشیر گرفته و دیگر محصولات لبنی کم چربی استفاده کنید . از چربی کمتر و روغن کمتر در پخت استفاده کنید .وقتی شما از چربی استفاده می کنید ، سعی کنید روغنهای گیاهی یا مارگارین بجای چربی یا کره استفاده کنید . بیشتر از ۳ زرده تخم مرغ در هفته نخورید ، کلا چربی را خصوصاَ اشباع شده و همچنین کلسترول را کاهش دهید این روند کالریها را نیز کاهش می دهد و کمک می کند به کاهش وزن در صورتیکه اضافه وزن داشته باشد . این به اغلب مردم کمک می کند تا کلسترول خونشان را همانند فشار خون پایین بیاورند. با کاهش نمک در رژیم غذایی فشار خون پایین می آید . سعی کنید از گیاهان ، مزه ها ، آبلیمو و سرکه بجای نمک برای طعم اضافی غذا استفاده کنید . غذاهای با نمک یا سدیم زیاد شامل سوپهای بسته بندی شده و کنسرو شده ، خیلی از انواع پنیرها ، سوسیس ، خیار شور یا ترشی و چیپس و سبزیجات کنسرو شده می باشند .

۲) بدنتان را حرکت دهید . خیلی خسته اید ؟ خیلی مشغولید ؟ خیلی مسن هستید ؟ ورزش می تواند انرژی بیشتری برای کار و بازی به شما بدهد . اغلب ورزش می تواند برای کاهش فشار خون ، از دست دادن وزن ، کاهش LDL و افزایش HDL کمک کند . هم چنین سیگاریهایی که ورزش می کنند بیشتر احتمال دارد سیگار را ترک کنند . مردم در همه سنین می توانند یک برنامه ورزشی را شروع کنند ، اما شما ممکن است بخواهید اول با پزشکتان مشورت کنید . نوعی از ورزش را انتخاب کنید که ضربان قلب و تعداد تنفس شما را بالا برد و حداقل ۳۰ دقیقه بدون توقف انجام شود . همینطور حداقل ۳ بار در هفته تکرار شود . بعضی ورزشهای مناسب سلامتی قلب شامل قدم زدن ، شناکردن ، اسکیت ، پا زدن دوچرخه ، هند بال ، بالا و پایین پریدن و تفریح بیرون شهری می باشد

۳) آخرین هدف

ترک سیگار آسان نیست اگر شما سیگار می کشید ، احتمالاَ قبلاَ سعی کرده اید که آن را ترک کنید . بسیاری از سیگاریها از اضافه وزن می ترسند . بعضی از مردم بعد از ترک سیگار اضافه وزن پیدا می کنند . اما بعضی ها خیر ولی شما می توانید با کنترل چیزیکه می خورید و یا ورزش اضافه وزنتان را کنترل کنید . ترک سیگار در هر سنی سلامت شما و شانس زندگی شما را طولانی تر می کند . هرگز برای ترک سیگار دیر نیست . وقتیکه شما سیگار را ترک می کنید بطور قابل توجهی خطر حمله قلبی و مرگ ناگهانی را کاهش می دهید . خطر مرگ از بیماری قلبی ده سال بعد از ترک سیگار به اندازه افرادی است که هرگز سیگار نکشیده اند . شما مکانیک قلب خودتان هستید .. حفظ منظم ورزش به موتور شما (قلب شما) برای یک زندگی طولانی کمک می کند . این زندگی و سلامت شماست و می توانید در مورد آن اقدامی انجام دهید .

فواید ورزش در زمینه حفاظت از قلب

مطالعات پیوسته نشان می دهند که فعالیت جسمانی و اجتناب از غذاهای پر چرب ، دو روش موفقیت آمیز رسیدن و حفظ سطوح تناسب اندام و وزن با قلبی سالم است.

اثر ورزش بر بیماری شریان کرونری و سطوح کلسترول.موارد زیر برخی مشاهدات در مورد اثرات ورزش بر روی بیماری شریان کرونری و کلسترول می باشد:

v   افرادی که روش زندگی فعالی را دنبال می کنند ، ۴۵% خطر توسعه بیماری قلبی کمتری نسبت به افراد با روش زندگی غیر فعال دارند. یک مطالعه در سال ۲۰۰۱ بر روی زنان دریافت که تنها یک ساعت پیاده روی در هفته با خطر کمتر بیماری قلبی مرتبط بود. این اثرات حتی در زنان در معرض خطر بالای توسعه بیماری قلبی مشابه بود.

v   افرادی که رژیم غذایی کم کننده کلسترول دارند تنها زمانی عملا در پایین آوردن خطر بیماری قلبی شان موفق هستند که آنها هم برنامه ورزشی منظم آئروبیک را دنبال کنند.

v   برخی مطالعات می گویند که برای بیشترین محافظت از قلب ، آن چه مهم است طول زمانی هر جلسه ورزشی نیست بلکه کل میزان انرژی مصرفی روزانه می باشد. در نتیجه ، بهترین روش انجام ورزش ممکن است چندین مرحله کوتاه ورزش شدید باشد.

v   به نظر می رسد سوزاندن حداقل ۲۵۰ کالری در روز ( معادل حدود ۴۵ دقیقه پیاده روی سریع یا ۲۵ دقیقه دو آرام ) بیشترین محافظت را در برابر بیماری شریان کرونری اعطا می کند، علت آن به احتمال زیاد این است که سطوح HDL را – به اصطلاح کلسترول خوب – بالا می برد. ( توجه داشته باشید ، ممکن است یک سال ورزش منظم طول بکشد تا هر نوع تغییر عمده در سطوح HDL صورت پذیرد.)

v     به نظر می رسد ورزش آئروبیک رگ های خونی را باز می کند و در ترکیب با رژیم غذایی سالم عوامل لخته کننده خون را بهبود بخشد.

v     تمرین مقاومتی ( با وزنه ) ، با کاهش سطوح LDL ( به اصطلاح کلسترول بد ) فایده تکمیلی را برای ورزش آئروبیک به همراه دارد.

v     تمرین هایی که ماهیچه های قفسه سینه را تربیت و تقویت می کنند ، برای افراد مبتلا به آنژین بسیار مهم هستند.

اثرات ورزش بر فشار خون .ورزش منظم به حفظ انعطاف پذیری شریان ها حتی در افراد بزرگسال کمک می کنند که به نوبه خود جریان خون و فشار خون عادی را تضمین می کند. افراد غیر فعال ، ۳۵ % بیشتر از ورزشکاران خطر توسعه فشار خون را دارند.

ورزش با شدت بالا ممکن است به همان اندازه ورزش با شدت معتدل ، فشار خون را پایین نیاورد. موارد زیر برخی مشاهداتی است که از این رویکرد حمایت می کنند:

  • در یک مطالعه ، ورزش معتدل ( روزانه دو مایل دو آرام ) چنان خوب فشار خون را کنترل کرد که بیش از نیمی از بیمارانی که برای فشار خون بالا دارو مصرف می کردند توانستند مصرف دارو را قطع کنند.
  • مطالعات نشان داده اند که یوگا و تای چی ، ورزش چینی باستانی شامل حرکات آرام و آرام بخش ، ممکن است فشار خون را تقریبا به همان خوبی ورزش های آئروبیک با شدت معتدل پایین بیاورند.

قبل از ورزش ، افراد مبتلا به فشار خون باید از نوشابه های کافئین دار که سرعت ضربان قلب ، بار کاری قلب و فشار خون را در طی فعالیت جسمانی افزایش می دهند ، اجتناب کرد.

اثرات ورزش بر سکته مغزی . فواید ورزش بر روی سکته مغزی در مقایسه با بیماری قلبی کمتر تثبیت شده است اما مطالعات اخیر ارتباط مثبتی را پیشنهاد می کنند:

  • طبق یک تحلیل بر روی گروهی متشکل از ۱۱۰۰۰ مرد ، آنهایی که هر هفته بین ۲۰۰۰ و ۳۰۰۰ کالری مصرف کردند ( حدود روزانه یک ساعت پیاده روی آرام پنج بار در هفته ) خطر سکته مغزی شان به نصف کاهش یافت. گروه هایی که بین ۱۰۰۰ و ۲۰۰۰ کالری یا بیش از ۳۰۰۰ کالری در هفته سوزاندند هم مقداری محافظت بر علیه سکته مغزی ، اما تا درجاتی کمتر، کسب کردند. در همین مطالعه ، ورزشی که در بر دارنده تفریح بود ، نسبت به روش های معمولی ورزش شامل صرفا پیاده روی یا کوه نوردی ، اثر حفاظتی بیشتری داشت.
  • مطالعه ای بر روی ۲۰۰۰ زن هم ، حفاظت قابل توجهی را از ناحیه پیاده روی سریع یا پیاده روی با گام های بلند ( به جای پیاده روی اتفاقی ) نشان داد.

اثرات ورزش بر از کار افتادگی قلب . به طور سنتی ، بیماران با قلب از کار افتاده را از انجام ورزش دلسرد می کردند. نشان می دهند که ورزش انجام شده تحت نظارت پزشکی برای بیماران انتخاب شده با قلب از کار افتاده با ثبات ، مفید می باشد.

  • مطالعات پیوسته فواید حاصل از تمرین ورزشی را گزارش می کنند. در یک مطالعه ، بیماران مبتلا به از کار افتادگی قلب حتی ۹۱ ساله ، مصرف اکسیژن شان را به طور قابل توجهی پس از شش ماه ورزش با ترد میل( treadmill) و دوچرخه ثابت نظارت شده افزایش داده اند.
  • تمرین مقاومتی تدریجی ممکن است به طور ویژه برای بیماران مبتلا به از کار افتادگی قلب مفید باشد چون عضلات را که معمولا در این اختلال دچار تحلیل می شود ، تقویت می کند. حتی تنها انجام روزانه ورزش های فشار با دست می تواند جریان خون را در درون شریان ها بهبود بخشد.

به هر حال ، کارشناسان هشدار می دهند که ورزش برای تمام بیماران مبتلا به از کار افتادگی قلب مناسب نمی باشد

تأثیرات ورزش بر دستگاه گردش خون :                      

عضله ی قلب به علت نیاز شدید به اکسیژن و مواد غذایی سهم بیشتری از خون دریافت می کند . مقدار خونی که توسط قلب پمپاژ می شود توسط مقدار خونی که از سیاهرگ ها وارد دهلیز راست می شود تعیین می شود به این اصل قانون

قلب می گویند .                                                  

قدرت پمپاژ قلب با تحریک اعصاب سمپاتیک و افزایش برون ده قلبی در هنگام ورزش افزایش می یابد .            

به عبارتی در هنگام ورزش ۲ حالت زیر ممکن است ایجاد شود :

  • ( بر اساس قانون قلب ) خودتطبیقی قلب با خون زیادتر و افزایش قدرت پمپاژ
  • تحریک اعصاب سمپاتیک به جای اعصاب پاراسمپاتیک

ویژگی های قلب :

  • اتصال فیبرهای عضلانی و انقباض همزمان آنها
  • بالاتر بودن پتانسیل عمل ماهیچه ی قلبی به علت وجود فیبرهای پورکنژ
  • کنترل پاراسمپاتیک

سیکل قلبی یا یک مرحله ی کامل انقباض و انبساط قلب در سه مرحله روی می دهد :

  • دیاستازیس : استراحت کامل قلب
  • سیستول : انقباض دهلیز و بطن
  • دیاستول : انبساط دهلیز و بطن

تأثیر ورزش بر فشار سیستولی بیش از فشار دیاستولی است .

جریان خون :

فشار خون عاملی است که باعث جریان خون در گردش عمومی خون در بدن می شود .

جریان خون در یک بافت عمدتاً به وسیله ی مکانیسم خودتنظیمی موضعی کنترل می شود و نباید نقش سیستم عصبی سمپاتیک را نادیده گرفت که با گشاد کردن رگ ها در هنگام ورزش جریان خون را در عضلات فعال افزایش   می دهد .

فشار خون :

همان نیرویی است که خون بر دیواره های رگ خونی وارد می کند .

در هنگام ورزش به علت افزایش بازده قلب فشار خون بیشتر می شود که این افزایش تحت تأثیر عوامل عصبی و شیمیایی است که این حالت در ورزش های دینامیک در مقایسه با ورزش های ایزومتریک بیشتر است .

به طور کلی سه عامل بسیار مهم همکاری دستگاه گردش خون در هنگام ورزش را در بر می گیرند :

۱) تحریک سیستم عصبی سمپاتیک

۲) افزایش فشار شریانی :

انقباض رگ ها باعث افزایش فشار شریانی می شود . در ورزشکاران ورزیده جریان خون عضلات می تواند حداقل تا ۲۰ برابر افزایش یابد . با وجود اینکه عامل اصلی آن گشادی رگ هاست ولی افزایش فشار شریانی نیز تأثیر زیادی در این افزایش دارد .

۳) افزایش برون ده قلبی

برون ده قلب برابر است با حاصل ضرب حجم ضربه ای در سرعت ضربان قلب

سرعت ضربان قلب در هنگام ورزش با توجه به شدت فعالیت افزایش می یابد . ضربان های قلب در افراد معمول و ورزشکار با افزایش مصرف اکسیژن افزایش می یابد که افزایش ضربان قلب در ورزشکاران کمتر از افراد عادی است . حجم ضربه ای نیز در هنگام ورزش به علت تخلیه ی بیشتر قلب در هر ضربان افزایش می یابد .

بیماریهای قلبی ، عروقی از اساسی ترین علل مرگ و میر در جوامع بشری است و مبارزه با عوامل خطر ساز این بیماریها می تواند از اساسی ترین اقدامات سازمانهای بهداشتی در جهت کاهش مرگ و میر تلقی گردد . یکی از مهمترین عوامل خطر ساز برای بروز بیماریهای قلبی – عروقی، کم تحرکی و عدم فعالیت فیزیکی مناسب است که در قرن حاضر با پیشرفت تکنولوژی واختراع انواع ماشین آلات و ابزارهای صنعتی به شدت بر گستردگی این معضل افزوده شده است .از دیر باز به ورزش به عنوان یک روش درمانی و یکی از شیوه های پیشگیری از بروز بیماریها ، خصوصاَ بیماریهای قلبی ، عروقی توجه شده است . تقریباَ ۵۰ سال پیش آقای موریس و همکارانش نشان دادند که حملات قلبی در کسانیکه فعالیت فیزیکی بیشتری دارند بسیار کمتر از افراد کم تحرک اتفاق می افتد و پس از آن نیز مطالعات و تحقیقات گستردهای در این زمینه منتشر شده است .تردیدی نیست که ورزش و فعالیت بدنی مناسب قادر است احتمال بروز بیماریهای قلبی ، عروقی ، فشارخون ، چاقی و دیابت را کاهش دهد . همچنین اثرات سودمند ورزش در کاهش چربی خون ، پیشگیری از پوکی استخوان ، افزایش شادابی ، ایجاد خلق و خوی بهتر ، رشد اتکاء به نفس و عزت نفس افراد قابل توجه است .در زمینه بیماریهای قلبی ، عروقی ورزش می تواند احتمال بروز حملات قلبی را ۴-۲ برابر کاهش دهد و با کاهش عوامل خطر ساز از پیشرفت پدیده تصلب شرائین پیشگیری نماید .همچنین در افرادی که مبتلا به بیماریهای قلبی عروقی شده اند و یا به حملات حاد عروق کرونری گرفتار شده اند ، انجام ورزش و فعالیت بدنی متناسب با شرایط آنها می تواند خطر وقوع مجدد این حملات را کاهش دهد و نهایتاَ از بروز مرگ و میر بکاهد که این امر عمدتاَ از طریق تشکیل عروق جانبی و افزایش خون رسانی عروق کرونر صورت می گیرد.اینکه چه میزانی از ورزش و فعالیت فیزیکی می تواند نقش مفیدی در سلامت انسانها داشته باشد نکته بسیار مهمی می باشد . بطورکلی بررسیها نشان داده است که ورزش مرتب به میزان سه روز در هفته هر بار نیم ساعت بطوریکه در طی این فعالیت ورزشی ضربان قلب به حدود ۱۲۵-۱۱۰ ضربان دردقیقه (مناسب با سن ۶۰-۳۰ سالگی ) برسد می تواند حد مناسبی از فعالیت فیزیکی را برای فرد مهیا سازد که البته باید از درجات کمتر و ورزشهای ملایمتر شروع و بتدریج به این میزان ورزش دسترسی پیداکرد .قابل ذکر است که ورزشکار بودن افراد در گذشته تاثیر چندانی در کاهش حملات قلبی ندارد و مداوم بودن آن در این رابطه سودمند می باشد .همچنین ورزشهای سنگین و فشرده نه تنها اثرات مفید بیشتری نسبت به میزان ورزش ذکر شده ندارد ، بلکه ممکن است در برخی از موارد عوارض نامطلوبی نیز به بار آورد . انواع فعالیتهای ورزش مورد توصیه عبارت از پیاده روی تند (حدود ۴ کیلومتر در هر نوبت ) ، شنا در آب ، دوچرخه سواری ، دویدن و طناب زدن می باشد . بطور کلی تمام ورزشهایی که در آن تحرک عضلات نقش اصلی را ایفا می کند می تواند مفید واقع شود و بهتر است فعالیت ورزشی ، بیشتر در هنگامی از روز انجام شود که دمای هوا ملایمتر باشد .لازم به یاد آوری است که ورزش و فعالیت فیزیکی مناسب در کسانی که دچار سکته قلبی و یا تنگی عروق کرونر شده اند می تواند از بروز سکته مجدد و تشدید تنگی عروق پیشگیری نماید که البته در این موارد لازم است با مشورت و راهنمائی پزشک معالج میزان و نوع فعالیت فیزیکی مشخص گردد .بیائید در روز جهانی قلب با مشارکت و تلاشی همگانی ورزش و فعالیت بدنی منظم و مداوم را در میان مردم تحقق بخشیم و سلامت و شادابی را برای جامعه خود به ارمغان آوریم .

منابع:

http://www.moslehi.ir/Articles%20F/Effects%20of%20Sport%20on%20the%20heart.htm

www.aftab.ir/articles/health_therapy/other/c13c1198844825p1.php]

Review Overview

50%
50%

رای کاربران

%
(0 votes)

نوشته اثرات ورزش بر قلب و عروق اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a7%d8%ab%d8%b1%d8%a7%d8%aa-%d9%88%d8%b1%d8%b2%d8%b4-%d8%a8%d8%b1-%d9%82%d9%84%d8%a8-%d9%88-%d8%b9%d8%b1%d9%88%d9%82/feed/ 0
مراقبت از مو، دهان و دندان http://www.ostad.me/2016/11/%d9%85%d8%b1%d8%a7%d9%82%d8%a8%d8%aa-%d8%a7%d8%b2-%d9%85%d9%88%d8%8c-%d8%af%d9%87%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d8%af%d9%86%d8%af%d8%a7%d9%86/ http://www.ostad.me/2016/11/%d9%85%d8%b1%d8%a7%d9%82%d8%a8%d8%aa-%d8%a7%d8%b2-%d9%85%d9%88%d8%8c-%d8%af%d9%87%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d8%af%d9%86%d8%af%d8%a7%d9%86/#respond Mon, 14 Nov 2016 09:28:02 +0000 http://www.ostad.me/?p=4999 مراقبت از مو، دهان و دندان بهداشت مو مو یکی از ضمائم پوست است که از دو قسمت تشکیل شده است قسمتی از آن که دیده می شود، از سلولهای مرده به وجود آمده و قسمت دیگر، ریشه و پیاز مو نام دارد که سلولهای زنده و فعالی دارد رشد و عمر مو یک انسان […]

نوشته مراقبت از مو، دهان و دندان اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
مراقبت از مو، دهان و دندان

بهداشت مو

مو یکی از ضمائم پوست است که از دو قسمت تشکیل شده است قسمتی از آن که دیده می شود، از سلولهای مرده به وجود آمده و قسمت دیگر، ریشه و پیاز مو نام دارد که سلولهای زنده و فعالی دارد

رشد و عمر مو

یک انسان بالغ در حدود ۰۰۰/۱۰۰ تار مو بر روی سر دارد که هر تار مو بین دو تا ده سال عمر می کند و رشد آن به طور معمول ۳۳/۰ میلیمتر در روز و یا ۱۰ تا۱۲ سانتیمتر در سال است ممکن است روزانه ۲۰ تا۱۰۰ تار مو بریزد که این ارقام درنژادها، جنسیتها و سنین مختلف یکسان نیست

عوامل مستعد کننده ریزش مو:

ناراحتی های عصبی، نگرانی، دلواپسی،  اندوه، کم خوابی و یا بدخوابی سلامت موها را به خطر می اندازد و رشد آنها را متوقف کرده و موها دچار ریزش می شوند

نقش تغذیه در رشد مو:

موهای شما به هر رنگ و از هر جنس که باشد، نیاز به تغذیه و مراقبت دارد یک برنامه غذایی که به اندازه کافی ویتامینهای گروهA و نیزA وC و همینطور کلسیم، آهن، مس و ید داشته باشد سبب می شود که موها زیبا بمانند.ید در گردش خون پوست سر، نقش اساسی دارد و اگر به اندازه لازم به بدن نرسد، موها کدر، مرده و دچار ریزش می شوند.خوردن شیرینی ، نوشابه های گازدار، قند و شکر را به حداقل برسانید

ماساژسر:

ماساژ سر نیز در افزایش سرعت جریان خون نقش مهمی دارد بدین صورت که با انگشتان دو دست، سر را ماساژ دهید، به طوری که انگشتان به شکل دورانی حرکت داده شوند تا زمانی که حس کنید سرتان گرم شده است و خون در زیر پوست جریان دارد این حرکت را در همه نقاط پوست سر انجام دهید تا به این ترتیب خون در تمام قسمتهای سر به جریان بیفتد برای سرعت بخشیدن به گردش خون در سر، برس را در جهتهای مختلف روی پوست سر بکشید تا خون در زیر پوست به جریان بیفتد

تمرین بسیار ساده جهت تسریع جریان خون سر:

روش ساده این است که به پشت بخوابید، روی شانه ها و آرنجها تکیه کنید در این حالت سر باید روی زمین قرار گیرد هنگام انجام این تمرین، پاها را راست نگهدارید و زانوها را خم نکنید

 

شوره سر:

یکی از بیماریهای شایع مو، شوره سر است که باید آن را درمان کرد بسیاری از پزشکان اعتقاد دارند که شوره ی   سر در اثر تغذیه نادرست ، نگرانی، هیجان ، عدم تعادل هورمونها و استفاده زیاد از مواد آرایشی مو، پدید می آید.

مبارزه با شوره ی سر:

برای مبارزه با آن، می بایست ابتدا علت را یافت و سپس به درمان پرداخت خوردن سبزی ، مواد پروتئین دار و غذاهایی که ویتامینA وE و Bدارند، به مقدار فراوان توصیه می شود.

دوراه موثر برای از بین بردن شوره سر:

۱-یکی از مؤثرترین راه های از بین بردن شوره سر، استفاده از سرکه است به مقدار مساوی آب و سرکه را مخلوط کنید سپس موها را به چند قسمت تقسیم نمایید و به کمک یک تکه پنبه، محلول آب و سرکه را به پوست سر بمالید پس از آن موها را با شامپوی گیاهی بشویید

۲-یکی دیگر از راههای از بین بردن شوره ی  سر، استفاده از لیموترش و گلاب است مقداری گلاب را با آب و لیمو ترش مخلوط کنید و با آن سر را ماساژ دهید، سپس موها را بشویید

ویتامینه کردن موهای سر:

شوینده های مختلف، به خصوص شامپوها به لایه خارجی موها و همین طور به پیاز موها یعنی پوست سر، آسیب می رسانند برحسب عادت ، هفته ای چند بار و بهتر است حداقل هفته ای یکبار آنها را ویتامینه نماییم تا میزان خسارت وارده به موها کم شود

چطور موهای سر را ویتامینه کنیم:

مقداری حنا را با آب جوش به صورت خمیر نرمی درآورده به آن یک عدد زرده تخم مرغ، نصف لیوان ماست، یک قاشق غذاخوری روغن زیتون، یک قاشق غذاخوری آب لیموی تازه یا آب نارنج اضافه کنید مواد را به هم بزنید به طوری که با هم کاملاً مخلوط شوند این خمیر نرم و شل را با دست به تمام قسمتهای سر و سپس به موها بمالید بعد به کمک یک کیسه پلاستیکی ، سر و موها را بپوشانید تا گرمای کافی حاصل آید و مواد ویتامینه از طریق منافذ پوست سر به پیاز موها برسد و موهای سر نیز حالت نرم و قابل انعطاف به خود بگیرد و همین طور براق و خوش رنگ گردد

 

در هنگام شستن موها به نکات زیر توجه نمایید:

۱ شستشوی مو حداکثر هفته ای دو بار با آب نیمه گرم

۲ شامپوی رقیق شده

۳ طولانی نکردن زمان شستشو با شامپو

۴ استفاده از زرده تخم مرغ

هالیتوزیس چیست؟

از نظر تاریخی، تنفس بدبو اسامی زیادی نظیر…هالیتوزیس،فتروزیس،

فتوراکسور،داشته است که این اصطلاحات همگی به معنی بوی ناخوشایند تنفس بطور اعتراض آمیز برای سایر افراد است.

  • واقعیت اینکه تنفس بدبو تحت عنوان هر اسمی میتواند شاخصی برای وجود یک بیماری جدی در بسیاری از افراد ویا مشکلات اجتماعی روزمره در سایر افراد باشد بوی دهان میتواند ناپایدار و یا مزمن باشد فرم ناپایدار آن در ارتباط با غذاهاست که ممکن است بالای ۷۲ ساعت طول بکشد و همۀ ما آنرا تجربه کرده ایم.

  • فرم مزمن آن ناشی از مشکلات دهان است و در برخی موارد در نتیجۀ وجود بیماریهای سیستمیک نظیر دیابت ایجاد میشود

علل تنفس بدبو

پزشکی

.عفونتهای سینوس و آناتومی غیرطبیعی سینوس

.عفونتهای لوزه

بیماریهای ریوی

بیماریهای کلیوی  

بیماریهای کبدی

اختلالات خونی

دیابت

اختلال در عملکرد کیسه صفرا

قائدگی

کارسینوم ها

غذاهای معین

دندانی

پوسیدگی وسیع دندان

بیماریهای لثه

عفونتهای دهانی یا آبسه

کانسر دهان

خشکی دهان(زروستومیا).بسیاری ازداروهامیتوانندمنجربه حالتی از زروستومیا شوند

وضع دهان ناشی از ترشحات خلف بینی

آلژی

افزایش(تکثیر)انواع خاصی از باکتریهای غیر هوازی

علائم تنفس بدبو

  • لایه نازک زرد یا سفید روی زبان

  • طعم تلخ.ترش یا فلز در دهان

  • نودولهای سفید روی لوزه ها

  • دهان خشک

  • ترشح خلف بینی

  • مسواک زدن و جرمگیری دندانها تغییری در آنها ایجاد نمیکند

چرا بزاق در مقابله با هالیتوزیس بسیار مهم است؟

  • بزاق عامل دخیل در دهان شماست که میتواند به تحت کنترل درآوردن بو به شما کمک کند .چراکه به شستشوی باکتری و ذرات غذا که دلایل اولیه هالیتوزیس هستند کمک کند.وقتیکه شما می خوابید تولید بزاق از غدد بزاقی کاهش میابد و این اجازه رشد را به باکتریهای درون دهان میدهد.برای رفع این مشکل که “دهان صبحگاهی” نامیده میشود دندانها را مسواک کرده وصبحانه بخورید.

 

  • روزه داری و گرسنگی نیز موجب بروز “دهان صبحگاهی” میشود.آنهائیکه صبحانه را نادیده میگیرند آگاه باشند که حتی اکر دندانهایشان را مسواک زده باشند بوی بد دوباره ایجاد میشود.

  • چطور میتوان مطمئن شد که ترشح بزاق شما کافیست و دهان شما مرطوب میماند؟

  • آب بنوشید، ترشح بزاق هنگام خوردن و نوشیدن افزایش میابد اگر شما رژیم دارید و یا روزه میگیرید، نوشیدن آب راه خوبی برای تحریک ترشح بزاق است همچنین آب به پاک کردن باکتری و غذا کمک میکند.

  • قرار دادن قطره ای آبلیمو در نوک زبان یا جویدن آدامس بدون قند نیز راههای مؤثری برای ترشح بزاق است عقیده رایج در جامعه پزشکی این است که نعناع و آدامسهای خوشبوکننده موجب پوششِ بو نمیشود اما ترشح بزاق را تحریک میکنند.

غذاهایی که میخوریم دلیل تنفس بدبوی موقتی و ناپایدار است

  • علت، وجود ترکیبات سولفور است وقتی ما غذا میخوریم، ترکیبات سولفور موجود در غذا توسط سیستم گوارش ما جذب میشود از دستگاه گوارش وارد رگها میشوند جائیکه به سمت ریه ها حمل میشوند در اینجا ریه ها ترکیبات سولفور را از راههای تنفسی از بدن دفع میکند

  • <<<چگونه شما از این تیپ بوی بد خلاص میشوید؟

  • یک چاره اجتناب از خوردن غذاهایی است که باعث بو میشوند نظیر کلم و پیاز و متناوبا از محصولاتی استفاده کنید که به مقابله و خنثی سازی ترکیبات سولفور در دستگاه گوارش و خون بپردازند.

آیا جثه لاغرتر به معنی تنفس بدبو است؟

  • بانزدیک شدن تابستان،بسیاری از افرادیکه خواهان لاغر شدن هستند به رژیم کم کالری رو می آورند چراکه تمایل

  • به کاهش وزن دارند در حدود ۱۰ میلیون آمریکایی بطور مداوم رژیم کم کالری پر پروتئین دارند.اگر چه افراد رژیمی وزن کم میکنند بسیاری از آنها به کربوهیدرات خداحافظی کرده و به هالیتوزیس سلام میکنند وقتیکه بدن چربی را بعنوان سوخت میسوزاند کتون تولید میشود.این کتون در تنفس و ادرار آزاد میشود که باعث هالیتوزیس میگردد

زبان-بهشت امن برای باکتری

  • گام بزگ در درمان تنفس بدبو این بوده که یافته اند، باکتری ای که موجب بوی بد تنفس میشود در زبان جا گرفته است-خصوصا در خلف زبان ! در واقع ۵۰% از باکتری های دهان در اینجا یافت میشوند.

  • برای باکتری زبان به مانند فرش پرپشت و نرمی است که میتواند از مسواک و نخ دندان فرار کند

  • در بسیاری از کشورها وسیله ای بنام پاک کننده زبان(تانگو اسکراپر) استفاده میشود که به ملایمت زبان را تمیز میکند در مسواک زدن ، شما باید باکتری ها را از زبان خود پاک کنید چیزی شما با شوینده زبان پاک میکنید لایه باکتری، پلاک و مواد تخمیری غذاهاست این پروسیجرِ ساده میتواند کیفیت تنفس شما را بهبود بخشد.

ترشحات خلف بینی

  • بینی منجر به تنفس بدبو میشود ترشحاتِ موکوسِ غلیظِ ناشی از سرماخوردگی ها، آلرژی ها، داروها، حاملگی یا تغییرات هورمونی “میتواند خلف زبان جمع شود این لایه از موکوس یک پوشش محافظ برای پنهان شدن باکتری ها تأمین میکند

  • همچنین باکتری میتواند پروتئین های موکوس را جهت تولید ترکیبات سولفور فرار تجزیه کند

  • استفاده از اسپری بینی به رقیق شدن ترشحات کمک میکند که آنرا برای باکتری نامناسب می سازد

  • نوشیدن آب همچنین چسبندگی موکوس را کاهش میدهد و جمع شدن آنرا در خلف زبان کاهش می دهد.

اگر شما تنفس بدبوی مقاوم دارید شما باید به دندانپزشک مراجعه کنید تا بیماری لثه تشخیص داده شود

  • لثه های خونریزی دهنده و متورم

  • لثه های حساس و دردناک

  • درد به دنبال جویدن

  • دندان های شل و جابه جا شده

  • دندان های حساس

عفونت های دندانی

   دندانهای شیری به عنوان پایگاه و جایگاه دندانهای دائمی نقش مهمی در حفره دهان ایفا می کنند بنابراین پیشگیری و کنترل پوسیدگی ها در این دندانها از اهمیت خاصی برخوردار است در صورت عدم توجه به پوسیدگی های دندانی، پوسیدگی به سرعت پیشرفت کرده و عصب دندان را گرفتار می کند در این راستا، کودک گاه دچار دندان دردهای خود به خود و شبانه می شود و گاهی نیز این درگیری عصب با آبسه دندان همراه می شود ، به نحوی که از شروع پوسیدگی ریشه تا عصب می تواند کمتر از شش ماه طول بکشد

با آبسه دندان چه کنیم؟

در صورت بروز آبسه های دندانی در اولین فرصت باید به پزشک مراجعه نمود تا اقدامات درمانی لازم به عمل آید از طرفی باقی گذاشتن دندانهای عفونی در دهان بسیار خطرناک است، چون علاوه بر تاثیر عفونت بر سلامت عمومی بدن ، در برخی موارد عفونت دندانهای شیری بر روی جوانه دندانهای دائمی زیرین تاثیر گذاشته، باعث نقص ساختاری این دندانها می شود از استفاده سر خود انتی بیوتیک خودداری کنید .

درد دندان

آیا تا بحال دچار دندان درد شده اید؟ برای درمان چه کرده اید؟ تا بحال چند دندان را بخاطر دردگرفتن کشیده اید؟

بسیاری از مردم درباره عوارض کشیدن دندانها آگاهی چندانی ندارند خوبست بدانیم با کشیدن هر دندان علاوه بر اشکالاتی که در امر جویدن، تکلم و زیبائی پدید می آید، تغییراتی نیز در ردیف دندان ها بوجود می آید

علت دندان درد

  • دندان درد علل بسیاری می تواند داشته باشد لیکن معمولا علت آن صدمه پالپ دندان عصب دندان) بدلیل پوسیدگی است کسانی که دچار دندان درد شده اند می دانند که درد همیشه به یک صورت شروع نشده و شدتش در تمامی موارد یکسان نیست بعبارت دیگر نوع درد به میزان پوسیدگی و شدت آسیب وارد به پالپ بستگی دارد

علائم دندان درد

  • درد نواحی اطراف گوش

  • محدودیت در باز کردن دهان

  • ایجاد صدا بهنگام باز و بسته کردن دهان

انواع دندان درد به علت پوسیدگی

مهمترین دندان دردهایی که به علت پوسیدگی بوجود می آیند بر سه نوعند

  • دردهای تند و زودگذر

  • دندان دردهای شبانه

دندان دردهایی که در اثر عدم درمان در مراحل قبل بوجود می آید

  • دردهای تند و زودگذر

دندانی که دارای پوسیدگی عمیقی است ولی هنوز پوسیدگی به عصب نرسیده است با مصرف مواد شیرین یا نوشیدنی های سرد و یا گرم ، دندان برای لحظه ای شدیدا درد می گیرد (اصطلاحا دندان تیر می کشد)

  • دندان دردهای شبانه

پیشرفت بیشتر پوسیدگی و رسیدن آن به پالپ دندان (در اصطلاح پوسیدگی به عصب رسیده است) باعث دردهایی می شود که گاه خودبخود ، گاه بدنبال مصرف مواد ترش و شیرین و گاه بر اثر گرما پدید می آیند

اعلام خطر

لازم به تذکر است چنانکه با رسیدن عفونت به بافتهای انتهای ریشه باز هم اقدامی در جهت درمان صورت نگیرد، عفونت موجود می تواند گسترش بیشتری یافته سبب بروز آبسه های فکی و در مواردی حتی بخطر افتادن جان بیمار شود

عفونتهای دندانی

  • آبسه های دندانی گاه با علائم حاد به صورت تب و بی حالی و درد و گاهی بدون علامت ظاهر می شوند گاه آبسه های دندانی بعد از طی شدن مراحل حاد (یعنی در صورت عدم درمان) به صورت مزمن در می آیند در این حال عفونت به صورت یک جوش سفید چرکی در لثه بالای ریشه دندان مشاهده می شود که به عنوان یک منبع عفونی عمل می کند بنابراین رعایت بهداشت دهان و دندان و آشناسازی کودک با محیط دندانپزشکی جهت کنترلهای ۶ ماه یکبار از همان اول کودکی امری واجب است که تا حدی از بار مشکلات می کاهد

دندان عقل

  • دندان های عقل از حدود ۱۸ سالگی به بعد در دهان شروع به رویش می کنند

    دکتر فرین میزانیان

  • شاید انسان های چندین نسل قبل از ما بیش از ۳۲ تا دندان داشتند، اما با تغییر شرایط محیطی و دگرگون شدن رژیم های غذایی و کوچک شدن فک ها، امروزه حتی جا برای ۳۲ تا دندان هم در دهان باقی نمانده است با تغییر این شرایط، دندان هایی به نام دندان های عقل، مظلوم و فراموش شده و گاهی بی جا و مکان مانده اند دندان های عقل از سنین حدود ۱۸سالگی به بعد در دهان شروع به رویش پیدا می کنند تعداد دندان های عقل ۴ عدد است و در هر طرف فک های بالا و پائین در انتهایی ترین نقطه از دهان یکی از آنها باید رویش پیدا کنند اما نکته جالب این است که در بعضی افراد ممکن است یک، دو و یا هیچ کدام از دندان های عقل وجود نداشته باشند به عبارتی اگر حدود بیست وچهار، پنج سالتان شد و هنوز دندان عقلی در دهانتان نداشتید باید به دندان پزشک مراجعه کنید

آیا دندان عقل باید کشیده شود؟

  • مانند بسیاری از تئوری های دیگر پزشکی، این سوال هم جواب قاطعی ندارد و چندین اما و اگر سر راه آن است دندان عقلی که در یک فک بزرگ و جادار، رویش کاملی پیدا کرده است و به خوبی و با توجه و دقت خاص مسواک می خورد و از آن مراقبت می شود، نه تنها نباید از دهان خارج شود، بلکه سرمایه دندانی خوبی خواهد بود دندان های عقل نیمه نهفته و یا با رویش های نابه جا و افقی، کاندیداهای مناسبی برای نگهداری نیستند و باید از دهان خارج شوند

عوارض ناشی از کشیدن دندان عقل

  • حفره خشک: اگر لخته خون در حفره ناشی از کشیدن دندان تشکیل نشود و یا پس از تشکیل از بین برود، در ناحیه کشیده شدن دندان یک حفره خالی دردناک و همراه با بوی بد ایجاد می شود برای درمان این عارضه که اغلب ۳ تا ۴ روز بعد از خارج شدن دندان اتفاق می افتد، به دندان پزشکتان مراجعه کنید علت این عارضه مشخص نیست اما گفته می شود کشیدن سیگار پس از جراحی دهان ممکن است در ایجاد این عارضه موثر باشد

  • پارستزی: از عوارض نادر جراحی دندان های عقل پائین پارستزی است این عارضه به معنای ایجاد بی حسی موقتی در ناحیه زبان، لب پائین و یا فک پائین است که ممکن است از چند روز تا چند ماه طول بکشد به ندرت اتفاق می افتد که این بی حسی به صورت دائمی باقی بماند

بعد از جراحی

  • شما ممکن است بعد از جراحی دندان عقلتان، این وقایع را تجربه کنید

    تورم از عوارض شایع پس از جراحی است برای بهبود آن در ۲۴ ساعت اول بعد از جراحی از کمپرس سرد استفاده کنید این کمپرس را ۲۰ دقیقه بر روی موضع قرار داده و ۲۰ دقیقه بردارید پس از ۲۴ ساعت دهان شویه آب نمک گرم ۱( قاشق چایخوری نمک در یک لیوان آب گرم) مفید است

  • ممکن است در باز کردن کامل دهانتان مشکل داشته باشید این عارضه پس از ۷ تا ۱۰روز برطرف می شود

  • درد یک عارضه شایع پس از جراحی است

    چگونه می توانید به خودتان کمک کنید

    از مسکن ها مانند آسپرین، ایبوبروفن و یا استامینوفن استفاده کنید

  • استراحت کنید

    شب بعد از جراحی از یک بالش اضافی جهت بالا نگهداشتن سر و کاهش خونریزی استفاده کنید

    از تف کردن آب دهانتان خودداری کنید تا لخته تشکیل شده کنده نشود

    سیگار نکشید استفاده از مشروبات الکلی نیز مضر است

    رژیم غذایی پس از جراحی دندان عقل باید شامل غذاهای نرم، سرد و پر انرژی باشد

    از خوردن مایعات با نی پرهیز کنید، زیرا ممکن است باعث کنده شدن لخته شود

    مسواک زدن را به ۲۴ ساعت پس از جراحی موکول کنید

    اگر برای شما آنتی بیوتیک تجویز شده، آن را به طور کامل مصرف کنید

    اگر درد بسیار شدید داشتید و یا خونریزی تان قطع نشد به دندان پزشک مراجعه کنید

چند تذکر

  • هر شش ماه یکبار برای معاینه دندان هایتان به مراکز دندانپزشکی مراجعه نمایید اگر چه دندان درد ندارید .

  • گذاردن آسپرین بر روی دندانی که درد دارد نه تنها باعث تسکین نمی شود بلکه در اغلب موارد سبب آسیب و سوختگی مخاط دهان نیز می گردد

  • اگرچه به اعتقاد دسته ای از بیماران اسپری های بی حس کننده قادرند بعضی از انواع دندان درد را برای مدتی کوتاه متوقف سازند لیکن بدلیل خطرات غیر مستقیمی که برای بیمار فراهم می نمایند، باید از مصرف خودسرانه آنها پرهیز نمو   

منابع

http://manila-med.blogfa.com/post-49.aspx

http://www.medical.mihanblog.com/More-4.ASPX

http://daneshnameh.roshd.ir/mavara

http://sepidpooshan2.blogfa.com

 

 

 

 [review

 

 

 

 

نوشته مراقبت از مو، دهان و دندان اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
http://www.ostad.me/2016/11/%d9%85%d8%b1%d8%a7%d9%82%d8%a8%d8%aa-%d8%a7%d8%b2-%d9%85%d9%88%d8%8c-%d8%af%d9%87%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d8%af%d9%86%d8%af%d8%a7%d9%86/feed/ 0
BCG قدیمی ترین واکسنی است http://www.ostad.me/2016/11/bcg-%d9%82%d8%af%d9%8a%d9%85%d9%8a-%d8%aa%d8%b1%d9%8a%d9%86-%d9%88%d8%a7%d9%83%d8%b3%d9%86%d9%8a-%d8%a7%d8%b3%d8%aa/ http://www.ostad.me/2016/11/bcg-%d9%82%d8%af%d9%8a%d9%85%d9%8a-%d8%aa%d8%b1%d9%8a%d9%86-%d9%88%d8%a7%d9%83%d8%b3%d9%86%d9%8a-%d8%a7%d8%b3%d8%aa/#respond Mon, 14 Nov 2016 09:20:04 +0000 http://www.ostad.me/?p=4996 بررسی متون: Bacille Calmette Guerin vaccine: (BCG): BCG قدیمی ترین واکسنی است که هنوز از آن استفاده می شود و تا به حال به حداقل ۴ بیلیون فرد داده شده است و استفاده از آن به صورت رویتن از سال ۱۹۶۰ آغاز شده است در همه کشورها به جز Netherland و united state . هنوز […]

نوشته BCG قدیمی ترین واکسنی است اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
بررسی متون:

Bacille Calmette Guerin vaccine:

(BCG):

BCG قدیمی ترین واکسنی است که هنوز از آن استفاده می شود و تا به حال به حداقل ۴ بیلیون فرد داده شده است و استفاده از آن به صورت رویتن از سال ۱۹۶۰ آغاز شده است در همه کشورها به جز Netherland و united state . هنوز به رقم استفاده گسترده ازBCG ، سل به عنوان عامل مرگ زیادی در جهان باقی مانده است و بیان میشود که حدود% ۳/۱ مردم جهان در حال حاضر به مایکوباکتریوم توبرکلوزیس مبتلا هستند و سالانه ۲ تا ۳ میلیون مرگ ناشی از این ارگانیسم وجود دارند . گرچه بسیاری از کشورهای پیشرفته راههایی را برای کنترل آن پیدا کرده اند اما بروز این بیماری در بسیاری از مناطق فقیر جهان هنوز رو به افزایش است . اثر این واکسن در افراد مختلف بسیار متفاوت است . بعضی اوقات حفاظتی بسیار قوی انجام می دهد و گاهی در بعضی افراد هیچ اثری ندارد . بسیاری از مشکلات در ارزیابی واکس BCG   مربوط می شود به توبرکلوزیس و دیگری مشکل کمبود آزمایشگاههای قابل اعتماد و مارکرهای سرولوژیک برای ایمنی نسبت به مایکوباکتریوم و همچنین عدم امکان استفاده از مدلهای حیوانی است . و عدم رعایت نکایت لازم در تزریق واکسن جهت ایجاد ایمنی کافی .

دو عامل هم اکنون باعث شده که واکسن BCG دوباره در کشورهای پیشرفته بیدرنگ موردتوجه قرار بگیرد ۱) تداخل بین توبرکلوزیس و عفونت با HIV2) گسترش سل به دلیل مقاومت بعضی شاخه های آن به دوراروی ازونیازید وریفامپین بنابراین مطرح شده که انجام واکسیناسیون BCG در این کشورها باید به صورت روتین و بوقت در افراد پر خطر انجام شود .

در سال ۱۹۸۲ Robert koch باسیل که را که عامل تربرکلوزیس انسانی بود کشف کرد که به عنوان مایکوباکتریوم توبرکلوزیس شناخته شد . همه اعضای این گروه اسید فاست هستند . هر شاخه از مایکو باکتریوم خصوصیات واحد را از نظر مایکولیک اسید دارد

بسیاری از شاخه های مایکوباکتریوم خصوصیات رشد شبیه به هم و واکنشهای بیوشیمیائی مشترک با هم دارند و جزء یک کمپکس طبقه بندی می شوند . ۳ گروه مایکوباکتریوم توبرکلوزیس ، مایکوباکتریوم آفریکانوم ، مایکوباکتریوم اولسرانس ۳ عامل اولیه پاتوژن انسانی هستند . مایکوباکتریوم بویس چهارمین عضو این کمپکس باعث توبرکلوزیس در حیوانات می شود ولی می تواند عامل عفونت انسانی هم شود . در آنهایی که در تماس نزدیک یا حیوانات آلوده هستند یا شیر حیوانات الوده به این ارگانیسم را می خورند ولی هیچگاه این موضوع به صورت قطعی بیان نشد که چرا Calmette  و Guerin شاخه مایکوباکتریوم بویس را برای ساختن واکسن توبرکلوزیس استفاده کردند مدت کوتاهی بعد از کشف کخ مایکوباکتریومهای non-tuberculaus هم کشف شدند و تا سال ۱۹۴۰ هنوز به عنوان عامل پاتوژنز انسانی شناخته نشده بودند .

میزان مرگ و میر ناشی از سل در اروپا ۷۰۰ در ۰۰۰/۶۰۰ و در آمریکا ۴۰۰ در ۰۰۰/۱۰۰ بود که این میزان تا سال ۱۹۰۰ به دلیل پیشرفت شرایط اقتصادی و اجتماعی از استفاده از واکس BCG به ۲۰۰ در ۰۰۰/۱۰۰ و تا سل ۱۹۵۰ به ۲۶ در۰۰۰/۱۰۰ در اروپا رسید . کشف این موضوع که تو بر کلوزیس یک بیماری عفونی است باعث چند پیشرفت شد :

  • باعث پاستوریزه کردن شیرگاو شد تا عامل بیماری انسانی یعنی مایکوباکتریوم bovis حذف شود .
  • سومین پیشرفت ساخت واکسن BCG بود .
  • آخرین آن کشف داروهای ضندتوبرکلوزیس که می توانست بیماری درمان و از پیشرفت عفونت جلوگیری کند . اینها باعث توانایی کنترل توبرکلوزیس در آمریکا شد .

بیماری سل چند مرحله دارد : ۱) Tuberculous infection که در آن است پوستی مشبت است ولی علائم رادیوگرافی سنیه نرمال است و هیچ نشانه ای از بیماری نیست . ۲) Tuberculous Disease وقتی است که علائم کلینیکی ریوی و خارج یکی ظاهر می شود ۳ ۳) Tuberclosis به خود بیماری بر می گردد ممکن است از زمان عفونت تا شروع بیماری هفته ها یا ماهها بگذرد و این فاصله یکی از فاکتورهایی است که واکسن BCG را در استفاده سخت کرده است . (۱)

در مقاله از claiciuI، Barbulescu R، Popescu E، poential ، Iliesurf در سال ۱۹۷۵: در این مقاله مطالعه روی ۱۶۷ مورد افرادی که بعد از تجویز BCG دچار Adenitis شدند انجام شد. ابتدا ۱۱۸۷ نوزاد تازه متولد شده توسط دو گروه واکسن از دو لابراتوار مختلف واکسینه شدند. تظاهرات Adenitis پیشرفته فقط بعد از تجویز واکسن با ویرولانس بالا و غلظت قابل توجه جرم زنده واکسن B فقط یک Adenitis التهابی ایجاد شد. در گروهی که واکسن A درافت کرده بودند در تزریق اینترادرمال وقوع Fistulizatio در کودکانی که دوزهای mg1/0 و mg05/0 واکسن دریافت کرده بودند به ترتیب ۷۹/۷% و ۶۸/۶% بود. در بیشتر موارد پیشرفت ADENITIS در ۶ ماه اول دریافت واکسن بود (۷۷/۸۶%)

ولی در بعضی موارد بعد از ۲-۱ سال بود. در (%۳/۷۸) موارد آدنیت طولانی بود و فقط در ۷/۲۱% موارد به سرعت پیشرفت کرد. آدنیت وضعیت عمومی کودکان را درگیر نکرد ولی توجه خانواده‌هایشان را به آن جلب کرد. طول مدت تکامل آدنیت از ماهها تا ۲-۱ سال یا حتی بیشتر بود و درمان با INH توبر کلواستاتیک ها اثر خیلی مهمی در تغییر تکامشتان نداشت. وقتی تمایل برای تشکیل آسبه بود مخصوصاً در Adenitisهای بزرگ و غول پیکر کاهش سیر تکامل آنها بوسیله puncture عملی بود، مخصوصاً با کورتاژ لنف نودها. در اینجا پیشنهاد می شود قبل از استفاده از واکسن باید تست انجام داد مخصوصاً در کودکان جوان تا یک انتخاب درست از دوز مؤثر با بیشترین اثر و کمترین عوارض انتخاب شود.(۲)

کشورهای در حال توسعه و واکسیناسیون سل

درصد عفونت و بیماری در آسیا و آفریقا بالاترین میزان است . مطالعات حال حاضر نشان می دهند که ۸ میلیون مورد توبرکلوزیس و ۳ میلیون مرگ ناشی از این بیماری سالیانه در این مناطق رخ می دهد . این بیماری در میان کودکان جوان و بزرگسالان جوان در کشورهای در حال توسعه بالاترین میزان است . مطالعات نشان می دهد سالانه حدود بیش از۰۰۰/۳۰۰ مورد از بیماران همراه با عفونت HIV می باشد . با وجود برنامه واکسیناسیون گشترده BCG در کشورهای در حال توسعه ۳/۱ – ۲/۱ همه افراد با مایکوباکتریوم توبرکلوزیس عفونی هستند . میانگین سالیانه بروز عفونت جدید %۵-۱ است و میزان عفونت در میان بزرگسالان جوان بالاترین میزن است . ریسک جدید در این کشورهای باشیوع بالا ، زیاد است . (۱)

کشورهای پیشرفته و واکسیناسیون سل

بر عکس در کشورهای توسعه یافته توبرکلوزیس محدود است به گروهی از افراد که پر خطرند این کشورها شامل امریکا است که این بیماری کاهش قابل ملاحظه ای از سال ۱۹۲۰ تا ۱۹۸۰ د راین کشور یافته است . در آمریکا تعداد افراد توبرکلوزیس به صورت سالیانه در سال ۱۹۸۴ تا ۱۹۹۲ افزایش یافته است . بیشتر این افزایش مربوط به اپیدمی HIV است . در بسیاری از کشورهای غربی عفونت توبرکلوزیس در میان سفید پوستان بزرگ تر از ۵۰ سال بیشتر دیده می شود .

در اروپا و امریکای شمالی توبرکلوزیس در میان مهاجرین بیگانه که از کشورهای با شیوع بالای توبر کلوزیس آمده اند بیشتر است . در امریکا ۲۳% افراد با توبرکلوزیس بیگانه هستند . (۱)

بیماری سل بیشتر در افرادی که فقیر هستند وزیر سطح کاری تغذیه هستند ، دسترسی ضعیف به مراقبتهای بهداشتی و سلامتی دارند و آنهایی که در مکانهای بسیار پر جمعیت زندگی می کنند بیشتر دیده می شود . این بیماری ۴۰-۱۰ برابر در میان زندانیان ، پرستاران ، جمعیت بی خانمان و comp ها نسبت به جمعیت عادی بیشتر است . در بعضی مناطق بهداشتی در ریسک بالایی برای ابتلا هستند .

History of vaccine Developement                       : BCG تاریخچه واکسن

دو پزشک فرانسوی یعنی calmette و Guaerin مطالعاتشان را روی واکسن توبرکلوزیس در سال ۱۹۰۸ آغاز کردند . شاخه ای که آنها برای. مطالعه انتخاب کردند مایکوباکتری Bovis ازیک گاو با uberaulous mastit (آبررسی پستان) (بیماری سا پستان) بود . ارگانیسم هر ۳ هفته برای ۱۳ سال ، ۲۳۱ سیکل کشت داده شد . این پروسه طولانی باعث کاهش ویرولانس ابتدا برای گوساله ها و سپس برای خوکهای کشور گینه انجام شد . تغییرات فنوتیپی در این ارگانیسها به خوبی رخ داد . کلونی ها از حالت زبر و خشن و خشک و گرانولدر به حالت لزج و مرطوب و صاف در آمدند . واکسن زنده رقیق شده اولین بار به صورت خوراکی به نوزادان در پاریس در سال ۱۹۲۱ داده شد . واکسن دهانی در فرانسه و دیگر کشورها استفاده شد . در سال ۱۹۲۸ اتحادیه دولت بیانیه ای را منتشر کرد و مبنی بر ایمن بودن واکسن BCG خوراکی . متأستفانه در سال ۱۹۳۰-۱۹۲۹ ، ۷۲ کودک از۲۵ کوکی که به صورت خوراکی واکسینه شده بودند در lu beck آلمان از تو بر کلوزی که ناشی از آلودگی واکسن خوراکی BCG با باسیل توبر کل بود مردند . با این وجود واکسیناسیون BCG گسترش یافت و راههای تجویز جدی مطرح شد در سال ۱۹۲۷ به صورت intradermal ، در سال ۱۹۳۹ . multiple puncture ، در سال ۱۹۴۷ به صورت scarification در سال ۱۹۴۸ ، اولین لنگره بین المللی واکسن BCG در پاریس اعلام کـــرد کــه واکــــسن BCG مؤثر و ایمن اســــت . بــعد از جــنگ جهانــی دوم

(united nations international childrens E mergeney rund ) uniceif

انجام واکسیناسیون BCG را در کشورهای

زیادی ترجیح داد . تولید انبوه BCG در سال ۱۹۵۴ ، انجام شد و تجهیزات لازم برای فریز و خشک کردن واکسن BCG در سال ۱۹۶۶ فراهم شد در اواخر سال ۱۹۷۴میزان استفاده بیش از ۵/۱ میلیون فرد از این واکسن بود . از سال ۱۹۴۷ تا ۱۹۹۲ واکسن BCG جزء برنامه ایمن سازی برای مقابله با این بیماری عفونی در میان بچه های در کشورهای در حال توسعه بود . حدود ۱۰۰ میلیون کودک هر ساله واکسن BCG دریافت می کنند که به طور کلی می توان گفت تا به حال ۴میلیون فرد این واکسن را دریافت کرده اند ، فقط دو کشور ( Netherland و US ) هیچگاه واکسن bcg را به صورت یک وکسن بین المللی استفاده نکردند.

هر لابراتواری در هر کشوری bcg خودش را می سازد بنابراین هر کدام از آنها از نظر شرایط نگهداری، موروفولوژی کلونی، خصوصیات رشد، فعالیتهای بیوشیمیایی، توانایی ایجاد و افزایش حساسیت تأخیری، ویرولانس حیوانی متفاوت است. شاخه مختلف bcg بوسیله نام کشور یا لابراتوار تولید کننده آنها شناخته می شوند. آنهایی که امروزه بیش از ۹۰% از آنها استفاده می شود شامل ۱) شاخه ۱۱۷P2 FRENCH 2) Danish strain 1331 3)1077 Glaco و ۴) ۱۷۲ Tokyo starin سخت است بگوئیم کدام شاخه بر بقیه در حفاظت افراد مؤثر تر است.

همچنین بروز عوارض جانبی BCG در میان شاخه های ضعیف و قوی آن متفاوت است. شاخه های قوی به مقدار بیشتری همراه با lymphadenitis، مخصوصاً در میان نوزادان هستند. کاهش دوز واکنشهایی که قوی هستند باعث کاهش بروز lymphadenitis می شوند. استفاده از شاخه های ضعیف تر وسوسه تولید کننده واکسن و استفاده کننده آن را برانگیخته است به خاطر نتایج سریع بدون عوارض جانبی. هم اکنون در مناطق از شاخه های مختلف چه قوی و چه ضعیف استفاده می شود. (۱)

Route of administration:

به طور کلی بهترین روشی که برای واکسیناسیون BCG در نظر گرفته شده است اینترا درمال است چون و تزریق آن قابل کنترل است. مکانهایی زیادی در بدن می توانند برای واکسیناسیون استفاده شوند ولی شایعترین محل، منطقه دلتوئید در بازوست متأسفانه تزریق اینترا درمال ممکن است در نوزادان سخت باشد مخصوصاً وقتی که نوزادان زیادی به سرعت نیاز به انجام واکسیناسیون داشته باشد. میزان واکنش موضعی شامل زخمها و lymphadenitis در متد اینترادرمال بالاتر است نسبت به سایر روشها. همچنین متد اینترادرمال گران است و در بسیاری از کشورهای فقیر سوزن و سرنگ چندین بار استفاده می شود که این موضوع ریسک ابتلا به هپاتیت و HIV را بالا می‌برد. با این حال متد اینترادرمال به صورت گسترده هنوز در تمام جهان استفاده می‌شود. متد دیگر تجویز sub cutaneous است که آن هم باعث یکسری آسبه‌ها و زخم می شود. بقیه تکنیکها مثل scarification هم وجود دارد ولی گاهی نتایج نادرست دارند. تکنیک multi puncture هم در سال ۱۹۴۰ انجام شد. در آمریکا از این روش استفاده می شود. در ژاپن بیش از ۴۰ سال از این روش استفاده شد و همراه با عوارض جانبی خیلی کمی بود. گزارشی که همه تکنیکهای BCG را با هم مقایسه کند وجود ندارد ولی به طور کلی عوارض جانبی موضعی در روش multi puncutre کمتر از سایر روشهاست.(۱)

در مقاله Easton PA و Hershfield GS در سال ۱۹۸۴:

lymphadenitis یک عارضه شایع بعد از واکسیناسیون اینترادرمال BCG است و معمولاً ۶ تا ۹ بعد از واکسیناسیون رخ می‌دهد. گرچه lymphadenitis بعد از تجویز BCG به صورت متد scarification نادر است ولی ما یک مورد از lymphadentis BCG که ۱۸-۱۱ سال بعد از واکسن به روش Scarification ایجاد شد گزارش می کنیم. (۳)

مطالعه روی بیمارانی در Harare و Rimbabre در سال ۱۹۸۶:

این مطالعه بیان کرد که بروز لنفادنوپاتی چرکی در اینها ۵% است که معمولاً به دلیل اشتباه واکسیناسیون باید ساخته شدن آن می‌باشد.

مقایسه عوارض جانبی در نتیجه واکسیناسیون جدید اینترادرمال و واکسیناسیون قدیمی پرکوتانئوس انجام شد و در سال ۱۹۳۹ گزارشات Rosenthal بیان کردند که برای دادن BCG می توان از روش multi puncture استفاده کرد چون بروز عوارض جانبی در مواردی که واکسیناسیون اینترادرمال انجام می شود بالاتر است.(۵)

در مقاله Morit، Yamanchi Y و Shiozawak در سال ۱۹۹۶:

در برنامه واکسیناسیون BCG در ژاپن که متد multi puncture برای کودکان جوان استفاده می شود التهاب لنف نودها یک عارضه غیر شایع نیست. هدف: درک میزان وقوع:

lymphadenitis بعد از تزریق واکسن BCG با متد multi puncture و میان تظاهرات بالینی. طرح: ۵۱۶/۳۴ کودک با سن ۳-۰ سال که به صورت اولیه بین سالهای ۱۹۸۹-۱۹۸۵ واکسیناسیون BCG شده بودند، برای مشاهده وقوع لنفادنوپاتی انتخاب شدند. یک سری توضیحات شفاهی در مورد التهای غدد لنفی (لنف نودها) به خانواده ها داده شد و یک کارت همراه فرم گزارش به آنها داده شد که اگر لنف نود ملتهبی دیده شد در کودک خود، دوباره مراجعه کنند. سپس با خانواده ها در تماس بودیم و آنها را برای بررسی بیشتر به مطب خود دعوت کردیم. مواردی با یک یا بیشتر غدد ملتهب بزرگتر از mm7 در این گزارش دیده شد. نتیجه: میزان لنفادنوپاتی %۷۳/۰ بود. بچه‌های زیر ۱ سال بروز بیشتری داشتند. لنف نودهای بزرگتر از mm10 در %۱۴/۰ کودکان دید شد با یک نسبت بیشتر پسران نسبت به دختران (۹۵% پسر و ۵۰% دختر).

۹۵% موارد در عرض ۶-۴ هفته بعد از واکسیناسیون بوجود آمدند و بقیه قبل و یا بعد از این دوره زمانی دیده شدند. ۱۹% این موارد چندین نود ملتهب داشتند و ۲% آنها فقط در خارج آگزیسا، Adenitis داشتند. ۸ مورد پیشرفت کردند به سمت adenitisچرکی همراه rupture(یعنی %۰۲/۰واکسینه شده ها) و در بقیه موارد (۹۲%) التهای سریع در عرض ۲ ماه یا کمی بیشتر بدوم هیچ درمان مدیکال یا جراحی فروکش کردند.(۴)

Dosage:

دوز پیشنهادی BCG برحسب شاخه BCG و سن تجویز آن متفاوت است. روزی برای هر شاخه استفاده می شود که اثر حفاظتی بالا و عوارض موضعی کمی داشته باشد. به طور کلی به نوزادان تازه متولد شده نصف دوز استاندارد داده می شود. بیان شده که اگر واکسیناسیون BCG در کودکان از هفته اول تولد به ماه نهم زندگی بیفتد، میزان حساسیت ایمونوژنی آنها بسیار بالاتر خواهد بود. در انگلیس دوز واحد BCG در طی نوجوانی تجویز می شود. بسیاری از کشورها اولین دوز BCG را در نوزادی و سپس تکرار آن را در طی کودکی می دهند. در بعضی جمعیت ها تجویز زیادآور جهانی است و در بعضی دیگر نه ولی به زور کلی حد مطلوبی از نظر سنی برای تجویز BCG به صورت یقین بیان نشده است. در ایران فقط یک روز در نوزادی تجویز می شود . (۱)

در مقاله L. Tenlieres، P. chand, MA. Diouf، A.sairt و P saliou در سال ۱۹۹۱: این مطالعه روی ۲۹۱ نوزاد در سن ۱-۰ سال است که به صورت راندوم در دو گروه قرار گرفتند که به ترتیب ۰۲۵/۰ و ۰۵/۰ mg BCG را به صورت اینترادرمال بین ۱ دسامبر ۱۹۸۸ و ۲۸ فوریه ۱۸۹۸ دریافت کردند. این تست راندم هدف آن این بود که تجویز دوز (۰۲۵/۰ mg) از BCG به صورت اینترادرمال در مقایسه با نصف دوز (۰۵/۰ mg) چه تأثیری روی کاهش ریسک عوارض مخصوصاً در آدنوپاتی چرکی، در نوزادان ۱-۰ سال دارد. نتایج نشان داد که پاسخ ایمنی با دوز ۰۲۵/۰ mg BCG به صورت اینترادرمال به همان اندازه دوز (۰۵/۰ mg) رضایت بخش است، ضمن اینکه میزان Adenitis چرکی در گروهی که دوز mg05/0 دریافت کردند به صورت قابل ملاحظه ای بالاتر است. بنابراین این موضوع بسیار خوب است برای نوزادان سن ۱ سال و یا کمتر از دوز mg025/0 از BCG اینترادرمال استفاده شود. (۶)

در مقاله Ghearghiu، carnush، Lagrajep و chambonl در سال ۱۹۷۸: مطالعات روی حیوانات و انسان نشان داد که شاخه های قوی BCG حفاظت و ایمنی بیشتری را در مقابل توبرکلوزیس نسبت به شاخه های با ویرولانس ضعیف ایجاد می کنند. واکنشهایی که از شاخه های قوی BCG تهیه می شوند باید با دوز پائین تری تجویز شوند تا بروز آدنیت چرکی را کاهش دهند. (۷)

در مقاله MJ Bannon Dr در سال ۱۹۹۹:BCG یک واکسن safe با عوارض جانبی بسیار کم است. عوارض معمولاً در نوزادان زمانی روی می‌دهد که یک دوز بالای BCG از روی عدم توجه(سهواً) به صورت اینتردرمال به او داده می شود. Adenitis چرکی در ۴% نوزادان و ۳/۰% کودکان بزرگتر که BCG اینترادرمال می گیرند گزارش شده است.(۸)

فاکتورهای میزبان:

یک فرضیه هست که فاکتورهای تغذیه و ژنتیک میزبان ممکن است روی پاسخ ایمنی فرد نسبت به BCG تأثیر گذار باشد. ممکن است اثر ژنتیک روی پاسخ به BCG نسبت به عوامل محیطی بیشتر باشد. بعضی مطالعات روی حیوانات نشان می‌دهد که کمبود تغذیه می تواند پاسخ ایمنی به واکسن BCG را کاهش دهد. البته این یافته ها هنوز در انسان دیده نشده است.(۱)

در مقاله ای از Jakubi kova، Truple J، Nevickal، Drodosm، zitnan D، Hruson skaf در سال ۱۹۹۶ بیان شده است: نقص و مشکل ایمنی سلولی یکی از دلایل lymphadentis BCG است. (۹)

در مقاله Rehana kausar در سال ۰۷-۲۰۰۵:

عوارض جانبی خفیف شامل واکنشهای موضعی است و همراه با هیچ تظاهر سیستمیکی نیست. در اواخر سال ۱۹۸۰ گزارشات مختلفی از بروز lymphadenitis چرکی و زخمهای بزرگ بیان شد. BCG همراه عوارض جانبی می‌باشد که شامل: زخم شدید طول کشیده در محل واکسیناسیون، استئومیلیت، lymphadenitis چرکی، عفونت منتشر BCG و مرگ. زخم و lymphadenitis در ۱۰-۱ مورد واکسیناسیون رخ می‌دهد و عفونت منتشر در کمتر از ۱ مورد در میلیون رخ می‌دهد. ریسک عوارض جانبی به صورت مستقیم بستگی دارد به شاخه ای از BCG که استفاده می شود، دوز آن سن کودک، متد ایمن سازی، مهارت واکسن زننده. Lymphadenitis آگزیساری یا سرویکال معمولاً خود به خود بهبود می یابد و اگر به صورت غیر چسبنده به پوست باقی بماند نیاز به درمان ندارد. یک غده لنفاوی چسبنده یا fistulated (فیستوله شده) ممکن است نیاز ره درناژ یا درمان ضد TB داشته باشد. بعضی ها پیشنهاد به درمان سیستمیک با INH یا درناژ و استرپتومایسین موضعی می کنند. (۱۰)

در مقاله ای در سال ۲۰۰۵

عواترض جانبی واکسن BCG نادر است و شامل واکنش موضعی، lymphadentis و بیماری منتشر است. میزان عوارض جانبی بعد از واکسیناسیون BCG بین ۱۹%-۱/۰ می‌باشد. در یک مطالعه استرالیایی میزان عوارض جانبی در ۹۱۸ مورد که دارای ایمنی کامل بودند ۵۰% و شامل آبسه محل تزریق، واکنشهای موضعی شدید و lymphadenitis بود. واکنش BCG منتشر در ۲ مورد در میلیون کودک واکسینه شده و مخصوصاً در افرادی بود که از نظر ایمنی ضعیف بودند مخصوصاً افرادی که از نظر HIV مثبت بودند. فاکتورهایی که روی بروز عوارض جانبی BCG تأثیر می گذارد شامل: دوز واکسن، شاخه و زیر شاخه آن، تکنیک تزریق، سن و وضعیت ایمنی فرد واکسینه شده.(۱۱)

عوارض جانبی:

بیش از ۷۰ سال واکسن BCG به صورت ایمن در بیلیونها فرد سراسر جهان استفاده می شود. عوارض آن نادر است ولیکن مقدار آن بستگی دارد به مهارت و متد تجویز واکسن. Type واکسن، قدرت آن، دوز آن و همچنین سن و وضعیت ایمنی فرد واکسینه شده در این موضوع نقش دارند.

پاسخ موضعی نرمال به واکسیناسیون BCG در عرض ۳-۲ هفته رخ می‌دهد که همراه با تشکیل زخم و بهبودی محل زخم در عرض ۳ ماه است. افراد با عفونت توبرکلوزیس خفته معمولاً یک پاسخ تسریع شده نسبت به واکسن BCG دارند که با یک سفتی (induration) در طی ۲-۱ روز مشخص می شود و یک زخم دلمه بسته و بهبودی در طی ۱۵-۱۰ روز ایجاد می شود. زخم موضعی و lymphaderitis منطقه ای عوارض خیلی شایعی هستند. معمولاً کمتر از ۱% افرادی که ایمنی کافی دارند و تزریق اینترادرمال می شوند دیده می شود. شاخه های مهم BCG مخصوصاً Tokyo و Moreau در برزیس بندرت همراه به lymphadenitis هستند بر خلاف نوع French( paster) که بروز این عارضه در آن بالاست.

وقوع لنفادنوپاتی بعد از واکسیناسیون با BCG در برخی کشورها و مناطق خیلی اوقات مقدمه شاخه جدید BCG را برای برنامه واکسیناسیون فراهم کرده است. در بروز این عارضه تکنیک تجویز BCG، مواجهه با مایکوباکتریهای محیطی، میزان ویرولانس شاخه و فاکتورهای ژنتیکی نیز می توانند مهم باشند. هیچ مدرکی نیست که کودکانی که عوارض موضعی پیدا می کنند دچار نقص ایمنی هستند و یا افزایش یا کاهش اثر حفاظتی نسبت به توبرکلوزیس دادند.

ریسک عارضه lymphaderitisچرکی در میان نوزادان تازه متولد شده نسبت به نوزادان بزرگتر یا کودکان بیشتر است، مخصوصاً زمانی که یک دوز کامل واکسن (full dose) به آنها داده می شود. بنابراین خیلی از تجارب پیشنهاد می‌کند که در کودکان زیر ۳۰ روز دوز کمتری از واکسن BCG (05/0 سی سی) باید استفاده شود. زخمهای مخاطی موضعی و lymphadentis معمولاً در عرض هفته های کوتاه تا ماهها بعد از واکسیناسیون رخ می‌دهد ولیکن علائم آن ممکن است برای ماهها در افراد دارای ایمنی کافی و برای سالها در افراد دارای ایمنی ناکافی عقب بیفتد. نودهای آگزیساری، سرویکال، سوپرا کلاویکولار معمولاً همان سخت واکسیناسیون را درگیر می کنند. درمان عوارض موضعی واکسن BCG مورد بحث است. لنف نودهای غیر چرکی معمولاً خود به خود بهبود می‌یابند گرچه جذب آن ممکن است ماهها طول بکشد. درمان کلاسیک برای نودهای چرکی شامل:

total excision لنف نود درگیر است. Incision و در ناژ اجتناب می شود چون میزان عود در اینها بالا می رود و معمولاً زخم خیلی واضحی ایجاد می شود. خیلی مطالعات نشان داده است که بعضی کودکان با lymphaderitis به دوره ای ایزونیازید یا اریترومایسین در طی هفته ها یا ماهها جواب می دهند:

با این حال یک مطالعه مقایسه ای روی ۲۰ بیمار که با رژیم ایزونیازید، ایزونیازید همراه ریفامپین، و اریترومایسین در طی ۶ ماه درمان شدند نتایج متفاوتی را نشان دادند. فقط میزان جذب خود به خودی لنف نود در کودکانی که با ایزونیازید درمان می شوند نسبت به جمعیت کنترل بیشتر بود. بقیه عوارض ناشی از واکسیناسیون BCG خیلی کمتر است. Risk متوسط osteitis بدنبال واکسن BCG از miliom/01/0 در ژاپن تا milion/300 در فنلاند متفاوت است. همانند lymphadenitis میزان osteitis به طور قابل ملاحظه ای بعد از استفاده از یک شاخه جدید واکسن در هر منطقه یا کشور افزایش یافت. عفونت گسترده BCG در افراد دارای ایمنی کافی نادر است کمتر از ۱۰۰مورد عفونت جنرال BCG گزارش شده است مخصوصاً در بیماران با نقص شدید ایمنی سلولی مثل بیماری گرانولوماتوز مزمن، نقص ایمنی مختلط شدید، سوء تغذیه، سرطان، و یا عفونت HIV.

یک دلیل جدید نگران کننده در مورد ایمن بودن BCG در کودکان و بزرگسالانی است که دچار عفونت HIV بودند. گزارشاتی از BCG گسترده در نوزادان و بزرگسالان با HIV وجود دارد. ولی داده هایی که در طی تحقیقات واکسیناسیون BCG در Zaire، Uganda و Rwandaو congoگزارش شده است بر افزایش ریسک بقیه عوارض جانبی واکسیناسیون BCG در نوزادان و مادران درگیر با HIV دلالت نمی کند. Follow up طولانی مدت برای ارزیابی این گروه و بقیه نوزادان high risk هنوز امکان پذیر نیست. اثر واکسن BCG در نوزادان عفونی با HIV به طور کامل ناشناخته است.در حال حاضر who پیشنهاد می‌کند که واکسن BCG در نوزادان قبلاً به HIV که غیر علامتدار هستند و در مناطق high risk برای ابتلا به توبرکلوزیس زندگی می‌کنند داده شود ولی در نوزادان مبتلا به HIV که علامتدار هستند یا در مناطق با شیوع کمتر برای تورکلوزیس زندگی می کنند تجویز نمی شود.

واکسن BCG در گروهی از افراد نباید داده شود:

۱)آنهایی که پاسخ ایمنی مختل دارند به خاطر عفونت HIV یا نقص ایمنی مادرزادی، لوسمی، لنفوما یا بدخیمی های وسیع ۲)آنهایی که پاسخ ایمنی آنها سرکوب شده بوسیله استروئید، عوامل آلگیله کننده، آنتی متابولیت ها و یا رادیاسیون.

۳)آنهایی که حامله هستند. در بیماران high risk برای HIV، BCG در آنها باید با احتیاط صورت گیرد.

Who پیشنهاد می‌کند که یک دوز منفرد از واکسن BCG به کودکان تازه متولد شده در کشورهای در حال توسعه که شیوع عفونت توبرکلوزیس در آنها بالاست داده شود. در united kingdom (UK) این استراتژی در نوجوانان بکار می رود چون موردهای بسیاری در بین نوجوانان و بزرگسالان بود و در میان نوزادان و کودکان کمتر دیده می شد. وی به طور کلی شاخه قطعی واکسن BCG، دوز آن، طریقه تجویز آن، و سن دریافت هنوز به صورت قطعی و کامل ثبت نشده است.

در مقاله A Albora, SA Bonani در سال ۱۹۹۴: در این مقاله اثر آسپیراسیون سوزنی در Adenitis چرکی بعد از BCG مطالعه شد. نودهایی که آسپیره شده بودند (در ۴۳ بیمار) در ۲۵ نفر آنها (۵۸%) بهبود یافتند و ۴۱ نفر (۹۵%) بیماران ۲ و ۶ ماه بعد از آسپیراسیون بهبود یافتند. در گروه کنترل (۳۴ بیمار) بهبودی در ۳ نفر (۵%) و ۲۲ نفر (۶۵%) رخ داد. در ناژ خود به خودی با تشکیل sinus tract در گروهی که آسپیره شدند در ۶ ماه به طور قابل ملاحظه ای کمتر بود. (۱۲)

در مقاله cerde de palone و saruty Hp در سال ۲۰۰۳: یک پسر ۱۴ ماهه سالم چند هفته بعد از واکسیناسیون BCG دچار آدنیت چرکی شد. که به سرعت رشد و تغییر کرد و سرانجام نیاز به Incision پیدا کرد. کشت آسبر منفی بود. تشخیص: lymphadentis ناحیه بعد از ازریق BCG. این lymphadentis چرکی یک عارضه نه چندان جدی بعد از واکسیناسیون- BCG است و در (۴%-۱/۰) آنهایی که واکسینه شدند گزارش شده است. از آنجایی که در Netherlands واکسن BCG فقط به افراد پر خطر داده می شود، عوارض BCG نادر است. نودهای التهابی غیر چرکی یک واکنش نرمال بعد از واکسیناسیون هستند و نیاز به درمان ندارند. (۱۳)

در مقاله Burdeny DA، reed mH، Fersun CA در سال ۱۹۸۹:

کلسینیکاسیون لنف نود آگزیلاری در ۱۸ کودکبدنبال واکسیناسیون BCg دیده شد ۵ تا از اینها Adentis علامتدار نیز داشتند.کلسیفیکاسیون، ۴-۱ نود را درگیر کرد و به صورت Adenitisهای مجزای بیضی دیده شد. آنها در ۳ بیمار در عرض چندین ماه ناپدید شدند. هیچ لنف نود آگزیلاری کلسیفیه شده در رادیگرافی سینه ۶۰ کودک دیگری که در دوره نوزادی واکسیناسیون BCG گرفته بودند دیده شد. (۱۴)

در مقاله New field، Naschitz OE و Yeshurund در سال ۱۹۹۰: لنفادنوپاتی آگزیلاری بسیار شایع است و Differential diagnosisهای وسیعی در مورد آنها وجود دارد. ما برای اولین بار در مطبوعات پزشکی انگلیس در موردی را گزارش کردیم که یک زن ۵۰ ساله با یک لنف نود بزرگ شده یکطرفه آگزیلاری بود که ۲ ماه بعد از تطریق BCG ایجاد شده بود. مشکل در تشخیص به این خاطر بود که تزریق BCG در بزرگسالان نادر است و دوره کمون آن طولانی است و به ۸ ماه می رسد. بنابراین تشخیص داده نمی شود. ما نتیجه گرفتیم که لنفادنوپاتی آگزیلاری یکطرفه در بزرگسالان که به کشورهای جهان سوم مسافرت می کنند ممکن است لنفادنوپاتی ایجاد شده به علت BCG باشد. (۱۵)

در مقاله Katila ML، Brander E، Bachman A در سال ۱۹۸۷: آدنیت سرویکال مایکوباکتریوم یک بیماری ناشایع در کودکان در فنلاند است. در عرض ۱۰ سال از ۱۹۸۶-۱۹۷۷ بروز آن ۰۰۰/۱۰۰ /۳/۰ در سال، کودک بود. از ۱۲ مطالعه باکتریولوژیکی ۹ مورد آنها مایکولاکتریوم avium داخلی سلولی بود، ۲ مورد مایکو باکتریوم Malmoense و فقط ۱ مورد آن مایکو باکتریوم Tuberulosis بود. واکسیناسیون BCG نوزادان به نظر می رسد کودکان را بر ضد عفونت مایکو باکتریوم غیر توبرکلوزی حفاظت می‌کند مخصوصاً در سن ۴-۱ سالگی در سوئد، که نوزادان دیگر واکسن BCG دریافت نمی کنند بروز Adenitis، مایکو باکتریوم غیر توبرکلوزی حداقل ۳۰ برابر بیشتر است.(۱۶)

در مقاله caglayans، Arikana، Yapraki، Aksozk و kansoys در سال ۱۹۹۱:

ماه ۵ بیمار با lymphadenitis منطقه ای چرکی بدنبال تزریق اینترادرمال BCG گزارش کردیم. در ۲۳ بیمار، آسپیراسیون سوزنی انجام دادیم (aspiration group) از بقیه ۲۷ بیمار (Drainage group)، ۱۶ تا در ناژخود به خودی داشتند و ۱۱ تا از آنها incisional در ناژ داشتند. در drainage group 17 بیمار دنبال شدند. ۱۰ تای بقیه این گروه و ۳ تا از گروه aspiration که بعد از آسپیراسیون در ناژ شده بودند درمان جراحی را پذیرفتند تا به در ناژ خاتمه دهند. ۲۰ بیمار از ۲۳ بیمار گروه آسپیراسیون بعد از آسپیراسیون سوزنی بهبود یافتند. میانگین دوره بهبودی در ناژ و بهبود زخم آن ۵/۷ هفته در بیماران با در ناژ (خود به خودی یا incisional) بود.بهبودی بعد از درمان جراحی در ۱۱ بسیار کامل بود. ما نتیجه گرفتیم که آسپیراسیون سوزنی ساده برای درمان موارد در ناژ شده lymphadenitis چرکی BCG کافی بود. برای لنف نودهای که درناژ می شوند ما درمان جراحی total پیشنهاد می کنیم که به دوره در ناژ مشکل ساز خاتمه دهیم.(۱۷)

در مقاله Karnak I، Senxak ME، Bugakpamuken N و Gocemen A در سال ۱۹۹۷:

۴ بیمار در مرکز جراحی کودکان دانشگاه Hacettepe بین سالهای ۱۹۸۷ و ۱۹۹۵ بررسی شدند. ۲ تا از آنها lymphadenitis BCG داشتند و ۲ تای دیگر
postvaccination Tuberculosis multi system(MPT)داشتند. هدف ما بررسی عوارض بعد از واکسیناسیون BCG بود. شایعترین عارضه آن، lymphadenitis با یا بدون چرک بود . مداخله جراحی در ۲ مورد BCG-lymphadeintis لازم بود لنف نودهای درگیر خارج شدند. همچنین lymphadenitis BCG می تواند خود به خود محدود شونده (self limited) باشد ولیکن نودهای ترشح دار مزمن و لنفادنوپاتی هایی که شبیه به توده های تومورال هستند نیاز به در آوردن دارند.(۱۸)

واکسن BCG در انیستیتو پاستور در فرانسه بوسیله calmette و Guerin در سال ۱۹۰۸ با ۲۳۱ پاساژ از شاخه های مایکوباکتریوم Bovis ساخته شد. تکنیک و دوز تجویز واکسن BCG متفاوت است. محل شایع استفاده از آن به صورت تزریق اینترادرمال (ID) می‌باشد. واکنش موضعی شایع به واکشن BCG به صورت اینترادرمال در حال گسترش پاپول در محل تزریق است و این پاپول به حداکثر اندازه خود (mm20-10) در هفته ششم تزریق واکسن می رسد. گسترش و بزرگ شدن لنف نودهای منطقه ای معمولاً رخ می‌دهد و بدون دور است و گاهی در پایان کلسیفیه می‌شود. تشکیل آسبه نادر است ولی معمولاً در نوزادان بیشتر رخ میدهد. گزارشات از عوارض سیستمیک و موضعی از واکسنBCG در آنهایی که HIV-infected هستند زیاد است ولی ارتباط واقعی آنها هنوز ناشناخته است. در بیشتر موارد عوارض معمولاً مدت کوتاهی بعد از واکسیناسیون BCG رخ می‌دهد ولی یک مورد گزارش شده که مردی بوده است با AIDS و در او آدنیت بعد از ۳۰ سال از تزریق BCG رخ داده است. درمان روتین بیماران وجود ندارد و فقط باید اگر مواردی با علائم و نشانه هایی خاص بروز کردند پزشک بیمار دقت بیشتری روی عوارض داشته باشد.(۱۹)

واکسن BCG از شاخه m. bovisگرفته شد که اولین بار در سال ۱۹۲۱ در انسان تجویز شد. واکسن safe, BCG است و به ندرت عوارض جدی دارد. پاسخ بافتی موضعی عارضه ای است که ۳-۲ هفته بعد از تزریق واکسن ایجاد می شود با تشکیل scar (اسکار، زخم) و در عرض ۳ ماه بهبود می یابد. عوارض جانبی که شایع تر هستند شامل زخم محل واکسیناسیون و lymphadenitis موضعی که در ۱۰%-۱ افراد واکسینه شده رخ می‌دهد. واکسن BCG به صورت روتین در کشورهای با شیوه بالای سل در زمان تولد تجویز می شود. ولی برای کشورهایی مثل united state به صورت روتین استفاده نمی شود به خاطر خطر کم انتقال و بروز بیماری سل و حفاظت غیر قابل اطمینان کامل در واکسیناسیون BCG.(20)

عوارض جانبی واکسیناسیون BCG شامل تب anorexia (بی اشتهایی)، درد عضلانی induration و لنفادنوپاتی آگزیساری و سرویکال، تشکیل پوسچول که بعد از واکسیناسیون ID رخ می‌دهد. عوارض جانبی ممکن است در میان افراد دارای عفونت HIV علامتدار، شایعتر باشد نسبت به آنهایی که این عفونت را ندارند یا غیر علامتدار هستند. قرمزی، درد عضلانی و ترشحات چرکی بعد از واکسیناسیون SC شایع هستند آسبه های SC موضعی یا lymphadenitis موضعی در ۲۵ مورد از ۳۸۷ مورد افراد تحت مطالعه که واکسینه شده بودند دیده شد. زخم شدید و طول کشیده و lymphadenitis در ۱۰-۱% موارد روی می‌دهد.

فهرست منابع:

۱-کتاب vaccines از plotkin و mortimer

۲- Rev Is Bacteriol Virusol Paraxitol Epidemiol

Pneumoftisiol pneumoftiziol: 1975 Apr- Jun

۳-Easton PA, Hershfield Es. 1984 Sep.

۴-Research institute of Tuberculosis, Japan anti

Tuberculosis Association, Tokyo 1996 Jun

Morit, Yamauchiy, Shiozawak

۵-Prakash m. Jeena, meera K. Chhasan, Janet Topley, Hoosen m. Coovadia (Durban, South of rica Jul 1997- June 1999) Harare, zimbabwe in 1986

۶-papervaccine volume 9. Issu7, Guly 1991 pages 521-524 L. Teulieres, m.A. Diout, p.chaud, A. saint- ayr and p. saliou

۷-Ghearshiu m, carnus H, casrange P, chambonl 1978

۸-Mj Bannon

Northwick park and st mark’s NHST rust, nothwick park hospital, wat ford road, Harrow, middlesex Ha1 3u J, uk. ‏۱۹۹۹‏

۹-Int J peditr otorhionolaryngol, 1996 sep

Jakubikova, Trupleo, Nevicka E, Drdosm zitnanD, Hrusovsko F. pediatric otorhing laryngologic clinic of Faculty of medicine of commenius university , Bratislava, Slovania

۱۰-Indian Journal for practising

vol 2, No 3(2003-07-2005-08)

Author :Rehanna kausar, mD

۱۱-The journal of Rheumatobsy

Hyrich Kl, silman, watson KD, symmans

۱۲-SABanani: and A Alborz

Pepartment of paediatric surgery, Nemazee Hospital, Shiraz university of medical science, form 1996

۱۳-Ned Tijdschr Gennek d. 2003 Mar 22

Carda de palou E, de sanity HP.

LGD Dosteli JK Zuid- Limburg, Dostbus 155. 6400 AD Heerlen

۱۴-Can Assoc Radiol J. 1989 Apr

Departmen of Radiology, children’s Hospital, winnipes, manitoba

Burdeny DA, Reed mH, Fersuson CA.

۱۵-Bnai zion (Rothschild( medical center, Haifa newfield, Naschitz JE, Yeshurum D 1990 Oct

۱۶-Kuopio university centural Hospital, Department of clinical microbiology, zinland 1987 Dec.

۱۷-۸sk Tepecik Teachings Hospital, Izmir-Turkey Caslayan S, Arikana, Yaprak I, Aksozk, kansoys.

۱۸-department of pediatric sursery, Hacettepe university raculty of medicine, Ankara, Turkey 1997. Feb Karnak I, senocak ME, Buykpamukcu N, Gocmena.

۱۹-Text Book of pediatrics infections Disease (Feisin, Cherry, demmler, KAPLAN) (sthedition)

۲۰-Braunawald Hauser HARRISON’s

Fauci           Longo         Kasper        Jameson      internal medicine

نوشته BCG قدیمی ترین واکسنی است اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
http://www.ostad.me/2016/11/bcg-%d9%82%d8%af%d9%8a%d9%85%d9%8a-%d8%aa%d8%b1%d9%8a%d9%86-%d9%88%d8%a7%d9%83%d8%b3%d9%86%d9%8a-%d8%a7%d8%b3%d8%aa/feed/ 0
موسیقی درمانی http://www.ostad.me/2016/11/%d9%85%d9%88%d8%b3%d9%8a%d9%82%d9%8a-%d8%af%d8%b1%d9%85%d8%a7%d9%86%d9%8a/ http://www.ostad.me/2016/11/%d9%85%d9%88%d8%b3%d9%8a%d9%82%d9%8a-%d8%af%d8%b1%d9%85%d8%a7%d9%86%d9%8a/#respond Mon, 14 Nov 2016 08:57:28 +0000 http://www.ostad.me/?p=4992 چکیده: موسیقی درمانی برای تسکین ناراحتی های هیجانی جسمانی و روحی استفاده می شود. موسیقی درمان گر مجرب و کار آزموده خدمات فردی را برای بیماران مهیا می کند. متون بسیار زیادی وجود دارد که اثبات می کند موسیقی درمانی اثرات مثبتی را بر درمان بیمارانی که دارای مشکلات عصبی هستند دارد. موسیقی یک الگوی […]

نوشته موسیقی درمانی اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
چکیده:

موسیقی درمانی برای تسکین ناراحتی های هیجانی جسمانی و روحی استفاده می شود. موسیقی درمان گر مجرب و کار آزموده خدمات فردی را برای بیماران مهیا می کند. متون بسیار زیادی وجود دارد که اثبات می کند موسیقی درمانی اثرات مثبتی را بر درمان بیمارانی که دارای مشکلات عصبی هستند دارد.

موسیقی یک الگوی خوبی را برای بررسی تعاملات پیچیده ای که در سطح سیستم های مغز اتفاق می افتد فراهم می کند. امروزه فن آوری های پیچیده و پیشرفته تصویر برداری از مغز دانشمندان را قادر ساخته تا مطالعه کنند چطور موسیقی تاثیر بر فعالیت های مغز در بیماران آسیب دیده روانی دارد. بدیهی است موسیقی بر بیمارانی که بیماری آلزایمر رنج می برند اثر مثبتی داشته است با توجه به اینکه درمان قطعی برای این بیماری کشف نشده است. با تحقیقات بیشتر و پیشرفت حیطه های چند رشته ای که متمرکز می کند موسیقی درمانی را (فن آوری تصویر برداری در پیشرفت سیستم های موسیقی اطلاعات کامپیوتری و نرم افزار پزشکی) ممکن است، درمان اختلالات روانی غیر قابل درمان مثل بیماری آلزایمر، اوتیسم (autism) و بیماری پارکینسون را با موسیقی درمانی امکان پذیر کند.

موسیقی درمانی آسایش لازم را فراهم می کند، از اضطراب و افسردگی می کاهد، و مشکل بی خوابی را بدون وابستگی به دارو با استفاده از موسیقی مغز (brain music) درمان می کند.

اگر تحقیقات به طور گسترده و مداوم ادامه یابد این امکان را به وجود می آورد که در آینده ، درمان این اختلال با موسیقی درمانی بر طرف شود، بجای اینکه از داروهای بسیار زیاد استفاده شود.

مقدمه:

دانش پزشکی دنیای پیچیده و گسترده دارد. هر بیماری با علایم مشخص و به دلایل گوناگون به وجود می آید و درمان های مختلی نیز برای او ممکن است. تحقیقات نشان می دهد که موسیقی از طریق تاثیر بر هورمون های مختلف , ضربان قلب و فشار خون , تغییر پتانسیل الکتریکی عضله ها و همچنین تقویت مهارت ها و حرکات بدن و زمینه های روانشناسی وارد عمل شده است. به عبرت دقیق تر موسیقی با تحریک مرکزعواطف در مغز (نظام لیمبیک) بر اعصاب مرکزی خودکار و واکنش بیوشیمیایی و عضلانی اثر گذاشته و هم چنین با تاثیر بر حافظه و یادآوری خاطرات و احساس های گذشته تغییراتی را در شرایط فیزیولوژیک و پزشکی بر جای می گذارد. 

 موسیقی درمانی چیست؟

موسیقی درمانی، استفاده ماهرانه از موسیقی و آلات موسیقی توسط یک موسیقی درمان گر ماهر و مجرب برای ترفیع حفظ و بازگرداندن بهداشت روحی روانی ، جسمانی و هیجانی است.

تکنیک های موسیقی درمانی:

موسیقی درمانی شامل تکنیک های مختلف مانند: آواز خواندن ، حرکات موزون، گوش دادن به موسیقی، و آهنگ سازی یا نواختن موسیقی است.

گوش دادن به موسیقی به پیشرفت مهارت های شناختی مانند تاثیر هیجانات و اظهار خود و برای درمان بیماران با زوال عقلی موثر می باشد.

آواز خواندن و گوش دادن به موسیقی به افراد مسن کمک می کند حوادث با ارزش زندگی اشان را به خاطر آورند.

حرکات ریتمیک و موزون به درمانی ناراحتی های ماهیچه ای و مفصلی کمک می کند.

ارگان های احساسی (دریافتی) همه اطلاعات گرد آوری شده را مستقیما به بخش های مشخص در لوب های گیجگاهی در قشر مرکزی می رسانند. اما پاسخ به موسیقی به امورات ، خیلی بیشتر از اینها نیاز دارد.

حافظه قرار گرفته در طرف پشت لوب های پیشانی ، ذرات موسیقی را در خود ذخیره می کند، در صورتی که مغز همه آهنگ ها را احساس می کند.

پاسخ هیجانی به موسیقی:

پاسخ هیجانی به موسیقی در مجموعه ساختاری بسیار گسترده در سراسر مغز پردازش می شود. غشای محاسبه گر ، ساختاری که در هر یک از لوب های گیجگاهی با چین خوردگی در بافت که شیار جانبی نامیده می شود ، نشان داده می شود. به نظر می رسد که شامل مهار ت های ادراکی باشد.

· غشای اولیه: داده ها را از طریق گوش ، از ساختاری که تالاموس نامیده می شود دریافت می کند که عناصر اصلی موسیقی را مثل شدت یا بلندی را می تواند تشخیص دهد.

· غشای ثانویه آهنگ و الگوهای ریتمی را تشخیص می دهد.

· و غشای سوم این الگو ها برای درک کامل از موسیقی تلفیق می کنند.

برای نواختن موسیقی ، این اطلاعات با سیگنال های از نواحی دیگر مغز که غشای حرکت نام دارد تلفیق می شود. بر طبق استانداردهای کار موسیقی درمانی برای درمان زیر نظر گرفتن پیشرفت بیماری و تنظیم مجدد درمان با توجه به پاسخ بیمار مسئول است.

بیماری آلزایمر ، از متداول ترین مشکل زوال عقلی می باشد که عملکردهای ادراکی و حافظه را تحت تاثیر قرار می دهد. این یک بیماری استحاله ای است که با آغاز آرام و در ادامه کاهش توانایی های شنوایی فرد می باشد.

بررسی متون:

شخصیت اجتماعی و شغلی فرد در طول دوره بیماری کاهش می یابد . ( ۲ ) شیوع زوال عقلی با سن افزایش می یابد بنابراین افراد مسن بیشترین جمعیتی هستند که از این بیماری رنج می برند . بطور معمول حدود ۴ میلیون آمریکایی هستند که این بیماری را تجربه کرده اند ( ۲ ) برآورد شده که ۱۲ تا ۱۴ میلیون افراد تا سال ۲۰۴۰ تحت تأثیر این بیماری قرار می گیرند مگر اینکه درمان این بیماری پیدا شود.

تأثیر پذیری بیماران زوال عقلی مخصوصاٌ بیماری آلزایمر به موسیقی به خوبی استفاده شده است. موارد زیادی این حقیقت را ثابت کردند که مردم با زوال عقلی علی رغم حافظه کم, قادر به بخاطر آوردن و خواندن آوازهای قدیمی و حرکات موزون با آهنگ های قدیمی می باشند .

موسیقی درمانی چیست؟

در یونان قدیم ارتباط نزدیکی بین موسیقی و شفا وجود داشت. این همبستگی به یکی از خدایان یونان «آپولو» شخصیت و شکل داده است. آپولو هم خدای موسیقی و هم خدای طب بود.یونانیان معتقد بودند که امراض نتیجه عدم هارمونی در وجود فرد است و موسیقی با قدرت روحی و اخلاقی خود می تواند با برگرداندن هارمونی و نظم در بدن سلامتی را برای فرد مورد استفاده به ارمغان آورد.پژوهش های انجام شده، نشان می دهد که غده تالاموس به عنوان مهمترین غده در مغز انسان محرک های صوتی را به وسیله سیستم های عصبی دریافت و در کنار حافظه و تخیل به آنها پاسخ می دهد.غده هیپوفیز نیز که از غده تالاموس فرمان دریافت می کند به محرک های صوتی موزون پاسخ می دهد، موجب بروز ترشحاتی می شود که نتیجه آن آزادسازی ماده آرام بخش به نام آندروفین خواهد بود.

با توجه اینکه مهمترین اثر ماده مزبور، تسکین درد در انسان است به سادگی می توان به ارزش موسیقی درمانی که عملاً موجبات آزادسازی ماده آندروفین که علاوه بر تسکین درد، موجبات انبساط و شادی را در انسان فراهم می سازد، پی برد.

تحقیقاتی که توسط کولن در سال ۱۹۹۲ در بخش مراقبت های ویژه بیمارستان «سنت جرج» لندن صورت گرفته، نشان می دهد که موسیقی به میزان قابل توجهی در تسکین و تقلیل وضعیت بحرانی بیماران که در بخش آی ـ سی ـ یو بستری بود ه اند تأثیر داشته است.زیرا ثابت شده است که سیستم اعصاب انسان به محرک های موزیکال پاسخ مثبت می دهد. موسیقی درمانی یک فرآیند فعال است. در موسیقی درمانی، ما انتظار داریم که موسیقی ما را در برگرفته و در تمام وجودمان جریان پیدا کند.

یادتان باشد که از قوه تخیل مغز استفاده کنید. به خاطر داشته باشید: «انرژی در پی اندیشه می آید» هر جا که فکر باشد انرژی هم وجود دارد. برای بهتر گوش کردن به موسیقی دو مطلب را به خاطر بسپارید: ۱- صدای موسیقی در حدی باشد که شما با آن راحت هستید. ۲- خودتان را تسلیم موسیقی کنید.

در اینجا به کاربرد مواردی چند از موسیقی درمانی اشاره می شود:

کاربرد موسیقی درمانی

برای کمک به افراد عقب مانده

با حرکات ریتمیک موزیکال می توان مهارت در هماهنگی های حرکتی را بهبود بخشید، اشعار آوازهای مخصوص را می توان نوشت که از طریق آن مراحل و روش های مهارت های خودیاری مثل لباس پوشیدن و مسواک زدن را یاد بگیرند و به خاطر بسپارند. موزیک تراپیست ها، برای اینکه برنامه های درمانی و روش های مؤثر برای در حال جریان ایجاد کنند، باید برنامه ریزی دقیقی را به کار گیرند.

جریان برنامه ریزی شامل چهار مرحله کلی است:

۱- تعریف مشکل درمانجو یا زمینه نیاز آن (سنجش)

۲- فراهم کردن هدفی برای درمانجو که به رفع مشکل یا نیاز او کمک کند.

۳- برنامه ریزی مناسب فعالیت های موزیکی
۴- تکمیل روش ها و فعالیت ها و ارزشیابی واکنش های درمانجو

مشاهدات و تجربیات اخیر نشان داده است که کاربرد موسیقی در درمان ناتوانی های یادگیری اشخاصی که آسیب های شنوایی دارند، اشخاصی که آسیب های بینایی یا آسیب های گفتاری دارند، مورد استفاده قرار می گیرد.

کاربرد موسیقی درمانی در نارسائی های گفتاری

افرادی که در ارتباط کلامی مشکل دارند با خواندن آوازها و سرودهای مخصوص می توانند در شمرده تلفظ کردن اصوات، گفتار مورد نیاز و مهارت در تشخیص لغات رشد و تمرین کنند. ریتم و صدای موسیقی همچنین می تواند تقویت جریان تکلم را در اختلالات گفتاری مانند لکنت زبان آسان سازد. از موسیقی برای اشخاص زبان پریش (آفازیک) به عنوان روش برای برقراری رابطه کلامی می توان استفاده کرد.

تکنیک شناخته شده، درمان آوازی ملودیک

(Melodic intonation Therepy ) M.I.T در اوایل دهه هفتاد میلادی به عنوان یک روش ترمیمی برای بخشی از مسائل گفتاری بزرگسالان زبان پریش به وجود آمده است. در این روش جملات کوتاه در نمونه های ساده آهنگین، با آواز خوانده می شود. به موازاتی که بیماران عبارات و جملات را یاد می گیرند، آهنگ ها کمرنگ تر و محو می شوند، این روش بر پایه این نظریه قرار گرفته که وقتی نیم کره سمت چپ، آسیب می بیند می توان به وسیله اغراق در آواز (ریتم، با تأکید بیان کردن و جملات ملودیک) با کمک نیم کره راست مغز، تکلم را کمک، تحریک و تسهیل کرد.

کاربرد موسیقی درمانی در درمان

معلولیت های ارتوپدی

بنابر نظر «رودنبرگ  ») ۱۹۸۲)از موسیقی می توان در چند منظور درمانی برای معلولین ارتوپدی استفاده کرد:

۱- کاهش حواس پرتی

۲- رهایی از تنش ها و حساسیت های شدید

۳- تقویت تمرین های عضلانی

۴- افزایش احساس ارزش شخصی

فعالیت های مختلف موسیقی درمانی می تواند جهت بهبود وضعیت مفاصل و ماهیچه ها و افزایش هماهنگی حرکات آنها کمک کرد. مثلاً نواختن سازهای انتخاب شده با شیوه های مخصوص می تواند تحرک و استقامت مفاصل را افزایش دهد و با هماهنگی قسمت هایی از بدن را بهبود بخشد.

مثلاً نواختن پیانو برای حرکت و خم کردن و کشش انگشت ها و از ریتم سازها برای افزایش دامنه حرکات و منبعی برای الگوهای حرکتی.از نواختن ساز دهنی برای کنترل بهتر دست ها و هماهنگی آن با دهان و تقویت ظرفیت های حیاتی می توان استفاده کرد. یکی دیگر از منافع یادگیری نواختن ساز برای معلولین، احساس کامیابی و رضایت است. نواختن ساز، احساس ارزش شخصی را افزایش می دهد و اگر به صورت گروهی نواخته شود، رشد اجتماعی شان تقویت خواهد شد.

کاربرد موسیقی درمانی در درمان سالمندان

سالمندی معمولاً با درجاتی از زوال کارکرد جسمی و ذهنی همراه است. که این درجات در افراد مختلف متفاوت است. بیشتر افراد مسن خصوصاً آنهایی که در خانه های سالمندان زندگی می کنند، علائمی از اختلالات فکری و بدنی دارند.

بسیاری از سالمندان مشکل پزشکی مانند بیماری های قلبی، دیابت، سرطان و یا فشارخون دارند. به علاوه عده ای نیز به دلایل عاطفی دچار افسردگی و تنهایی می شوند.

موسیقی درمانی می تواند در زمینه تقویت کارکرد جسمی و روحی این افراد مؤثر واقع شود. به عنوان مثال موسیقی همراه با تمرینات و ورزش های روزانه، می توان احساس دردی را که غالباً توأم با این ورزش هاست از ذهن دور ساخته و یا انگیزه و محرک لازم را برای شرکت در انجام این قبیل ورزش ها و فعالیت های حرکتی فراهم کرد.

دست زدن نشاط انگیز و موسیقی ریتمیک می تواند ورم مفاصل انگشتان را صاف کند، اعتماد به نفس او را افزایش داده و انرژی مثبت را در اینگونه افراد تقویت کند. مهم است به خاطر بسپاریم که موسیقی مورد علاقه سالمندان مانند دیگر اقشار مردم دامنه وسیعی دارد. علاقه آنها متناسب با سنشان تغییر می کند. معمولاً افراد مسن به آهنگ های معروفی که در دوران جوانی حوالی سنین ۱۸ تا ۲۵ سالگی گوش می دادند، علاقه نشان می دهند

اثرات موسیقی درمانی:

اصوات موسیقی به علت برخورداری از بار هیجانی و عاطفی تاثیرات عمیقی بر روحیات شخصیت و پرورش عواطف انسانی می گذارند و در تعدادی از شاخه های طب جایگزین مانند طب سوزنی هومئوپاتی و آیورودا نقش عمده ای در درمان دارند.

 امروزه به علت نگرش علمی و روش مند به موسیقی در درمان امراض موسیقی درمانی به عنوان رشته ای مستقل مورد توجه قرار گرفته و در حکم روشی مکمل برای درمانهای رایج پزشکی تعریف شده است که منظور از آن استفاده تجویز شده از تحریکات موسیقایی یا فعالیتهای آن برای کاهش ناتوانی و بیماری و تغییر حالات ناسازگار از طریق توانبخشی توقف و درمان علائم بیماری است که زیر نظر پرسنل آموزش دیده صورت می گیرد. در این رشته موسیقی به عنوان ابزار و موسیقی درمان گر به عنوان فرد متخصص در برخی از بیماری ها شرایطی را (با توجه به شدت آن بیماری) ایجاد می کنند که می تواند بیمار را در یک روند مثبت صعودی درجهت کاهش استرس ها و ارتقا سلامت قرار دهد و این شرایط ممکن است متناسب با جنس و سن بیمار و شدت بیماری در امراض مختلف متفاوت باشد.
– در مورد کارکرد موسیقی در پزشکی پژوهش های گوناگون و معتبری صورت گرفته است که تعدادی از آن ها بر روی علائمی چون ضربان قلب، فشارخون، دردهای گوناگون، تنفس، واکنش های پوستی، هورمونهای آدرنالین، پرولاکتین، کورتیزول، امواج مغزی، کتکولامین ها، استروئیدها، الکترومیوگراف، عوارض جانبی داروها، مدت استفاده از داروها و مدت بستری بودن و بسیاری موارد دیگر متمرکز بوده است.

تاثیر موسیقی بر سلامت و آسایش و رفاه بیماران:

به طور کلی اهداف درمانی این پژوهش های موسیقایی را می توان در هشت محور عمده خلاصه کرد :

  1. پیشگیری، آموزش و یادگیری
  2. کاهش دردهای گوناگون پزشکی و دندان پزشکی
  3. کاهش تنش ها و نگرانی های ناشی از جراحی آسیبها و بیماریها
  4. توان بخشی بعد از جراحی آسیب ها و تصادفات
  5. کاهش خستگی حاصل از تنوس های عضلانی (گرفتگی های عضلانی ) و کارکرد ماهیچه
  6. کاهش عوارض جانبی دارو ها
  7. کاهش مدت استفاده از دارو ها
  8. کاهش طول مدت درمان و بستری بودن

علاوه بر تاثیرات درمانی یادشده موسیقی می تواند برای ارتقا برخی از فاکتورهای رفتاری در افراد سالم موثر واقع شود.

– مثلاٌ در صنعت از دوش موسیقی برای افزایش بازده تولید و آرامش روانی کارکنان استفاده می شود. تاثیرات انواع موسیقی بر فرایندهای حافظه یادگیری، دقت، ادراکات حسی، سیستم عصاب حرکتی و … نمونه هایی از این مقوله اند. پژوهش های انجام شده درباره حس آمیزی رابطه متقابل تاثیرات روانی برخی از نت ها و گامهای موسیقی را با رنگهای مختلف آشکار می سازد. مثلاٌ روان پزشکان رنگ قرمز را به گام دوماژور و رنگ سبز مایل به آبی را به گام لاماژور نسبت داده اند.

– موسیقی در زمینه شناخت و کمک به رفع مشکلات رفتاری نیز کاربرد فراوانی دارد و این تغییرات رفتاری خاصه در سنین رشد و کودکی حائز اهمیت است. علت این تاثیر گذاری این است که هنر به طور کلی و در این جا موسیقی با توجه به بار عاطفی آن به عنوان نوعی وسیله تخلیه روانی به کار برده می شود و کودکانی که دچار تنش و فشار روانی هستند با برون فکنی فشارها و هیجانات از طریق موسیقی، به حد مطلوب هیجان و آرامش دست می یابند. به استثنای مواردی که مشکل کودک ریشه جسمی یا ارگانیک (اندامی) دارد تاثیر موسیقی در رفتار کودک در مقایسه با سایر شیوه های دیگر از جمله دارو درمانی موفق تر بوده و بیش از هر روش دیگری در تعدیل رفتارهای کودک موثر است اگر چه در مورد نقصهای ارگانیک نیز نقش موسیقی را نباید از نظر دور داشت.

مهم ترین ویژگی ازتباطی موسیقی جنبه غیر کلامی آن است که می تواند در درمان اهمیت اساسی داشته باشد. موسیقی واسطه با ارزشی برای ایجاد ارتباط مجدد با واقعیت در مورد افرادی است که از واقعیت و اجتماع بریده اند(بیماران اسکیزوفرنی). موسیقی، نوعی محرک احساسی قوی و تجربه ای چند حسی است : تحریک شنوایی از طریق اصواتی که شنیده می شوند تحریک لمسی از طریق ارتعاشاتی که قابل احساس هستند و نیز تحریک بینایی توسط اجرای زنده آن. مثلاٌ کسب موفقیت در فعالیتهای موسیقایی می تواند احساس ارزش فردی را تقویت کند. به علاوه موسیقی به عنوان انتقال دهنده اطلاعات انتقال دهنده تقویت کننده ها و زمینه ای برای یادگیری و انعکاس مهارتها نیز می تواند مورد استفاده قرار گیرد. 

– مهارت های لازم

بررسی علمی هر پدیده در جهان منوط به شناخت اجزا عناصر تشکیل دهنده و نسبتهای لازم و متعادل در میان آنها و نیز بررسی طرز قرار گرفتن هر یک از اجزا و نسبت روابط و وظایف آنها با یکدیگر است . در مبحث موسیقی درمانی که دو جنبه موسیقایی و پزشکی درآن مطرح است داشتن اطلاعاتی جامع برای درک و دریافت موسیقی روان شناسی موسیقی، تئوری موسیقی، تاریخ موسیقی و همچنین شناخت دقیق جوانب مختلف جسمی و روانی انسان از دیدگاه علوم فیزیولوژی (کارکرد صحیح اجزای بدن) و پاتولوژی (آسیب شناسی) برای «موسیقی- درمانگر » الزامی است.

– علاقه و اشتیاق یه کار و پذیرش مسئولیت حرفه ای از تعهد نسبت به این رشته احرتام ره حقوق درمان جویان و داشتن روحیه تحقیق از ویژگی های مهم یک «موسیقی درمانگر  » است. بنابراین او باید مهارت های تکنیکی و تفسیری پیشرفته را حد افل در یک وسیله اجرای موسیقی بداند و در توسعه و گسترش روابط بین افراد از طریق فعالیتهای موسیقایی مهارت کامل داشته باشد.

از طرفی چون ریشه و پایه تمام بحثهای روان شناسی به نوعی به مغز و اعصاب مربوط می شود و با توجه به این که فرایند درک موسیقی در مغز انسان صورت می گیرد ضرورت بحث عصب شناختی پیرامون موسیقی آشکارتر می شود . موسیقی می تواند از طریق ایجاد تحریکاتی در قسمتهای مختلف سیستم عصبی به طور وسیعی بر بسیاری از اعضا و اندام های انسان از نظر ادراکات حسی و کارکردهای عملی موثر واقع شود و باعث پویش جسم و روان انسان در حالت سلامتی و بیماری گردد.

تکنیک ها و روشهای موسیقی درمانی

شنیدن موسیقی به طور غیر فعال / در این روش بیش تر بیماران موسیقی دلخواه و انتخابی خود را می شنوند و در مواردی می توانند از هدفون استفاده کنند و اجازه دارند صدای ضبط را کنترل و نوار را دستکاری کنند.

کاهش درد اضطراب و استرس ناشی از بیماری و استفاده کمتر از داروهای بی حسی و یا کاهش عواض جانبی داروها و در نهایت کوتاه کردن مدت استفاده از دارو و بستری شدن از هدفهای عمده درمانی در این روش است. انتخاب موسیقی مورد علاقه بیمار بر اساس تجربیات، روحیات، منش و خلق و خوی وی معمولاٌ با برانگیخته شدن خاطراتی همراه خواهد بود که قبلاٌ تجربه شده و تهییج این خاطرات خود موجب تحریکاتی هیجانی در سطح سیستمهای خود آگاه و ناخود آگاه عصبی و مغزی می شود و پی آمدهای مختلفی را بر جای خواهد گذاشت که باید توسط متخصص این رشته- یعنی «موسیقی درمانگر»- تا رسیدن به هدف نهایی پیگیری و کنترل شود و تداوم داشته باشد.

همکاری فعال در فعالیتهای موسیقایی : 

 در این روش بیماران برای هماهنگی های عضلانی و تنفسی به انجام تمرینات مناسب ریتمیک می پردازند و از موسیقی برای حرکات بدنی، خواندن و نواختن استفاده می کنند. مثلاٌ سازهای بادی برای افزایش گنجایش ششها مورد استفاده قرار می گیرند. در این روش از ریتم و سبک موسیقی مناسب با نیازهای بیماران استفاده می شود. به عنوان مثال موسیقی محرک مانند دیسکو برای حرکات قوی و موسیقی آرام مانند والس برای انجام حرکات روان و سیال به کار می روند و در موارد دیگر به تمرین تمرکز بر روی عناصر و اجزای موسیقی از طریق شنیدن توصیه شده است. هدفهای عمده درمانی که از این روش حاصل شده عبارتند از : کاهش درد همراه با حرکات ریتمیک، افزایش توانایی های حرکتی، افزایش قدرت و مدت حرکت در نارسایی های عضلانی، افزایش گنجایش تنفسی و نمونه های متعدد دیگر.

۳- موسیقی و مشاوره :

در این روش از موسیقی برای بحث و گفت و گو و یاد آوری خاطرات بیماران به منظور افزایش مکالمه مثبت و ارتباط نزدیک با یکدیگر استفاده شده است. ترغیب بیشتر بیماران به شروع گفت و گو و بحثهای موسیقایی و سخن گفتن پیرامون هر چیزی- جز بیماری- بر تحمل و سازگاری بیماران با شرایط بیمارستانی می افزاید. هدف عمده این روش کاهش استرسها، نگرانی ها، ترسهای ناشی از بیماری و جراحی و افزایش ارتباطات بین فردی و ایجاد آرامش و امیدواری در بیماران است.

۴- موسیقی و رشد :

در این روش عمدتاٌ از موسیقی به عنوان محرکی تقویت کننده استفاده می شود و با آن افراد مختلف مخصوصاٌ کودکان را به انجام تمرینات موزیکال ترغیب می کنند که تقویت رفتارهای خاص خودیاری و یادگیری می انجامد. هدف عمده این روش افزایش یادگیری و توان بخشی بیماران و جلوگیری از واپس روهای رشدی است.

موسیقی و محرک :

در این روش موسیقی برای تقویت حواس بینایی، لامسه و شنوایی به کار می رود و غالباٌ با فعالیتهای خوشایندی همراه می شود و تحریکهای شنوایی و لامسه را فراهم می کند. در مواردی نیز در این روش از نمایش برای هدایت تصویر و تخیل بیماران استفاده شده است. این روش ضمن داشتن کارایی در درمان بیمارانی که دچار نقیصه های حسی و حرکتی هستند تاثیر بارزی در کاهش افسردگی و اضطراب معلولین دارد.

۶- موسیقی و بازخورد زیستی :

در این روش از موسیقی برای تقویت پاسخهای فیزیولوژیک استفاده می کنند و موسیقی را بازخوردهای زیستی بیماران همراه می نمایند و پاسخهای مطلوب را در آنان افزایش می دهند و به این ترتیب از ناراحتی های فیزیولوژیک می کاهند. برای مثال موسیقی را همراه با تنفس ریتمیک عمیق و یا حرکات سیبک سازه در کاهش فشار خون، تنش های عضلانی، تشنجهای صرعی و دردهای میگرنی به کار گرفته اند.

۷- موسیقی و فعالیتهای گروهی :

در این روش بیماران در فعالیتهای گروهی موسیقایی مانند شنیدن، خواندن و نواختن شرکت می کنند و ارتباط مثبت بین افراد و احساس بهبودی افزایش می یابد و متقابلاٌ احساس ناشی از دیدها و بیماری های مانند افسردگی و اضطراب کاهش پیدا می کند. شرکت در کنسرتهای موسیقی درخواست آهنگاهای مورد علاقه اجرای موسیقی فی البداهه به طور گروهی و همچنین بحث های گروهی درباره موسیقی و تاثیر مثبت این فعالیتها از جمله مواردی است که گزارش شده است .

موسیقی و نقش بیماری زایی آن

برخلاف آنچه تاکنون از نقش شفابخشی موسیقی گفتیم، برخی از موسیقی ها هستند که با توجه به مرکز موسیقی در مغز که هم مکان با بخش احساس است بر روی روح انسان تاثیر منفی می گذارد که دو نمونه از آنها و نتیجه تحقیقاتی که دربار آنها شده بیان می شود.

* موسیقی تند و نقش آن در ایجاد رفتار پرخاشجویانه

یک مطالعه در آمریکا، این باور عمومی را که گوش کردن به موسیقی تند و خشن بدون ایجاد هیچ تاثیر مضری به تخلیه عواطف و احساسات منفی کمک می کند، رد می نماید.

پژوهشگران دانشگاه ایالتی آیوا و بخش خدمات انسانی تگزاس بر روی بیش از ۵۰۰ دانشجو که به هفت آواز تند توسط هفت هنرمند و ۸ آواز ملایم توسط هفت هنرمند دیگر گوش کرده بودند آزمایشهایی انجام داده شد.

در این مطالعه برای ارزیابی احساسات و افکار پرخاشجویانه، از دانشجویان آزمونهای مختلف روانشناسی گرفته شد.

نتایج بدست آمده نشان داد موسیقی تند بدون آنکه تحریک یا تهدیدی وجود داشته باشد احساسات خصمانه را افزایش می دهد.

* موسیقی بسیار بم و نقش آن در ایجاد غم و ناامیدی

دانشمندان انگلیسی در یک آزمایش نشان دادند صداهای بسیار بم و غیرقابل شنیدن برای انسانها، موسوم به مادن صوت (Infrasound)، موجب بروز حالات غیرطبیعی از قبیل اضطراب، نگرانی، غم شدید و ناامیدی در افراد می شوند.

دکتر ریچارد لرد از آزمایشگاه ملی فیزیک انگلیس برای بررسی تاثیر صداهای غیرقابل شنیدن بر افراد، آزمایشی ترتیب داد.

در این آزمایش لرد و همکارانش در یک سالن بزرگ اجرای موسیقی زنده، قطعاتی از موسیقی را برای ۷۵۰ شنونده پخش کردند و بدون اطلاع شنوندگان، در لابه لای برخی از این قطعات به کمک یک فلوت هفت متری اصوات بسیار بم و غیرقابل شنودی تولید کردند و سپس از شنوندگان خواستند تا واکنش خود به این قطعات موسیقی را بیان کنند.

با وجود اینکه شنوندگان نمی دانستند در کدامیک از قطعات موسیقی اصوات مادون صوت گنجانده شده، اما ۲۲ درصد از آنها با اشاره به قطعات موسیقی حاوی صداهای غیرقابل شنود، بیان کردند که در هنگام شنیدن این قطعات دچار احساسات غیرعادی شده اند.

این احساسات غیرعادی عبات بودند از احساس ناآارمی و اندوه، ناامیدی شدید، نگرانی و اضطراب، تنفر و همچنین احساس ترس.

صداهای مادون صوت به طور طبیعی و در هنگام وقایعی نظیر طوفان، وزش باد و تغییرات الگوهای آب و هوایی و همچنین برخی انواع زلزله نیز تولید می شوند.

دانشمندان عقیده دارند که چنین اصواتی ممکن است به طور طبیعی در برخی مکانها و خانه ها نیز تولید شود که در پی آن ساکنین چنین مکانهایی ناخودآگاه احساس ترس و نگرانی می کنند و این احساسات خود را به وجود روح و یا مسایلی از این قبیل، نسبت می دهند.

موسیقی سبب افزایش توان مغزمی‌شود

ایرنا-نتایج یک مطالعه جدید برای نخستین بار به شواهد محکمی دست یافته‌است که نشان می‌دهد نواختن موسیقی به میزان قابل توجهی سبب تقویت توانایی‌های ذهن انسان می‌شود و دقت و توان شنوایی انسان را برای همه انواع صدا، از جمله صدای مکالمات، افزایش می‌دهد.
به گزارش سایت اینترنتی “لایوساینس”، “نینا کراوس” عصب شناس دانشگاه “نورث‌وسترن” و سرپرست این مطالعه اعلام کرد: پرداختن به موسیقی سبب افزایش گستره وسیعی از توانایی‌های ذهنی، از جمله توانایی خواندن متون، توانایی درک تغییرات جزیی در آهنگ صدای مخاطب و نیز توانایی شنیدن صداها در محیطهای شلوغ می‌شود. وی افزود: نتایج مطالعه جدید اهمیت گنجاندن کلاس موسیقی در مدارس را اثبات می‌کند.

در این مطالعه “کراوس” و همکارانش از داوطلب انگلیسی‌زبان که نیمی از آنها در سنین پایین دست کم شش سال به نواختن یک ساز پرداخته بودند، درخواست کردند به تماشای یک فیلم سینمایی بنشینند.

در خلال پخش شدن فیلم، صدایی مشابه تلفظ لغت “می ? “mi?در زبان چینی به صورت پیوسته و با شدتی مشابه شدت صدای عادی تکلم انسانها، در محیطی که این افراد قرار داشتند پخش شد.

در زبان چینی آهنگ بیان کردن لغات در معنای آنها تاثیر می‌گذارد و لغات مشابه اگر با آهنگهای متفاوت ادا شوند، معانی متفاوتی خواهند داشت.

به طور مثال لغت “می” در زبان چینی اگر با آهنگ عادی ادا شود به معنای “چپ نگاه کردن” است، اگر با آهنگی اوج گیرنده ادا شود به معنای “گیج کردن” است و اگر با آهنگی نزولی و سپس صعودی بیان شود به معنای “برنج” خواهد بود.

محققان فعالیت مغز این داوطلبان را در حین تماشای فیلم ثبت کردند و متوجه شدند هرچند تمامی حواس آنها متوجه تماشای فیلم است و صدای “می” چه از لحاظ زبان‌شناسی و چه از لحاظ موسیقی معنای مشخصی برای آنها ندارد اما آن دسته از داوطلبان که دارای سابقه نواختن ساز هستند به راحتی و به شکل ناخودآگاه سه نوع مختلف ادا شدن “می” را درک می‌کنند.

نتایج غیرمنتظره این مطالعه نشان داد آواهای مختلف لغت “می” سبب تغییرات در فعالیت بخش “ساقه مغز” می‌شود که کنترل برخی رفتار غیر ارادی بدن از جمله تنفس و ضربان قلب را بر عهده دارد.

در گذشته تصور می‌سد پردازش موسیقی تنها به بخش “کورتکس” مغز که فعالیتهایی نظیر استدلال، تفکر و تکلم در آن کنترل می‌شود، مربوط است اما مطالعه جدید نشان می‌دهد “ساقه مغز” نیز در پردازش موسیقی شرکت دارد.

به گفته “کراوس”، موسیقی احتمالا سبب افزایش سطح فعالیت بخش “کورتکس” مغز و نیز تنظیم فعالیت بخش ساقه مغز می‌شود. نتایج این مطالعه در شماره ماه آوریل نشریه “علوم عصب‌شناسی نیچر”? Nature Neuroscience?منتشر خواهد شد

استقبال ایرانی ها از آثار موسیقی درمانی

یکی از اتفاقات متفاوت امسال در حوزه موسیقی در ایران که کمتر و یا شاید بتوان گفت اصلا به چشم نیامد، گرایش مردم به موسیقی درمانی بود. 

این گرایش که از چند سال پیش با تشکیل انجمن هایی مثل کاربرد موسیقی در سلامت جسم و روان، انجمن سلامت برتر ایران، انجمن ملی موسیقی درمانی و کانون پزشکان دوستدار موسیقی خانه موسیقی و برگزاری کنفرانس های متعدددر طول امسال تا اندازه ای طرفدار پیدا کرده که در فروشگاه های بزرگ و معتبر موسیقی استندهای موسیقی درمانی گذاشته اند.

سابقه موسیقی درمانی

از ابتدای تاریخ، بشر از موسیقی برای شفای بیماران استفاده می کرده است. برای مثال؛ ریتم طبل ها در مراسم شفابخش جادوگران و درمان گران نقش مهمی داشته است. هنوز هم در شهرهای دور افتاده جنوب ایران درمانگرانی به نام ماما زار و بابازار وجود دارند. آنها در مراسم خاصی با دف و دایره و آواز های بخصوصی که به زبان نامفهوم سواحلی خوانده می شود و شاید حتی ماما یا بابای زار هم آنها را نمی فهمند جن و روحی که بیمار را تسخیر کرده دور می کنند.

جالب اینجاست که بیماران آنها کسانی هستند که پزشکان از درمان آنها عاجز مانده اند و جالب تر اینکه بسیاری از بیماران با این درمان شفا پیدا می کنند.

ارسطو می گوید: از موسیقی می توان در بسیاری از شئون زندگی، تربیت، سرگرمی، درمان، خوشگذرانی و تعدیل احساسات و عواطف استفاده کرد. گرچه پر کردن اوقات فراغت، امری لازم است، اما باید با نوعی از موسیقی مفید و تعالی بخش پر شود.

امریکا اولین کشوری است که پزشکان آن به موسیقی درمانی پرداختند. موسیقی درمانی بیش از پنجاه سال است که در جهان به عنوان یک علم جدید مورد توجه قرار گرفته اما تا چند سال پیش در ایران مورد توجه نبود.

(یکی از مدیران) یک فروشگاه (موسیقی) می گوید: امسال خیلی ها برای خریدن سی دی های موسیقی درمانی به ما مراجعه کردند و جالب اینکه بیشترشان از مخاطبان همیشگی ما و مخاطبان پر و پا قرص موسیقی نیستند.

او می گوید: امسال یک ناشر به سی دی ها و کتاب های زیادی در این زمینه به بازار فرستاده که استقبال خوبی از آنها شده است. در هر کدام از این سی دی ها موسیقی هایی برای افزایش اعتماد به نفس، آرامش درونی برای امتحان، ترک وابستگی به مواد مخدر، غلبه بر استرس، زندگی موفق، حل معامای ترس، توانبخشی معلولان ذهنی و جسمی، درمان افسردگی و موارد دیگر دارد. جالب تر اینکه مردم می گویند این موسیقی ها تاثیر زیادی بر آنها داشته و مشکل آنها را تا حد زیادی برطرف کرده است.

حتی بسیاری از پزشکان به بیماران خودشان توصیه می کنند که آواز بخوانند و یا ساز بزنند چون تحقیقات نشان داده آواز خواندن می تواند به افراد مبتلا به بیماری آلزایمر کمک کند تا حافظه دراز مدتشان را به کار اندازند، نواختن سازهای موسیقی با دوستان می تواند مهارت های کار گروهی را افزایش دهد و کارکردهای اجتماعی را بهتر کند. از همه مهمتر اینکه افراد احساساتشان را در روشی مطمئن و لذت بخش به وسیله نواختن موسیقی، گوش کردن به موسیقی و رقصیدن به همراه موسیقی بیان می کنند.

(این مدیر) می گوید: در سال گذشته پزشکان زیادی در رادیو و تلویزیون برنامه هایی در این زمینه داشته اند و این در استقبال مردم از موسیقی درمانی بی تاثیر نبوده است. حتی پزشکان توصیه می کنند که پدر و مادرها روزانه یک ساعت برای فرزندان کوچک خود موسیقی پخش کنند. این عمل موجب بهتر شدن وضعیت تغذیه، خواب و افزایش وزن آنها می شود و پدر و مادران زیادی برای پیدا کردن یک موسیقی خوب برای کودکانشان یا نوجوان هایی که درس می خوانند به ما مراجعه کرده اند.

محصولات موسیقی درمانی در ایران در چند سال اخیر تنوع زیادی پیدا کرده است. این موسیقی ها از دوره جنینی تا دوره پیری برای هر رده سنی با توجه به ویژگیهای آن سن نیز تولید و به بازار آمده است.

موسیقی سنتی هم درمانگر است و هم خطرناک

علاوه بر این امسال پزشکان و موسیقی دانان زیادی درباره تاثیر موسیقی سنتی ایران بر انسان و حالات او و همچنین ویژگی های موسیقی درمانی کار کرده اند تا جایی که برخی از آنها نظریه هایی درباره تاثیر دستگاه ها و ردیف های مختلف موسیقی ارائه داده اند. مثلا اینکه دستگاه ماهور آرامش بخش، شور هیجان برانگیز و یا گوشه افشاری حزن آلود است.

داستان هایی هم در این باره وجود دارد. دکتر داریوش صفوت موسیقیدان برجسته ایرانی در گفتگویی در روزنامه همشهری می گوید که مرحوم عبدالحسین شهبازی بیست دقیقه در کنار بستر بیماری که پزشکان از او قطع امید کرده بودند سه تار نواخته و پس از ۲۰ دقیقه حال بیمار بهبود یافته و خطر رفع شده است.

دکتر علی زاده محمدی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی درباره تاثیر موسیقی ایرانی می گوید: از آنجائی که موسیقی ایرانی با گوش و خلق و خوی مردم ایران سازگاری دارد، بیش از هر نوع موسیقی بر آنان تاثیر می گذارد. اما به دلیل اینکه تاثیرات موسیقی ایرانی عمیق و عاطفی است، باید دقت شود که بیش از حد هیجانات بیمار را برانگیخته نکند. موسیقی اصیل ایرانی به گونه ای است، که اگر فرد در حالت امیدواری آن را بشنود، امیدوارتر و اگر در حالت غم به آن گوش کند، غمگین ترمی شود.

  در برخی از قطعات موسیقی ایرانی ریتم و ملودی های متضادی استفاده شده است که کارشناسان معتقدند این موضوع بیماران را دچار سردرگمی می کند. او معتقد است: موسیقی اصیل ایرانی به گونه ای است ، که اگر فرد در حالت امیدواری آن را بشنود، امیدوارتر و اگر در حالت غم به آن گوش کند، غمگین ترمی شود. موسیقی ایرانی به علت داشتن فواصل کوتاه و گردشهای تکراری، بسیار نافذ و تاثیر گذار است و توصیه می شود، در موسیقی درمانی از آن به طور کنترل شده استفاده شود. چرا که اگر این کنترل انجام نشود، عواقب درمان نامشخص است.

درباره موسیقی کلاسیک غربی و جاز (Jazz) هم چنین حرف هایی گفته می شود. تنسی ویلیامز از پژوهشگران مرکز پزشکی نیویورک، شنیدن موسیقی های کلاسیک و حتی موسیقی جز را موجب کاهش اضطراب و افزایش تحمل درد بیماران می داند.

موسیقی درمانی برای چاقی، لاغری و حتی کاهش درد زایمان

نایب رئیس انجمن موسیقی درمانی ایران، معتقد است فعالیت های موسیقائی می تواند به اشکال مختلف برای همه مردم، با هر سن و هر اختلال و بیماری، برنامه ریزی شود. از جمله بیماران جسمی با مشکلات قلبی یا بیماری های مزمن، بیماران در شرف جراحی، کاهش دردهای عضلانی و مفصلی آنان و… اما او این توجه و گرایش ناگهانی و سریع به موسیقی درمانی را مایه نگرانی هم می داند.

او معتقد است اگر به این رشته توجه علمی و دقیق نشود و پزشکان از روی حدس و گمانه زنی این کار را انجام دهند، ممکن است آن را به بیراهه ببرند. او معتقد است هیچ نوع بیماری وجود ندارد که نتوان در آن از موسیقی درمانی برای بهبود وضعیت بیمار و بالا بردن توان و تحمل او استفاده کرد. بعضی از پزشکان و یا کارشناسان این حوزه پا را فراتر گداشته اند و تاثیر موسیقی را بیش از این ها می دانند. مثلا آنها معتقدند زیبایی پوست و مو و یا حتی کاهش وزن بدون رژیم غذایی هم از راه موسیقی درمانی قابل دستیابی است.

 البته بیشتر پزشکان فعال در این حوزه معتقدند موسیقی به طور مستقیم بر بیماری های صعب العلاج مثل سرطان یا ایدز تاثیر نمی گذارد، بلکه به طور غیر مستقیم موجب بهبود وضعیت بیمار می شود. اما موسیقی درمانی در برخی از بیماری ها، مانند افسردگی های خفیف، اضطراب، ایجاد احساس آرامش پیش از عمل جراحی و یا زایمان و … به طور مستقیم اثر گذار است. در این موارد پزشکان به روش بالینی از موسیقی هایی که برای فرد تداعی گر یک خاطره خوب یا تجربه موفق بوده استفاده می کنند.

با این همه باید گفت در ایران هنوز مطالعات علمی دقیق و گسترده ای در این زمینه انجام نگرفته و تحقیقات بیشتر بر روی کودکان استثنائی و عقب ماندگان ذهنی یا بیماران روانی بوده است اما این استقبال را شاید بتوان آغازی برای تحقیقات علمی تر و گسترده تری دانست.

  نتیجه گیری:

موسیقی درمانی آسایش لازم را فراهم می کند، از اضطراب و افسردگی می کاهد، و مشکل بی خوابی را بدون وابستگی به دارو با استفاده از موسیقی مغز (brain music) درمان می کند. اگر تحقیقات به طور گسترده و مداوم ادامه یابد این امکان را به وجود می آورد که در آینده ، درمان این اختلال با موسیقی درمانی بر طرف شود، بجای اینکه از داروهای بسیار زیاد استفاده شود. موسیقی درمانی برای تسکین ناراحتی های هیجانی جسمانی و روحی استفاده می شود. موسیقی درمان گر مجرب و کار آزموده خدمات فردی را برای بیماران مهیا می کند. متون بسیار زیادی وجود دارد که اثبات می کند موسیقی درمانی اثرات مثبتی را بر درمان بیمارانی که دارای مشکلات عصبی هستند دارد. روان به سلول های مغز و بافت های بدن متصل است ودر واقع تراوشی از جسم است. به همین دلیل به هر ناراحتی و خستگی و دردی که به جسم وارد شود بر روان نیز تاثیر می گذارد و برعکس. تاثیر جسم و روان متقابل است.

منابع و مآخذ:

۱- زاده محمدی, علی. کاربردهای موسیقی درمانی در زمینه های روانپزشکی, پزشکی و روانشناختی به انضمام موسیقی و … . تهران: اسرار دانش, ۱۳۸۰٫

 ۲٫ Cevasco, A. M., Grant, R. E., “Comparison of different methods for eliciting exercise-to-music for clients with Alzheimer’s disease,” Journal of music therapy, vol. 40-1, 2003, pp. 41-56.
۳٫ Brotons, M., Kogger, S. M., Pickett-cooper, P., “Music and Dementias: A review of literature,” Journal of Music Therapy, vol. 34,4,1997, pp. 204-245.
۴٫ Aldridge, D., Aldridge, G. “Two epistemologies: Music therapy and medicine in the treatment of dementia,” The arts in psychotherapy, vol.19, 1992, pp. 243-255.
 ۵٫ Haider, Maria. ”music therapy: an application of systems biology”.BME, 1450, Midterm Assignments, oct 28, 2003, 4 pages.
۶٫ Abbot, A., “Neurobiology: Music, maestro, please!,” Nature , vol. 416, 2002, pp. 12 – ۱۴٫
۷٫ Patel, A. D., “Language, music, syntax and the brain,” Nature Neuroscience,

نوشته موسیقی درمانی اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
http://www.ostad.me/2016/11/%d9%85%d9%88%d8%b3%d9%8a%d9%82%d9%8a-%d8%af%d8%b1%d9%85%d8%a7%d9%86%d9%8a/feed/ 0
طب قرآنی –فوائد عسل از دیدگاه قرآن http://www.ostad.me/2016/11/%d8%b7%d8%a8-%d9%82%d8%b1%d8%a2%d9%86%db%8c-%d9%81%d9%88%d8%a7%d8%a6%d8%af-%d8%b9%d8%b3%d9%84-%d8%a7%d8%b2-%d8%af%db%8c%d8%af%da%af%d8%a7%d9%87-%d9%82%d8%b1%d8%a2%d9%86/ http://www.ostad.me/2016/11/%d8%b7%d8%a8-%d9%82%d8%b1%d8%a2%d9%86%db%8c-%d9%81%d9%88%d8%a7%d8%a6%d8%af-%d8%b9%d8%b3%d9%84-%d8%a7%d8%b2-%d8%af%db%8c%d8%af%da%af%d8%a7%d9%87-%d9%82%d8%b1%d8%a2%d9%86/#respond Mon, 14 Nov 2016 08:49:39 +0000 http://www.ostad.me/?p=4987 دلائل طب قرآنی – وَلَا رَطْبٍ وَ لَا یَابِسٍ اِلّا فِی کِتَابٍ مُبینٍ . ( انعام ۵۹ ) . ۲- وَ نَزّلنَا عَلَیکَ الکِتَابَ تِبیَاناً لِکُلِ شَی هُدی و رَحْمَه وَ بُشْرَی لِلْمُسْلِمِینَ . ( نحل ۸۹) . ۳- وجود ۱۶۰ آیه در مورد تغذیه در قرآن کریم . ۴- وجود چهار کلمه‌ فلینظر در […]

نوشته طب قرآنی –فوائد عسل از دیدگاه قرآن اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
دلائل طب قرآنی –

  • وَلَا رَطْبٍ وَ لَا یَابِسٍ اِلّا فِی کِتَابٍ مُبینٍ . ( انعام ۵۹ ) .
    ۲- وَ نَزّلنَا عَلَیکَ الکِتَابَ تِبیَاناً لِکُلِ شَی هُدی و رَحْمَه وَ بُشْرَی لِلْمُسْلِمِینَ . ( نحل ۸۹) .
    ۳- وجود ۱۶۰ آیه در مورد تغذیه در قرآن کریم .
    ۴- وجود چهار کلمه‌ فلینظر در قرآن کریم .
    ۵- اختصاص دو کلمه فلینظر به غذای انسان .
    ۶- وجود چهار کلمه شفا در قرآن .
    ۷- شِفا یعنی درمان، بهبودی و سلامتی.
    ۸- شَفا یعنی بیماری و کسالت و از دست دادن سلامتی.
    ۹- اختصاص شفا به یکی از مواد غذائی ( عسل ).
    ۱۰- اختصاص شفا به قرآن در سه مورد دیکر .
    ۱۱- بدون غذا زندگی و ادامه حیات مفهومی ندارد = مرگ .
    ۱۲- غذای انسان داروی او و داروی او غذایش باید باشد .
    ۱۳- نوع تغذیه در رفتار و اعمال انسان تاثیر بسزائی دارد .
    ۱۴- از اهمیت غذا این که در زندگی اخروی به انسان آن را به عنوان پاداش می دهند

توضیح چهارده مورد فوق

۱- هیچ تر و خشکی نیست که در قرآن نباشد، این آیه جامع و کامل بودن این کتاب را میرساند و بیان کننده کلیه امورات زندگی و هر چیزی که در زندگی انسان به آن نیاز پیدا می کند. این آیه یکی از معجزات بزرگ الهی در قرآن کریم است. (دقت شود).
۲- خداوند متعال کتابی را برای ما انسانها فرستاد که بیان کننده تمام مطالب در کلیه زمینه ها است، علاوه بر آن مایه هدایت و رحمت و بشارت برای کل مسلمین بوده و در صورت درک و فهم این کتاب و بکار گیری آن به سعادت و سلامت و موفقیت عظیمی خواهند رسید.
۳- وجود (۱۶۰ ) آیه در زمینه غذا، اهمیت غذا را می رساند که خداوند متعال چقدر به انسان ارزش قائل است و چقدر به سلامت و سعادت او علاقمند است.
۴- چهار کلمه فلینظر در قرآن کریم نشان دهنده اهمیت موضوع است که معمولاَ ما مسلمین از این نکات با عظمت هشداری بی بهره ایم! چرا در مورد قرآن تفکر و تدبر نداریم.
توجه : فلینظر از نظر دستوری فعل امر بوده و انسان را ملزم به تحقیق و تدبر دراین زمینه می کند.
دو مورد از فلینظرها را خداوند به غذای انسان اختصاص داده است. (دقت شود).

الف : یک مورد به نوع غذای انسان اختصاص داده شده است. (سوره مبارکه عبس آیه ۲۴).
ب : یک مورد به کیفیت غذای انسان اختصاص داده شده است. (سوره مبارکه کهف آیه ۱۹).
ج : یک مورد به خلقت انسان اختصاص داده شده است. (سوره مبارکه ‌طارق آیه ۵).
د : یک مورد به اعمال انسان اختصاص داده شده است. (سوره مبارکه حج آیه‌ ۱۵).
از این چهار کلمه فرمول ریاضی زیر بدست می آید:

( خلقت انسان + اعمال انسان = غذای انسان )

نتیجه:
الف : اختصاص کلمه فلینظر دو بار به غذای انسان نشانگر اهمیت بالای غذا ست!
ب : در صورت حذف غذا، خلقت مفهوم خود را از دست خواهد داد!
ج : غذای انسان برابر با خلقت و اعمال اوست!
۵- در قرآن کریم چهار بار کلمه شفا بیان شده است .
الف : سوره مبارکه آل عمران آیه ‌۱۰۳
ب : سوره مبارکه‌ توبه آیه‌ ۱۰۹
ج : سوره ‌مبارکه اسراء آیه ۸۲
د : سوره مبارکه نحل آیه ۶۹
نتیجه:
اختصاص شفا به مواد غذائی مانند عسل که حقیقتاً جای تامل و بررسی است.
اختصاص سه مورد دیگر به قرآن که در واقع ِشفا به این چهار مورد است.
(غذا و کلام الهی است).
حقیقتاَ برای هیچ موجودی زندگی بدون غذا ممکن نیست. بدون غذا امکان ادامه حیات امر محالی است.
۶- در حقیقت غذای انسان داروی اوست و داروی او غذای اوست!
در جهان خلقت می بینیم و پر واضح است که حیواناتی که در نقاط مختلف جهان زندگی می کنند نیاز به دارو ندارند و معمولاَ بیمار نمی شوند.
توجه: همه موجودات در جهان هستی طبق غریزه و فطرت خود غذا می خورند. به جز انسان که از غریزه و فطرت خود عدول می کند و هرج و مرج را اشاعه می دهد. (روم ۳۰)
۷- نوع تغذیه در رفتار و کردار آدمی اثر بسزائی دارد و می تواند او را سخی و یا شقی کند.
خداوند متعال در این زمینه بیان زیبائی دارد، که می فرماید:
یَا اَیّهَا الرّسُلِ کُلُوا مِنَ الطّیّبَاتِ وَاعْمَلوا صَالِحاً انی بِمَا تَعْمَلونَ عَلیمٌ. ( سوره مبارکه مومنون آیه‌ ۵۱).
یا در جای دیگر خداوند متعال چنین می فرماید:
مَیْتَهً اَوْ دَمَاً مَسْفوحاً اَو لَحْمِ خِنزیر فَانّه رِجْسٌ. ( سوره‌ مبارکه انعام آیه‌ ۱۴۵).
نتیجه: از دو آیه‌ فوق چنین می گیریم که غذای روزمره انسان چقدر در زندگی تاثیر بسزائی را دارد!
الف : می تواند او را سعادتمند کند و به سرچشمه‌ نور و حکمت سوق دهد. (پیامبر اسلام).
ب : همچنین انسان شقی و پلیدی ببار آورد. (نوع تغذیه).
۸- خداوند کریم به انسانها در سرای آخرت بر مبنای اعمالی که انجام داده اند پاداش و جزا می دهد، از جمله:
به نیکو کاران چنین پاداشی را در نظر گرفته است:
وَ فَاکِهَهٌ مِمّا یَتَخَیّرُونَ . وَ لَحْمِ طَیْرٍ مِمَّا یَشْتَهونَ . وَ حُورٌ عین . کَاَمْثَالِ الّلُولُوِ المَکْنُون . جَزَاٌ بِمَا کَانُوا یَعْمَلونَ . ( سوره مبارکه واقعه آیات ۲۰ تا ۲۴).
نتیجه : در این آیات می بینیم که خداوند عظیم الشان به انسانهای نیکو کار ابتدا غذا را پاداش می دهد، سپس نعمتهای دیگر را ارزانی می دارد. (دقت شود).
اما خداوند کریم به بد کاران چنین جزائی را می دهد .
لَآکِلُونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زُقّوم. (سوره مبارکه واقعه آیه ۵۲).
نتیجه : باز در این آیه می بینیم که خداوند به بدکاران به عنوان جزا غذا (زقوم) می دهد.
باز هم به اهمیت غذا پی می بریم که چه در بهشت و چه در جهنم و چه در این جهان غذا حرف اول را می زند و بدون غذا در هیچ جهانی زندگی امکان پذیر نیست!
البته دلائل قرآنی بسیار زیاد است، اگر بخواهم همه را بیان کنم نیاز به کتاب مستقلی دارد!
در آینده نزدیک این کتاب را به دوستاران طب قرآنی تقدیم خواهم کرد انشاالله.
ضمناً یاد آور شوم که ممکن است افراد ناآگاه و مغرض چنین مطلبی را عنوان کنند که چرا صحبتی از ائمه معصومین به میان نیامده است و آن را مستمسک قرار دهند و از آن استفاده سوء نمایند!
در جواب اینگونه افراد باید عنوان کنم که وقتی صحبت از قرآن می شود در حقیقت عترت در دل قرآن نهفته است، زیرا پیامبر گرامی در این مورد می فرماید:
(اِنّی تَارکٌ فیکُمُ الثَّقَلَینِ کِتَابَ اللهِ وَ عِتْرَتی وَ اَهْلَ بَیتی لَنْ یَفْتَرِقَا … )
در حقیقت کلمه ( لَنْ ) نفی ابد است. یعنی قرآن و عترت تا ابد از یکدیکر جدا شدنی نیستند. (دقت شود).
جالب توجه اینکه ائمه معصومین (ع) چقدر در مورد غذا و بهداشت آن توصیه کرده اند و ما انسانها را به رعایت آن تشویق نموده اند.

حضرت علی (ع) در این مورد کلام گهر باری دارد که می فرماید: ( وصیتی است برای فرزندان خویش) در حقیقت توصیه ایست برای ما انسانها، با رعایت این نسخه از طبیب بی نیاز خواهید شد.

(نسخه حضرت علی (ع) برای پیشگیری از بیماریها)
¤ تا زمانی که گرسنه نشده اید سر سفره ننشینید.
¤ کمی قبل از سیر شدن دست از غذا بردارید.
¤ هنگام خواب اجابت مزاج کنید.
با رعایت سه مورد بالا در عمل می بینیم که پیشگیری از بیماریها به راحتی انجام می گیرد.
توجه: در عمل می بینیم که ائمه معصومین (ع) برای پیشگیری و درمان غذا را توصیه می کنند و دقیقاً با قرآن کریم سنخیت کامل دارد!
این دلائل مختصری بود از این کتاب. شگفتیهائی در طب قرآنی وجود دارد که در هیچ طبی وجود ندارد.

اهداف طب قرآنی

۱- مهمترین و اساسی ترین اهداف طب قرآنی پیشگیری از بیماریهای جسمی و روحی است.
۲- پیشگیری امری است مهمتر از درمان.
۳- با پیشگیری حقیقی در این طب فرهنگ قرآنی ایجاد و ساخته می شود.
۴- در اصل اشاعه فرهنگ قرآنی همان طب قرآنی است در بدست آوردن سلامتی.
۵- در طب قرآنی ، غذای اصلی انسان که در قرآن بیان شده است اشاعه داده می شود.
۶- انسان با مصرف غذای بیان شده در قرآن پیشگیری از بیماریها را انجام می دهد.
۷- با اشاعه فرهنگ طب قرآنی روابط اجتماعی سالمی ایجاد می شود.
۸- با اشاعه طب قرآنی آداب غذا خوردن صحیح را فرا خواهیم گرفت.
۹- با فراگیری آداب غذا خوردن، از مبتلا شدن به بیماریها پیشگیری خواهد شد.
۱۰- با رعایت فرهنگ قرآنی پیوسته سالم و شاد زندگی خواهیم کرد.
۱۱- با رعایت فرهنگ قرآنی روانی شاد و افکاری آرام خواهیم داشت.
۱۲- با طب قرآنی، سالم و تندرست زندگی کنید.
۱۳- هنگام کسالت و بیماری با رعایت فرهنگ طب قرآنی سلامتی را هرچه سریعتر بدست آورید.
۱۴- با رعایت فرهنگ قرآنی بیماریهای صعب العلاج را بزودی از بین خواهید برد.
۱۵- سلامتی و تندرستی نعمتی است از نعمات بزرگ الهی که توسط قرآن به انسان هدیه شده است.
۱۶- با داشتن قرآن و عمل به آن از درد و رنج روحی و جسمی رهائی خواهید یافت.
۱۷- طب قرآنی یکی از طبهای موجود در جهان است که شگفتی می آفریند.
۱۸- اهداف اصلی این طب آرزوی سلامتی همه مردم جهان است.
۱۹- افراد زیادی هستند که با رعایت طب قرآنی سلامتی را بدست آورده اند از جمله تعدادی از دوستان پزشک .
۲۰- از برکات طب قرآنی همین بس ،که تعدادی از خانمهای نازا فعلاً صاحب فرزندانی هستند. ( درمان بیماری آندومتریوز توسط غذای روزانه).
۲۱- داروهای این طب همان موادغذائی روزمره زندگی است!
۲۲- داروهای این طب هیچگونه عوارض جانبی نخواهند داشت. ( عسل ، سبزیجات و میوه جات و جوانه ها و سایر مواد خوراکی).
۲۳- داروهای این طب بسیار خوش طعم و خوشمزه بوده و در حداقل زمان اثر گذار هستند و با استفاده از این داروها بیماری بسرعت جای خود را به سلامتی واگذار خواهد کرد.
۲۴- بهبودی بیماری و رفع کسالت، هزینه ای در بر نخواهد داشت.
۲۵- با اشاعه فرهنگ طب قرآنی از صرف هزینه های بیمورد جلوگیری خواهد شد.
۲۶- در طب قرآنی داروهائی ( مواد غذایی ) وجود دارد که در سایر طبها به آن اشاره نشده است.
۲۷- در طب قرآنی آنزیم LDH و CPK به راحتی قابل پیشگیری و کنترل است.
۲۸- در این طب بسیاری از جراحی ها نیاز نبوده و با یک رژیم غذائی مناسب بیماری بهبودی خواهد یافت (قلب، افتادگی رحم و مثانه و … ).
۲۹- با رعایت و پیشگیری، انسان دیگری خواهیم شد با افکاری سازنده و متعالی.
۳۰- با رعایت قوانین این طب از وابستگی های بیمورد نجات خواهیم یافت.

فوائد عسل از دید گاه قرآن:

عسل غذای لذیذی است که از زنبور عسل به دست می‌آید و قرآن نیز بدان پرداخته است:
«فِیهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ»۱ «خوردن عسل برای مردم شفاء است»
پیامبر اسلام(ص) فرمودند: «لم یستشف المریض بمثل شربه العسل»۲ «هیچ مریضی، به مانند نوشیدن عسل شفاء پیدا نمی‌کند.»
واژه‌ی «شفاء» در قرآن، درباره‌ی خوردنی‌ها به کار نرفته است، مگر برای عسل. و نام یک سوره‌ای از قرآن، اختصاص به نحل (= زنبور عسل) داده شده است و قرآن درباره‌ی وحی به زنبور عسل می‌فرماید:
«پروردگار تو به زنبور عسل وحی (و الهام غریزی) نمود که از کوه‌ها و درختان و داربست‌هایی که (مردم) می‌سازند، خانه‌هایی برگزین و تمام ثمرات (و شیره‌ی گلها) بخور (خوردن در اینجا مجاز است منظور نوشیدن خاص است) و راه‌هایی را که پروردگارت برای تو تعیین کرده است براحتی بپیما.» و از شکم‌هایشان شرابی با رنگ‌های مختلف خارج می‌شود که در آن برای مردم شفا است بیقین در این امر نشانه‌ی روشنی است برای جمعیتی که می‌اندیشیدند.»۳
فواید عسل
دانشمندان با تحقیقات خود، فواید زیادی برای عسل ارائه داده‌اند. ما در اینجا به طور خلاصه به آن‌ها اشاره می‌کنیم:
مواد معدنی: پتاسیم، آهن، فسفر، ید، منیزیم، سرب، منگنز، آلومینیوم، مس، سولفور، کرومیوم، لیتیوم، نیکل، روی، اسمیوم، تینانیم، سدیم، و مواد آلی، مانیت‌ها، ضمغ، پولن، اسید لاکتیک، اسید فرمیک (که ترکیب عسل با آن از فساد عسل جلوگیری می‌کند و ضد رماتیسم است)، اسید مالیک، اسید تارتاریم، اسید اگزالیک، اسید سیتریک، رنگ‌ها، روغن‌های معطر، ازته.
مواد تخمیری: انورتاز، آمیلاز، کاتالاز که در هضم غذا مفید است.
عناصر دیگر عسل: گلوکز، لولز، ساکارز، دکسترین، مواد البرمینوئید، سولفات‌ها، انورتین، آب…
عسل دارای ویتامین‌های شش گانه‌ی (A,B,C,D,K,E) و برخی هم گفته‌اند که ویتامین «PP» دارد.۴
* آری «حدود ۷۰ مواد معدنی۵ تخمیری و ویتامین‌ها در عسل وجود دارد، و برای درمان یا تقویت یا پیشگیری امراض پوستی، (دمل‌ها، جوش‌ها ترمیم ضایعات بافت‌ها و …) گوارشی قلب و دندان، تقویت رشد طفل، سرطان، تنفس، کبد، صفرا، چشم و گوش، بینی، مرض زنان و برای تقویت نسل و بچه و … مؤثر است.»۶
* عسل از مهم‌ترین مواد قندی طبیعی است و تاکنون ۱۵ نوع قند در آن کشف شده است. مانند: فرکتوز ۴۰%، گلوکز ۳۰%، نیشکر ۴۰%.
یک کیلوگرم عسل، حاوی ۳۲۵۰ کالری حرارت است.
* عسل، پاد زهر افیون خوردگی و نیش حشرات است.
* عسل آب‌پز، برای ریزش بول تأثیر بسزائی دارد.»۷
* عسل از جمله بیماری‌های: اعصاب، بی‌خوابی، درد پهلو، سیاتیک، دیفتری، مرض کم خونی، امراض کبد، بیماری‌های استخوان، ریه، ایجاد رشد و نیرو، کمی و زیادی فشار خون را علاج می‌کند، و همچنین فوائد زیادی برای درمان «یرقان» دارد.
* خوردن عسل، در حال ناشتا، برای زخم معده و اثنی‌عشر و کاهش ترش کردن معده مفید است. برای تنظیم قند خون موثر است. ضدعفونی کننده مجاری ادرار است هم چنین در پیشگیری از زکام مفید است.۸
* نوشته‌اند که در مصر، عسل چندین هزار ساله پیدا شد و فاسد نشده است،۹ چون دارای اسید فرمیک است و عسل را فاسد نمی‌کند.
* عسل دارای عوامل قوی ضد میکروب است. و میکروب‌هایی که عامل بیماری انسان‌ها هستند قادر به ادامه حیات در عسل نیستند، از جمله وجود آب اکسیژنه در عسل، موجب از بین رفتن میکروب است و هیچ گونه قارچی در آن رشد نمی‌کند.
* برای رشد کودکان و نیز برای درآمدن دندان، جلوگیری از اسهال و سوء تغذیه و … مفید است.
* تحقیقات نشان داده است که زنبور داران کمتر به سرطان مبتلا می‌شوند.
* عسل برای زخم معده و التهاب معده مفید است، و نقش موثری در تنظیم اسیدهای معده دارد.
* عسل برای بیماری‌های چشم مانند: التهاب پلک‌ها، التهابات قرنیه (سل چشم، سیفلیس، تراخم) زخم قرنیه، سوزش چشم، موثر است.
نکته:
با توجه به موارد فوق، عسل غذائیت که مردمان قبل از اسلام و ادیان گذشته بر آن تأکید داشتند و بیان قرآن به مسئله شفا بودن عسل، یک شگفتی علمی است نه اعجاز علمی، به سبب اینکه قبل از اسلام اهمیت و فوائد آن را یافته بودند و در طب جالینوسی و بقراطی یونانی فوائد آن آمده است.
یادآوری:
لازم به ذکر است که عسل زمینه‌ساز آثار فوق است نه علت تامه. یعنی ممکن است به خاطر وجود موانعی، اثر نکند، یا برای بیماری خاصی اثر منفی داشته باشد. در نتیجه شفا بخشی عسل غالبی است نه در همه‌ی موارد.
رازهای زنبور عسل Apice melifera
زنبور عسل (Apice melifera) از راسته نازک بالان (Hymenoptera) است. زنبور عسل قسمت های دهانی جونده و مکنده، هر دو را داراست. دگریسی آن کامل است و به طور دسته جمعی زندگی می کند و شامل سه دسته هستند.
    ۱- ملکه (Queen) که تخم می گذارد.
    ۲- نرها (prones) کارشان فقط بارور کردن ملکه های جدید است.
    ۳- کارگرها (Worker) که ماده عقیم هستند و اغلب انواع متعددی دارند.
    کندوی زنبور عسل یا به صورت جعبه های مکعبی به ابعاد ۵۰cm که کندوی modern می گویند و یا به به صورت سبد که کندوی بومی می گویند.
    زنبور عسل در قرآن
    کلمه نحل به معنی زنبور عسل در آیات ۶۸و ۶۹ سوره نحل در جزء۱۴ قرآن کریم آمده است. در تفسیر آیه۶۸ چنین آمده است: پروردگارت به زنبور عسل وحی فرستاد! در اینجا لحن قرآن به طرز شگفت انگیزی تغییر می یابد، در عین ادامه دادن بحث ها در زمینه نعمت های مختلف الهی و بیان اسرارآفرینش در این سوره، سخن از زنبورعسل و سپس خود عسل به میان می آورد. اما شکل یک مأموریت الهی و الهام مرموز که نام وحی بر آن گذارده شده است. نخست می گوید: «و پروردگار تو به زنبور عسل، وحی کرد که خانه هایی از کوهها و درختان و داربست هایی که مردم می سازند انتخاب کن.»
    ¤ نخستین مأموریت زنبوران در این آیه، خانه سازی ذکر شده است. و این شاید به خاطر آن است که مسئله مسکن مناسب، نخستین شرط زندگی است و به دنبال آن فعالیت های دیگر، امکانپذیر است.
    ¤ در آیه ۶۹ سوره «نحل»، دومین مأموریت زنبور عسل شروع می شود. قرآن می فرماید: «ما به او الهام کردیم که سپس از تمام ثمرات تناول کن و راههایی که پروردگارت برای تو تعیین کرده، به راحتی بپیما.»
    سرانجام، آخرین مرحله مأموریت آنها را به صورت یک نتیجه، این چنین بیان می کند، «از درون زنبوران عسل، نوشیدنی مخصوص خارج می شود که رنگ های مختلفی دارد.» نهفته است، جالب این که دانشمندان از طریق تجربه به این حقیقت رسیده اند که زنبوران به هنگام ساختن عسل آن چنان ماهرانه، عمل می کنند که خواص درمانی و دارویی گیاهان کاملامحفوظ مانده و به عسل منتقل می شود.
    ¤ و در ماجرای برنامه زندگی زنبور عسل و ارمغانی که آنها برای جهان انسانیت می آورد، که هم غذاست و هم شفا و هم درس زندگی، نشانه روشنی از عظمت و قدرت پروردگار است، برای جمعیتی که می اندیشند.
    ساختمان مورفولوژیکی زنبور عسل
    ¤بدن زنبور عسل به طور متراکم از موهایی پوشیده است که دارای تارهای (Barbs) جانبی کوتاهی است. و به راحتی دانه ها گرده را می گیرند. در چشم های مرکب و پاها، موهای صاف وجود دارد پاهای جلویی در حاشیه ساق (tibia) موهای راست و خشن و کوتاهی را دارد و برای تمیز کردن چشم ها از گرده گل به کار می رود و برس چشمی (Eye bursh) می گویند.
    ¤ بالهای زنبور در هنگام پرواز به وسیله قلاب هایی به هم درگیر می شوند و یا بال به نظر می رسند. و نوک این بالها مسیر شکل را طی می کند. ممکن است ۴۰۰ بار در ثانیه مرتعش شوند. آرواره های زیرین mandibles در کارگران صاف برای جمع آوری گرده و ساختن شاخه ها به کار می رود. آرواره های بالایی maxillae مانند قاشقک های طویلی بوده و برای جمع آوری گرده های گل به کار می رود.
    ¤ لب تحتانی تبدیل به خرطوم شده و ضمایم حسی- بی(Cabialplas) در اطراف آن قرار دارد. مایع شهد در اثر عمل مکنده حلق به درون چینه دان بزرگ یا معده عسل (Money Stomash) کشیده می شود. چهار لب مثلثی دریچه ای را درست می کند و از ورود عسل به معده جلوگیری می کند. بجز موقعی که جهت تغذیه مورد نیاز است. روده زنبور عسل باریک و دراز است. و تقریبا به ۱۰۰ لوله کوچک، مالپیکی اتصال دارد و روده راست، بزرگ است و به مخرج ختم می شود. در انتهای بدن سوزن وجود دارد که فقط در کارگرها و ملکه ها دیده می شود. حس بویایی در زنبوران عسل بسیار قوی و تیز است و چشم ها دارای تعداد فراوانی واحدهای بینایی است و دارای مغز نسبتا بزرگ است: زنبوران عسل قادر به تشخیص رنگ قرمز و سیاه از هم نمی باشند.
    گونه و نژادهای زنبور عسل
    ۱-زنبور هندی (Apis Indiea)
    ۲-زنبور درشت (Apis drostata)
    ۳-زنبور ریز (Apis florae)
    ۴-زنبور عسل معمولی (Apis mellifera)
    محصولات زنبور عسل و نحوه گردآوری آنها
    می توان به شهد یا عسل و گرده زنبور عسل و بره «موم» که از صمغ ها به وجود می آید، اشاره کرد. گرده زنبور عسل دارای انواع مواد الی و ویتامین ها می باشد. گرده شامل قندهای احیاکننده می باشد که در کل ۳۱% در گروه کربوهیدرات وجود دارد. میزان متوسط پروتئین گروه حدود ۲۲% است و تمام اسیدهای آمینه ضروری مورد نیاز انسان در ترکیب پروتئینی دانه گروه وجود دارد. عصاره اتری گروه حاوی چربی ها و روغن ها، پیگمان ها، دونین ها، ویتامین ها و هورمون رشد می باشد. گروه حاوی ۱۳ نوع اسید چرب و دو استدول عمده به نام های ۲۴- متیلن کلسترول و « بی سی توسترول» است. برای جمع آوری دانه گرده می توان از تله گرده، استفاده کرد، ولی این کار توصیه نمی شود، چون جمعیت زنبورها را تضعیف می کند.
    بعضی از مصارف گرده زنبور عسل
    دانه گرده در پزشکی اهمیت خاصی دارد. در درمان بیماری های پروستات و آلرژی و در حال بی اشتهایی از داروهایی که از دانه گرده ساخته می شوند، استفاده می کنند. دانه گرده به عنوان مکمل غذایی به کار می رود و از آن در رفع چین و چروک و لکه های صورت استفاده می گردد. از داروهای مشهور می توان به Prostaflor Ofilorex اشاره کرد.
    نیش زنبور
    از نیش زنبور عسل به علت خاصیت قلیایی و اسیدی بودن آن در درمان بیماریها، استفاده می کنند.
    تولید مثل
    ¤ در کارگرها تنها اثری دیده می شود ولی در ملکه به خوبی توسعه یافته است. ملکه جوان ۶ روز بعد از بیرون آمدن، با یک زنبور نر جفتگیری می کند، اندام های جفت گیری نر پاره شده و در کیسه تناسلی ماده باقی می ماند و تا اینکه بعد از بازگشتن به کندو، کارگرها آن را از بین می برند. اسپرماتورزوئیدهایی که بدین صورت در کیسه ذخیره اسپرم، جای می گیرد، به کار همه تخم های لقاح یافته ای که ملکه خواهد گذاشت، بکار می رود. تخمدان های ملکه پر شده و شکم را پر می کند و ظرف دو روز، شروع به تخم گذاری می کند.
    ¤ از تخم های لقاح نیافته، زنبورهای نر (هاپلوئید ۶۱ کروموزوم) و از لقاح یافته ها، زنبورهای ماده (دیپلوئید و دارای ۲۳ کروموزوم) تولید می شود. تخم ها تبدیل به لاروکرمی شکل کوچک فاقد پاهاو چشم می شوند و از ژله شاهانه که توسط غده های حلقی کارگران جوان تولید می گردد، تغذیه می کنند. ولی لاروهای ملکه بیشتر به تغذیه شاهانه می پردازند و به همین جهت با سرعت زیاد بزرگ و تمایز می یابند.
    ¤ دم لارو چندین بار، پوست اندازی می کند روی سلول بوسیله موم پوشیده می شود. و لارو در داخل آن قرار گرفته و شفیره نام دارد و دگردیسی را کامل نموده و به کمک آرواره های زیرین، سرپوش حجره را پاره کرده و به شکل یک نوزاد جوان بیرون می آید. بعد از عمل جفت گیری زنبوران نر، به بی غذایی می افتند و می میرند.
منابع:
    
۱ . نحل / ۶۹٫
۲ . بحارالانوار، علامه مجلسی، موسسه الرضا، بیروت، ج ۶۶، ص ۲۹۲٫
۳ . نحل / ۶۹ ـ ۶۸٫
۴ . اولین دانشگاه و آخرین پیامبر، دکتر پاک‌نژاد، کتابفروشی اسلامی، ج ۵، ص ۱۲۹٫
۵ . نفحات من اعجاز طبی قرآن، ص ۶۰٫
۶ . دکترعبدالحمید دیاب و دکتر قرقوز، طب در قرآن، انتشارات حفظی، تهران، ترجمه چراغی، ص ۲۵٫
۷ . قانون طب، بوعلی سینا، ص ۲۶۹٫
۸ . اسلام پزشک بی‌دارو، احمد امین شیرازی، دفتر انتشارات اسلامی، قم، ۱۳۷۳، ص ۱۱۷به نقل از اسرار خوراکی‌ها، ص ۲۷۴٫
۹ . اسرار خوراکی‌ها، جزایری، ص ۲۸۱۱- برگزیده تفسیر نمونه(جلد دوم) زیر نظر «آیت الله مکارم شیرازی»، تحقیق و تنظیم: احمد بابایی
  ۱۰- گروه زنبور عسل نوشته مهندس میرجواد سعادتمند۱

. اسلام پزشک بی‌دارو، احمد امین شیرازی، انتشارات اسلامی، ص ۱۱۷٫
۱۱٫ پژوهشی در اعجاز علمی قرآن، دکتر محمدعلی رضایی اصفهانی، انتشارات مبین، ص ۴۰۶ -۴۱۷

  1. دکتر عبدالحمید دیاب و قرقوز، طب در قرآن، ترجمه چراغی، انتشارات حفظی، ص ۲۵٫
  2. Review Overview

    49%
    49%

    رای کاربران

    %
    (0 votes)

نوشته طب قرآنی –فوائد عسل از دیدگاه قرآن اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
http://www.ostad.me/2016/11/%d8%b7%d8%a8-%d9%82%d8%b1%d8%a2%d9%86%db%8c-%d9%81%d9%88%d8%a7%d8%a6%d8%af-%d8%b9%d8%b3%d9%84-%d8%a7%d8%b2-%d8%af%db%8c%d8%af%da%af%d8%a7%d9%87-%d9%82%d8%b1%d8%a2%d9%86/feed/ 0
بررسی آلودگی سالمونلایی در گربه های خانگی شهرستان کرج http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%d9%8a-%d8%a2%d9%84%d9%88%d8%af%da%af%d9%8a-%d8%b3%d8%a7%d9%84%d9%85%d9%88%d9%86%d9%84%d8%a7%d9%8a%d9%8a-%d8%af%d8%b1-%da%af%d8%b1%d8%a8%d9%87-%d9%87%d8%a7%d9%8a-%d8%ae%d8%a7/ http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%d9%8a-%d8%a2%d9%84%d9%88%d8%af%da%af%d9%8a-%d8%b3%d8%a7%d9%84%d9%85%d9%88%d9%86%d9%84%d8%a7%d9%8a%d9%8a-%d8%af%d8%b1-%da%af%d8%b1%d8%a8%d9%87-%d9%87%d8%a7%d9%8a-%d8%ae%d8%a7/#respond Mon, 14 Nov 2016 08:44:24 +0000 http://www.ostad.me/?p=4983 فصل اول مقدمه: سالها از کشف باکتری سالمونلا می‌گذرد ولی این باکتری اهمیت خود را در جوامع علمی و بین دانشمندان از دست نداده‌است. در سال ۱۸۸۵ اسمیت و سالمون جرمی را از خوک جدا کردند و تصور نمودند که عامل بیماری وبا یا طاعون خوک است در نتیجه نام آنرا باسیلوس کلراسویس نهادند. در […]

نوشته بررسی آلودگی سالمونلایی در گربه های خانگی شهرستان کرج اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
فصل اول

مقدمه:

سالها از کشف باکتری سالمونلا می‌گذرد ولی این باکتری اهمیت خود را در جوامع علمی و بین دانشمندان از دست نداده‌است. در سال ۱۸۸۵ اسمیت و سالمون جرمی را از خوک جدا کردند و تصور نمودند که عامل بیماری وبا یا طاعون خوک است در نتیجه نام آنرا باسیلوس کلراسویس نهادند. در طی سالهای بعد نام این جرم را سالمونلا کلراسویس گذاشتند.

در قرن بیستم روشهای مؤثری برای درمان و پیشگیری این باکتری صورت گرفت و نتایج امیدوارکننده‌ای برای دانشمندان حاصل شد اما با مقاوم‌شدن سالمونلا نسبت به آنتی‌بیوتیک‌ها و روشهای درمانی دیگر، خطر بزرگی جوامع بشری را تهدید می‌کند.

بطوریکه انسان قرن حاضر با تمام پیشرفتهای مختلفی که در علوم و فنون داشته، هنوز روزگار خود را با و حشت عظیمی از فراگیرشدن این بیماری می‌گذراند. ترسی که در بین اجداد بشر هم وجود داشته و قربانیان زیادی گرفت.

در جلد اول و دوم کتاب ارزشمند تاریخ ودامپزشکی و پزشکی ایران تألیف استاد بزرگوار جناب آقای دکتر حسن تاج‌بخش به بیماری حصبه، تب مطبقه و تب تیفوئید اشاره شده‌است به نقل از این کتاب لوکرس(۵۵- ۹۸ ق.م) به فراوانی اپیدمیهای بیماریهای حیوانی اشاره کرده و از آنها به عنوان« آتش مقدس» یاد می‌کند. ویرژیل(۱۹-۷۰ ق.م) وقتی آتش مقدس را در گونه‌های مختلف شرح می‌دهد می‌توان

تا حدی به ماهیت برخی از بیماریهای عفونی از جمله تب تیفوئید(حصبه) اسب پی برد.

در تمدن باشکوه اسلامی دانشمندان ایرانی بویژه رازی، ابن‌سینا و جرجانی در مورد بیماریهای عفونی مطالب مهم و جالبی بیان داشته‌‌اند که این خود براهمیت موضوع بیماریهای ناشی از سالمونلا در دنیای قدیم بیان می‌کند.

با گسترش پدیده شهرنشینی و استفاده روزافزون از خانه‌های آپارتمانی انسان معاصر برای فرار از تنهایی و رهاشدن از انزوایی که به علت رشد صنعت پدید آمده کوششهای وافری انجام داده که یکی از آنها نگهداری و مراقبت حیوانات در محیط خانه بوده تا بتواند بر این پدیده غلبه کند.

با یک نگاه آماری متوجه می‌شویم که غالب این حیوانات از نوع دام کوچک بوده بطور مثال: گربه سگ، طوطی، همستر و… تمایل بیشتری برای نگهداری آنان وجود دارد که با توجه به بحث بیماریهای مشترک بین انسان و دام خود چالش جدیدی را در این عرصه ایجاد نموده‌است.

در این پروژه تحقیقی سعی بر این بوده که با بررسی بیماری سالمونلایی در گربه‌های خانگی، راهکاری هرچند ناچیز جهت پیشگیری این بیماری در محیط زندگی آدمی ارائه گردیده و اطلاعات لازم در این زمینه برای اهل فن و عموم مردم روشنگر باشد.

فصل دوم

کلیات

خصوصیات کلی

باکتری سالمونلا از نظر طبقه‌بندی در خانواده « انتروباکتریاسه» جای می‌گیرد. انتروباکتریاسه گروه بزرگ و ناهمگونی از باسیلهای گرم منفی می‌باشد که محل طبیعی زندگی آنها روده انسان و حیوانات است. این خانواده از جنسهای زیادی تشکیل شده‌است (مانند اشریشیا، شیگلا، سالمونلا، انتروباکتر، کلبیسلا، سراشیا، پروتئوس و غیره). بعضی از ارگانیسم‌های روده‌ای،‌ مانند اشریشیاکولی، قسمتی از فلور طبیعی انسان هستند و گاهی ایجاد بیماری می‌کنند، در حالیکه بقیه، مانند سالمونلا و شیگلا برای انسان و حیوانات همیشه بیماریزا هستند.

انتروباکتریاسه‌ها هوازی یا بی‌هوازی اختیاری هستند و طیف وسیعی از کربوهیدراتها را تخمیر می‌کنند. این باکتریها ساختار آنتی‌ژنی پیچیده‌ای داشته، سموم و عوامل بیماریزای زیادی تولید می‌کنند.

انتروباکتریاسه شایع‌ترین گروه باسیلهای گرم منفی هستند که در آزمایشگاههای بالینی کشت داده می‌شوند و در میان شایع‌ترین باکتریهای ایجادکننده بیماری در کنار استافیلوکوک و استرپتوکوک قرار دارند.

طبقه‌بندی انتروباکترویاسه پیچیده است و با پیدایش تکنیکهایی که فواصل تکاملی را بررسی می‌کنند( مانند هیبریداسیون و تعیین توالی اسیدنوکلئیک)، به سرعت در حال

تغییر است.

بیشتر از ۲۵ جنس و ۱۱۰ گونه یا گروه شناسایی شده‌اند. با این حال، انتروباکتریاسه‌هایی که از لحاظ بالینی اهمیت داشته‌باشند، ۲۰ تا ۲۵ گونه را تشکیل می‌دهند و با بقیه گونه‌ها، خیلی کم مواجه می‌شویم.

خانواده انتروباکتریاسه، دارای خصوصیات زیر هستند:

آنها باسیل‌های گرم منفی هستند، یا متحرکند که در این صورت در سرتاسر محیط‌شان مژه دارند یا غیرمتحرکند، آنها در محیط عصاره گوشت یا پپتون بدون اضافه کردن کلریدسدیم یا سایر مکمل‌ها رشد می‌کنند.

رشد خوب در آگارمک‌‌کانکی، رشد به صورت هوازی یا بی‌هوازی( بی‌هوازی اختیاری هستند)، تخمیر گلوکز به جای اکسیدکردن آن که اغلب همراه با تولید گاز است، از مشخصات آنها می‌باشد، آنها کاتالاز مثبت و اکسیداز منفی هستند و نیترات را به نیتریت احیاء می‌کنند و ۳۹ تا ۵۹% DNA، C + G دارند، آزمایشهای بیوشیمیایی که برای افتراق انواع انتروباکتریاسه به کار می‌روند، در ذیل آمده‌است:

تخمیر انواع قندها از قبیل: لاکتوز، سوکروز، تخمیر D- گلوکز، D- گزیلوز، L- رامنوز، L- آرابینوز، D- سوربیتول، D- مانیتول و غیره.

هیدرولیز اوره: سولفید هیدروژن (H2S)، سیمونزسیترات، تولیداندول، تست حرکت، ژلاتیناز و MRVP.

مورفولوژی و مشخصات

الف) ارگانیسم‌های تیپیک: انتروباکتریاسه باسیل‌های گرم منفی کوچکی هستند، شکل تیپیک این باکتریها در رشد بر محیط‌های جامد آزمایشگاهی دیده‌می‌شود، اما شکل این باکتریها در نمونه‌های کلینیکی بسیار متنوع است. در کلبسیلا کپسولها بزرگ و منظم هستند، چیزی که در انتروباکتر کوچکتر بوده و در سایر انواع به ندرت دیده‌می‌شود.

ب) کشت: اشریشیاکولی و بیشتر دیگر باکتریهای روده‌ای کلونی‌های حلقوی، محدب و مسطح با لبه‌های واضح تشکیل می‌دهند. کلونی‌های انتروباکتر شبیه کلونی‌های اشریشیاکولی است با این تفاوت که کمی موکوئیدی‌تر است. کلونی‌های کلبسیلا بزرگ و بسیار موکوئیدی هستند و با طولانی‌شدن کشت تمایل به یکی‌شدن دارند. سالمونلا و شیگلاکلونی‌های مشابه اشریشیاکولی ایجاد می‌کنند اما لاکتوز را تخمیر نمی‌کنند. بعضی از گونه‌های اشریشیاکولی در آگار خونی همولیز ایجاد می‌کنند.

ج) خصوصیات رشد: از ویژگی‌های بیوشیمیایی نظیر الگوهای تخمیر کربوهیدرات و فعالیت دکربوکسیلازهای اسیدهای آمینه و سایر آنزیم‌ها برای افتراق باکتریها استفاده می‌شود. بعضی آزمایشها نظیر تولید اندول از تریپتوفان در سیستم‌های تشخیص سریع بسیار استفاده می‌شوند، در حالیکه بقیه آزمایشها مثل واکنش وگس – پرسکائر**(تولید استیل متیل کاربیونال از دکستروز) کمتر به کار می‌روند. کشت در محیط‌های افتراقی که حاوی رنگها و کربوهیدراتهای خاصی هستند( مثل ائوزین- متیلن‌بلو، [EMB]، مک‌کانکی یا محیط دئوکسی‌کولات) تشخیص کلونی‌های تخمیر‌کننده لاکتوز(رنگی) را از کلونی‌های غیرتخمیرکننده (غیررنگی) میسر می‌سازد و تشخیص سریع و احتمالی باکتری‌های روده‌ای را ممکن می‌کند.

چندین محیط کشت پیچیده جهت شناسایی باکتریهای روده‌ای ساخته شده‌اند. یکی از این محیط‌ها، محیط سه‌گانه‌ آگار- قند – آهن می‌باشد که اغلب برای افتراق سالمونلا و شیگلا از سایر باسیلهای گرم منفی روده‌ای در کشت مدفوع به کار می‌رود. این محیط دارای ۱/۰% گلوکز، ۱% سوکروز، ۱% لاکتوز، سولفات فرو( برای پی‌بردن به تولید H2S)، عصاره بافتی(سوبسترای رشد پروتئینی) و یک نشانگر PH (فنل قرمز) می‌باشد.

این محیط در یک لوله آزمایش ریخته می‌شود به طوری که یک سطح شیبدار با قسمت انتهایی عمیق به وجود می‌آید و باکتریها از سطح به عمق کاشته می‌شوند چنانچه تنها گلوکز تخمیر شود، در اثر مقدار حجم کم اسید تولید شده، در ابتدا سطح شیبدار و قسمت عمقی زردرنگ می‌شوند. وقتی مواد حاصل از تخمیر به CO2 و آب اکسیده می‌شوند و از سطح شیبدار رها می‌گردند و دکربوکسیلاسیون اکسیداتیوپروتئین‌ها با تولید آمین ادامه می‌یابد، سطح شیبدار قلیایی می‌شود (قرمز). اگر سوکروز یا لاکتوز تخمیر شود، مقدار زیاد اسید تولید شده موجب می‌شود که سطح شیبدار و قسمت عمقی زرد بمانند(اسیدی). به طور تیپیک، سالمونلا و شیگلا، سطح شیبدار را قلیایی و قسمت عمقی را اسیدی می‌کنند. اگرچه پروتئوس، پروویدنسیا و مورگانلا سطح شیبدار را قلیایی و قسمت عمقی را اسیدی می‌کنند، آنها را می‌توان از طریق ایجاد شدن سریع رنگ قرمز در محیط اوره شناسایی کرد. دیگر باکتریهای روده‌ای بر سطح شیبدار، اسید و در قسمت عمقی اسید و گاز (حباب) تولید می‌کنند.

 ساختار آنتی‌ژنی

انتروباکتریاسه‌ها، ساختار آنتی‌ژنی پیچیده‌ای دارند. آنها به وسیله بیش از ۱۵۰ نوع آنتی‌ژن مقاوم به حرارت O سوماتیک (مربوط به لیپوپیی ساکارید)، بیش از ۱۰۰ نوع آنتی‌ژن حساس به حرارت K ( مربوط به کپسول) و بیش از ۵۰ نوع آنتی‌ژن H(مربوط به تاژک) طبقه‌بندی می‌شوند. در سالمونلاتیفی، آنتی‌ژنهای کپسولی، آنتی‌ژنهای vi نامیده می‌شوند.

آنتی‌ژنهای O خارجی‌ترین قسمت لیپوپیی ساکارید دیواره سلولی هستند و از واحدهای تکرار شونده پلی‌ساکاریدی تشکیل شده‌اند. برخی از پلی‌ساکاریدهای اختصاصی آنتی‌ژن O، از قندهای منحصر به فردی تشکیل شده‌اند. آنتی‌ژنهای O به گرما و الکل مقاوم بوده، با آگلوتیناسیون باکتریال مشخص می‌شوند. آنتی‌بادیهای ضد‌ آنتی‌ژن O، غالباً از نوع IgM هستند.

با توجه با اینکه هر جنس از انتروباکتریاسه‌ها، آنتی‌ژن‌های O خاص خود را دارند، یک ارگانیسم واحد ممکن است چندین آنتی‌ژن O داشته‌باشد. بنابراین، بیشتر شیگلاها یک یا چند آنتی‌ژن O مشترک با اشریشیاکولی دارند. اشریشیاکولی ممکن است با برخی از گونه‌های پروویدنسیا، کلبسیلا و سالمونلا واکنش متقاطع نشان دهد. گاهی آنتی‌ژنهای O، با برخی از بیماریهای خاص انسان ارتباط دارند نظیر آنتی‌ژنهای O اختصاصی اشریشیاکولی که در اسهال و عفونتهای دستگاه ادراری یافت می‌شوند. آنتی‌ژنهای K در برخی از گونه‌های انتروباکتریاسه و نه در همه آنها، در خارج آنتی‌ژن O قرار گرفته‌اند. برخی از آنها از جمله آنتی‌ژنهای K مربوط به اشریشیاکولی پلی‌ساکاریدی هستند، بقیه پروتئینی می‌باشند. ممکن است آنتی‌ژنهای K در آگلوتیناسیون ایجاد شده توسط آنتی‌بادیهای سرمی ضد آنتی‌ژن O، اختلال ایجاد نمایند و ممکن است در بیماریزایی نقش داشته‌باشند ( مانند نژادهای تولید‌کننده آنتی‌ژن K1 در اشریشیاکولی که در مننژیت نوزادی نقش دارند و آنتی‌ژنهای K در اشریشیاکولی که سبب اتصال باکتری به سلولهای اپی‌تلیالی قبل از تهاجم به دستگاه گوارش یا ادراری می‌گردند.)

آنتی‌ژنهای H بر تاژکها قرار دارند و با گرما یا الکل از بین می‌روند. با اضافه‌کردن فرمالین به انواع متحرک باکتریها می‌توان آنها را حفظ کرد. این آنتی‌ژنها با آنتی‌بادیهای ضد H که عمدتاً IgG هستند، آگلوتینه می‌شوند.

طبقه‌بندی آنتی‌ژنی انتروباکتریاسه‌ها اغلب نشاندهنده وجود هر یک از آنتی‌ژنهای اختصاصی می‌باشد. بنابراین فرمول آنتی‌ژنی اشریشیاکولی می‌تواند بصورت O55:K5:H21 و در گونه‌ای از سالمونلا* به صورت O1, 4,5,12: Hb1,2 باشد.

جنس سالمونلا

سالمونلا‌ها، باسیل های متحرکی هستند که بطور مشخص گلوکز و مانوز را بدون تولید گاز تخمیر می‌کنند، اما لاکتوز یا سوکروز را تخمیز نمی‌کنند بیشتر سالمونلا‌ها H2S تولید می‌نماید. این با کتری‌ها در صورت بلعیده‌شدن غالباً برای انسان و حیوانات بیماریزا هستند. در یخ به مدت طولانی زنده می‌مانند و در مقابل بعضی از مواد شیمیایی پایدارند( مانند بریلینات گرین، تترایتونات‌سدیم، دئوکسی کولات سدیم) و این مواد می‌توانند سایر باکتری‌های روده‌ای را مهار کنند. بنابراین اینگونه ترکیبات برای مشخص‌کردن سالمونلاها در مدفوع به محیط کشت اضافه شوند.

خواص شکلی

همانطور که در قبل ذکر شد سالمونلاها باسیل‌های گرم منفی باندازه ۵-۲×۵/۱-۷/۰ میکرون هستند که خصوصیات عمومی باکتری‌های خانواده آنتروباکتریاسه را دارا می‌باشند. اکثر سروتیپ‌های سالمونلا به استثنای سالمونلاپلوروم و سالمونلاگالیناروم و موتانهای غیر متحرک تخمیر که گاهی اوقات در سایر سروتیپ‌ها دیده می‌شود متحرک بوده دارای تاژک‌ از نوع پری‌تریش هستند. اکثر سویه‌های سروتیپ‌های سالمونلا‌ دارای فیمبریه تیپ یک هستند که دارای ویژگی اتصالی و هماگلوتینینی حساس به مانوز است. این فیمبریه‌ها از تحت واحدهایی به نام پیلین با وزن مولکولی ۲۱۰۰۰ دالتون و میزان بالایی( حدود ۴۰ درصد) از اسیدهای آمینه هیدورفوبیک تشکیل شده‌اند.

سویه‌های سالمونلا گالیناروم- پولوروم فیمبریه نوع دو را ایجاد می‌کنند که از نظر مورفولوژی و پادگنی‌ مشابه فیمبریه نوع یک بوده اما غیرچسبنده است. برخی از سویه‌های سروتیپ‌هایی نظیر سالمونلا انتریتیدیس و سالمونلا تیفی‌موریوم که معمولاً فیمبریه نوع یک ایجاد می‌کنند فیمبریه‌‌های ظریف به قطر کمتر از سه نانومتر از خود بروز می‌دهند که تصور اینگونه فیمبر‌یه‌ها باعث عدم آگلو‌تیناسیون پادگن O می‌گردد سویه‌های سالمونلاسندای فیمبریه‌ای ایجاد می‌کنند که با اشریشیا کلی قرابت دارد.

اکثر سویه‌های سالمونلا پاراتیفی A فاقد فیمبریه هستند در حدود یک سوم از سویه‌های تحت گونه IIIa و IIIb و همچنین تعداد کمی از سویه‌های تحت گونه II فیمبریه‌های ظریفی ایجاد می‌کند که گلبولهای قرمز تانن دیده را آگلوتینه می‌کند. برخی از سروتیپ‌های سالمونلا دارای کپسول و لایه لعابی می‌باشند.

خواص کشت

سالمونلا‌ها با کتری‌های هوازی و بی‌هوازی اختیاری هستند و در روی محیط‌های عادی آزمایشگاهی در درجه حرارت ۲۵ تا ۴۵ رشد می‌کنند ولی درجه حرارت مناسب برای رشد آنها ۳۷ درجه سانتی‌گراد می‌باشد. اکثر سالمونلا‌ها در روی آگار مغذی بعد از ۲۴ ساعت پرگنه‌هایی به قطر دو تا سه میلی‌متر سفید خاکستری، مرطوب، کروی، مسطح، برجسته و صاف ایجاد می‌کنند که شبیه پرگنه‌های بسیاری دیگر از باکتری‌های خانواده آنتروباکتریاسه است. اندازه و درجه کدورت پرگنه‌ها به نوع سروتیپ نیز بستگی دارد. سالمونلا‌ پاراتیفی A ، سالمونلا‌آبروتوس اویس، سالمونلا‌ سندای و سالمونلاتیفی سویس، پرگنه‌های نسبتاً کوچکی در حدود یک میلی‌متر ایجاد می‌کنند.

این باکتری در محیط‌های مایع نظیر آبگوشت مغذی و آب پپتونه رشد زیادی دارند و کدورت یکنواختی ایجاد کرده و با گذشت زمان پرده ظریفی در سطح محیط مایع تشکیل می‌شود. سویه‌های خشن که سطح هیدوروفوبیک و خاصیت اتوآگلوتینان دارند رسوب گرانولر در ته لوله و گاهی اوقات پرده ضخیمی در سطح محیط تولید می‌کنند. طرز رشد سالمونلا در محیط‌های جامد و مایع غنی‌کننده و انتخابی در ادامه بحث مطرح می‌شود.

عوامل مورد نیاز جهت رشد

سالمونلاها قادرند در محیط‌های ساده آزمایشگاهی رشد نمایند و از ترکیبات ساده کربن‌دار به عنوان منبع کربن و انرژی و از تعداد زیادی از ترکیبات ازت‌دار به عنوان منبع نیتروژن استفاده نمایند. اکثر سالمونلا‌ها پروتروف بوده و در محیط‌ حداقل نمک با یک منبع کربن مناسب و یا محیط حداقل آمونیوم گلوکز توانایی رشد دارند همانطور که در قبل ذکر شد باکتری‌های خانواده آنتروباکتریاسه را به دو گروه تخمیرکننده لاکتوز و غیرتخمیرکننده آن طبقه‌بندی می‌کنند. تخمیر قند لاکتوز وابسته به تولید دو آنزیم « بتاگالاکتوزیداز»( جایگاه این آنزیم سیتوپلاسم باکتری است) که لاکتوز را هیدورلیز می‌کند و« پرماز» که ورود و جذب این قند را به داخل باکتری تنظیم می‌نماید ، است. برخی از باکتری‌ها هرچند دارای آنزیم بتاگالاکتوزیداز هستند ولی فاقد آنزیم پرماز بوده و از اینرو همانند باکتریهای غیرتخمیر‌کننده لاکتوز واکنش نشان می‌دهند در صورتیکه غیرتخمیرکنندگان واقعی لاکتوز( همانند سالمونلا) باکتری بتاگالاکتوزیداز را تولید کند قادر خواهد بود که قند لاکتوزی را که بکندی و آهستگی (به علت عدم تولید آنزیم پرماز) از میان غشاء یاخته‌ای به داخل باکتری انتشار می‌یابد تخمیر نماید، اگرچه این فرآیند ممکن است بقدری کند انجام گیرد که تعیین آن در محیط قندی مشکل باشد.

حساسیت به مواد شیمیایی

شواهد بسیاری دال بر مقاومت سالمونلا نسبت به مواد شیمیایی مختلف وجود دارد که خود پایه و اساس تلاشهای بسیاری برای تهیه محیط‌های غنی‌کننده و انتخابی جهت جداسازی این باکتری‌ها از نمونه‌های آلوده بوده‌است.

استفاده از رنگها بویژه رنگهای گروه تری‌فنیل‌آمین( سبز مالاشیت و سبز درخشان) که ممانعت‌کننده‌های مناسبی هستند از سالهای دور شناخته شده‌است. محیط   واسیلیادیس و نوع تغییریافته آن از جمله محیط‌های غنی‌کننده‌ است که در تهیه آن از سبز درخشان استفاده شده‌است. همچنین آبگوشت تترایتونات محیط غنی‌کننده مناسبی برای اکثر سروتیپ‌ها از جمله سالمونلا دابلین می‌باشد. بسیاری از سالمونلاها در ۴۳ رشد می‌کنند و انکوباسیون محیط‌های غنی‌کننده نظیر سلینت F و راپاپورت و اسیلیادیس در این درجه حرارت برای جداسازی سالمونلاها توصیه شده‌است.

سالمونلاها همچنین نسبت به املاح صفراوی مقاومند و به همین دلیل از این مواد نیز علاوه بر رنگها در تهیه محیط‌های غنی‌کننده استفاده می‌کنند.

 محیط‌های غنی‌کننده

محیط‌های مایعی هستند که برای جداسازی سالمونلاها از مدفوع، فاضلاب، غذا و سایر مواد دارای گیای باکتریایی بکار می‌روند. مزیت این محیط بدین شکل که می‌توان مقادیر زیادی از مواد آلوده را به آنها تلقیح نمود بطوریکه امکان جداسازی سالمونلاها در مواردیکه تعداد آنها کم است فراهم می‌شود.

در طی انکوباسیون سالمونلاها بسرعت تکثیر می‌یابند در صورتیکه تا حدودی از رشد اشریشیاکولی و سایر باکتریهای روده‌ای ممانعت می‌شود. بعد از ۸ تا ۲۴ ساعت از محیط‌های غنی‌کننده روی میحط‌های انتخابی کشت داده می‌شود.

پروتئوس بطور معمول در مدفوع وجود دارد و اغلب قادر به رشد در محیط‌های غنی‌کننده سالمونلا‌ است. از اینرو روی محیط‌های انتخابی پرگنه‌هایی مشابه با سالمونلا ایجاد می‌کند که بایستی با آزمایشهای بیوشیمیایی از هم تفریق داده شوند.

لازم به ذکر است که در جداسازی سالمونلاها از مواد غذایی، قبل از مرحله غنی‌سازی معمولاً نمونه‌ها را در محیط‌های احیاکننده نظیر لاکتوزبراث و آب‌پپتونه تامپونه کشت می‌دهند اگرچه این نوع آبگوشتهای احیاء کننده غیرانتخابی برای بیشتز غذاها مناسب می‌باشند اما وقتی که در نمونه‌ها تعداد زیادی از باکتری‌های گرم مثبت نظیر استرپتوکوکوس لاکتیس حضور داشته باشد ممکن است مشکلاتی در جداسازی سالمونلاها رخ دهد با افزودن مقادیر جزئی بعضی از رنگها همانند سبز درخشان یا کریستال ویوله می‌توان تا حدودی بر این مشکل فائق آمد این مرحله را مرحله احیاء‌‌ یا پیش‌غنی‌کننده می‌نامند.

محیط‌های غنی‌کننده انواع مختلفی دارد که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱) آبگوشت تترایتونات ۲) آبگوشت سلنیتF( از این محیط برای کشت مورد نظر این تحقیق استفاده شده که به تفضیل در فصل سوم درباره آن صحبت شده‌‌است.)
۳) آبگوشت راپاپورت ۴) آبگوشت واسیلیادیس و راپاپورت۵) آبگوشت گرم منفی
۶) آبگوشت سلنیت سیستین.

محیط‌های انتخابی و تفریقی

استفاده از این محیط‌ها برای گونه‌های خانواده آنتروباکتریاسه بسیار شایع است به علت اینکه دو نمونه از این محیط‌ها در این تحقیق مورد استفاده قرار گرفته‌اند در ادامه بیشتر توضیح داده می‌شوند.

۱) محیط مک‌کانکی: این محیط برای کشت باکتری‌های خانواده آنتروباکتریاسه از جمله سالمونلا مناسب می‌باشد و از این مواد تشکیل شده:

پپتون، پروتئوزپپتون، لاکتوز، املاح صفراوی، کلرید سدیم، آگار، معرف قرمز خنثی کریستال ویوله و آب مقطر املاح صفراوی و کریستال ویوله موجود در این محیط مانع از رشد باکتری‌های گرم مثبت می‌شود. وجود قند لاکتوز و معرف قرمز خنثی، باکتری‌ها و کلی‌فرم‌های تخمیر‌کننده، لاکتوز را از سالمونلاها و شیگلاهای غیرتخمیر کننده لاکتوز متمایز می‌کند بدین ترتیب که بعد از ۱۸-۲۴ ساعت انکوباسیون در ۳۷، پرگنه‌های باکتری‌های اخیر به صورت زرد کم‌رنگ یا بی‌رنگ ظاهر شده در صورتیکه پرگنه‌های تخمیرکننده لاکتوز از جمله اشریشیا کلی به رنگ قرمز- صورتی درمی‌آیند. برای جلوگیری از انتشار پروتئوس در سطح محیط می‌توان میزان آگار را در محیط افزایش داد.

۲) محیط سالمونلا- شیگلا( محیط SS آگار)

محیط SS محیط انتخابی مناسبی برای جداسازی سالمونلاها و بسیاری از گونه‌های شیگلاست. این محیط‌ دارای عصاره گوشت،پپتون، لاکتوز، املاح صفراوی، سیترات سدیم، و تیوسولفات سدیم، سیترات آهن III ، آگار سبز درخشان و معرف قرمز خنثی می‌باشد.

فعالیت انتخابی محیط SS ناشی از رنگ سبز درخشان است که مانع از رشد اکثر باکتری‌های روده‌ای باستثنای سالمونلاها و شیگلاها می‌شود. املاح صفراوی نیز از رشد باکتری‌های گرم مثبت جلوگیری می‌کنند، تیوسولفات سدیم بوسیله برخی از باکتری‌ها از جمله سالمونلاها به سولفیت و گاز سولفیدهیدروژن (H2S) احیاء می‌شود آنزیم تیوسولفات ردوکتاز، این واکنش احیایی را کاتالیز می‌کند. گاز H2O تولید شده در اثر این واکنش با یون‌های آهن سیترات آهن ترکیب شده و رسوب سولفید آهن به صورت نقاط سیاه‌رنگ در مرکز پرگنه‌ مشاهده می‌گردد این محیط همچنین باعث تفریق باکتریهای تخمیر‌کننده لاکتوز از باکتری‌های غیرتخمیر‌کننده لاکتوز می‌گردد چرا که در اثر تخمیر لاکتوز فرآورده‌های اسیدی تولید می‌شود. در PH اسیدی مصرف قرمز خنثی به رنگ قرمز درمی‌آید. سالمونلا، پروتئوس و شیگلاپرگنه‌های بی‌رنگ ایجاد می‌کنند با این تفاوت که پرگنه‌های شیگلا فاقد نقاط سیاه‌رنگ سولفید آهن است. دیگر محیط‌های انتخابی عبارتند از:

۳) محیط‌ سبز درخشان ۴) محیط هکتوئن( محیط HE ) 5) محیط سولفیت بیسموت و سبز درخشان ویلسون و بلایر ۶) محیط د‌ اکسی‌کلات سیترات یا محیط لیفسون (DCA) 7) محیط آهن لیزین‌دار(LIA)8) محیط اکسی‌کلات – لیزین- گزیلوز- ( محیط XLD )9) محیط آهن‌دار و قندی یا محیط کلیگر

انواع سروتیپ‌های باکتری سالمونلا

با توجه به گستردگی سروتیپ‌های این باکتری با مشاهده اجمالی متوجه می‌شویم که طیف وسیعی از وقوع این بیماری در انسان و حیوانات را شامل می‌شود. به عنوان نمونه

می‌توان به این شکل بیان کرد:

سالمونلا پاراتیفی A و B موجب بیماری پاراتیفوئید( شبه حصبه) در انسان می‌شود در سالمونلا تیفی موریوم سبب آنتروکولیت که شایع‌ترین سروتیپ در تماس گونه‌هاست می‌شود و به ترتیب:

سالمونلا آبورتوس اکویی: سقط در مادیان و نر، سالمونلا آبورتوس‌بویس :سقط در گاو، سالمونلا آبورتوس اویس: سقط در گوسفند، سالمونلا کلراسویس: تورم روده در خوک. عامل ثانوی وبای خوک و سپتس‌سمی انسان . سالمونلا تیفی‌سویس: بیماری در توله خوک ، سالمونلامونته ویدئو: سقط در گوسفند و عفونت درگاو و خوک. سالمونلا نیوپورت: عفونتهای مختلف در انسان و حیوانات بویژه گاو سالمونلا انتریدیس: گاستروآنتریت، در انسان و عفونت در حیوانات مختلف، سالمونلا گالیناروم: تیفوئید مرغان سالمونلاپلوروم هم بدین شکل، سالمونلا تیفی : تیفوئید (حصبه) در انسان. سالمونلا دابلین: عفونت شدید در گاو، سالمونلا آناتوم: بیماری کیل در جوجه و اردک. و سالمونلا مونستر : عفونت در گاو هر کدام از سروتیپ‌های ذکرشده سیر بیماری مشخص و عامل مرضی بخصوص به خود دارند مانند سالمونلا دابلین که موجب سقط جنین در گاو می‌شود ولی سالمونلا تیفی سبب اسهال خونی در انسان می‌شود. در این قسمت به سیر بیماری‌زایی سالمونلا می‌پردازیم.

 بیماری‌زایی و یافته‌های بالینی:

سالمونلا تیفی، سالمونلا کلراسوئیس، و احتمالاً سالمونلا پاراتیفی A سالمونلا پاراتیفی B عموماً در انسان ایجاد عفونت می‌کنند و عفونی‌شدن با این ارگانیسم‌ها بر اکتساب عفونت از یک منبع انسانی دلالت دارد. در عین حال بیشتر سالمونلاها عمدتاً برای حیوانات بیماریزا هستند که در نتیجه، این حیوانات مخزن عفونت برای انسان محسوب می‌شوند، همانند ماکیان، خوک، جوندگان، گاو، حیوانات دست‌آموز،( از لاک‌پشت، طوطی، سگ و گربه) و انواع دیگر.

ارگانیسم‌ها تقریباً همیشه از طریق دهانی معمولاً با غذا یا آب آلوده وارد بدن می‌شوند. تعداد لازم برای ایجاد بیماری علامت‌دار یا عفونت بدون علامت در انسان ۱۰۵ تا ۱۰۸ سالمونلا است( اما در مورد سالمونلا‌تیفی می‌تواند ۱۰۳ ارگانیسم باشد.) در میان عوامل میزبان که در ایجاد مقاومت علیه سالمونلا نقش دارند اسیدیته معده، فلورمیکروبی طبیعی روده و ایمنی موضعی روده‌ای قرار دارند.

سالمونلاها در انسان و اکثر حیوانات سه نوع بیماری اصلی ایجاد می‌کنند. اما اشکال ترکیبی نیز اغلب وجود دارد.

الف) تیپ‌ها روده‌ای( تب تیفوئیدی):

این سندرم توسط تعداد کمی از سالمونلا‌ها ایجاد می‌شود که در میان آنها سالمونلا‌ تیفی (تب‌تیفوئید) مهمترین است. سالمونلا‌های بلع‌شده به روده کوچک می‌رسند و از آنجا به سیستم لنفاوی و جریان خون وارد می‌شوند. آنها توسط جریان خون به بسیاری از اعضای از جمله روده منتقل می‌شوند. ارگانیسم‌ها در بافت‌ لنفاوی روده‌ای تکثیر می‌یابند و در مدفوع رفع می‌شوند.

بعد از یک دوره نهفتگی ۱۰ تا ۱۴ روزه، تب‌، بی‌حالی، سردرد، یبوست، برادی‌کاردی و درد عضلات ایجاد می‌شود. تب تا حد زیادی بالا می‌رود و بعد ثابت می‌ماند طحال و کبد بزرگ می‌شود در موارد نادری نقاط قرمزی* بطور موقت روی پوست شکم یا سینه بوجود می‌آید. شمارش گلبولهای سفید طبیعی یا پائین است. در دوره قبل از استفاده از آنتی‌بیوتیک عارضه اصلی تب روده‌ای خونریزی روده‌ای و سوراخ‌شدن روده و میزان مرگ و میر ۱۰ تا ۱۵% بود.

استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها بعنوان درمان، میزان مرگ ومیر را به کمتر از ۱% رسانده بود ولی با مقاوم‌شدن باکتری به آنها بیم آن می‌رود تا بار دیگر میزان تلفات در دنیا بالا رود.

ضایعات اصلی عبارتند از: هیپرپلازی و نکروز بافت لنفاوی ( مانند پلاکهای پی‌یر) هپاتیت، نکروز کانونی کبد، التهاب کیسه صفرا، پریوست استخوان، ریه‌ها و سایر اعضاء.

ب) باکتریمی با ضایعات موضعی:

این بیماری بطور شایع در عفونت با سالمونلاکلرا سوئیس بوجود می‌آید، اما ممکن است توسط دیگر سروتیپ‌های سالمونلایی نیز ایجاد شود. متعاقب عفونت‌ دهانی یک تهاجم اولیه به جریان خون وجود دارد( که ممکن است با ایجاد ضایعات موضعی در ریه، استخوان، مننژ و سایر نقاط همراه باشد) اما تظاهرات روده‌ای اغلب وجود ندارد کشتهای خون مثبت است.

ج) انترکولیت:

این وضعیت شایع‌ترین تظاهر عفونت سالمونلایی است. در برخی از کشورها ارگانیسم‌های غالب سالمونلاتیغی موریوم و سالمونلا انتریدیس هستند اما انترکولیت می‌تواند توسط هر یک از بیش از ۱۴۰۰ سروتیپ گروه‌I سالمونلا ایجاد شود.

هشت تا ۴۸ ساعت از بلع سالمونلا ، تهوع، سردرد، استفراغ و اسهال شدید با لکوسیت‌های کم در مدفوع بوجود می‌آید تب پائین شایع‌ است. اما دوره آن معمولاً طی ۲ تا ۳ روز پایان می‌یابد.

ضایعات التهابی روده کوچک و روده بزرگ وجود دارد. باکتری نادر است( دو تا چهاردرصد) به جز در افرادی که نقص ایمنی دارند کشتهای خون معمولاً منفی است اما کشت‌های مدفوع برای سالمونلا مثبت است و ممکن است تا هفته‌ها پس از بهبودی بالینی مثبت بماند.

سالمونلوز در سگ و گربه

گزارشهای زیادی در مورد جداسازی سروتیپ‌های مختلف سالمونلا از مدفوع سگهای سالم و مبتلا به آنتریت وجود دارد بیش از ۵۳ سروتیپ سالمونلا از سگ جدا شده که بیشترین آنها مربوط به سالمونلاتیفی موریوم، سالمونلا آناتوم، سالمونلا پاناما، و کرفلد بوده‌است. بسیاری از سگهای آلوده حاصل بدون نشانی هستند وجرم را بطور متناوب و به مدت طولانی دفع می‌کنند اینگونه سگها خطر بالقوه‌ای برای حیوانات و انسان محسوب می‌شوند. عفونت معمولاً از طریق دهان و در اثر تماس مستقیم با باکتری صورت می‌گیرد.

منبع عفونت در سگها، مواد غذایی آلوده، آشغال، مدفوع، ومحیط غیربهداشتی است. گربه در مقایسه با سگ نسبت به سالمونلوز مقاومتر می‌باشد. علایم بالینی بیماری بسیار متغیر است و اکثر سگهای آلوده به سالمونلا فاقد نشانی هستند. نشانیهای درمانگاهی بستگی به تعداد جرم وارد شده به بدن، بیماری همزمان و حالت حامل دارد. بستری‌شدن در بیمارستان ابتلا به بیماری شدید و سرطان عمل جراحی، تجویز داروهای گلوکوکورتیکواستروئیدی و آنتی‌بیوتیک‌ها باعث افزایش حساسیت سگها نسبت به سالمونلوز می‌گردد. بیماری ممکن است به شکل سپتی‌سمی و یا گاستروآنتریت ظاهر شود که شکل سپتی‌سمی بیماری ممکن است به سرعت باعث مرگ حیوان شود. تب، استفراغ، اسهال بدبوی آبکی، و یا خونی ، افسردگی، بی‌اشتهایی، دهیدراتاسیون، دردشکم، زردی و علایم عصبی از نشانی‌های شکل گاستروآنتریت سالمونلوز در سگ می‌باشد.

در شکل سپتی‌سمی جرم در ریه، کبد، کلیه، رحم، .و منتژ جایگزین شده و باعث بروز پنومونی، پیلونفریت، هپاتیت(نکروز کانونی کبد) سقط، مرده‌زایی، و مننژیت می‌گردد.

تی‌مونی* در سال ۱۹۸۷ یک مورد واگیری سپتی‌سمی و گاستروآنتریت ناشی از سالمونلاتیفی موریوم را در گربه با ۶۱ درصد تلفات گزارش کرده‌است که ظاهراً تجویز آمپی‌سیلین به گربه‌ها عامل تشدیدکننده بیماری بوده‌است. چرا که سالمونلاتیفی موریوم نسبت به آنتی‌بیوتیک مقاوم بوده ودر اثر تضعیف گیای طبیعی روده شرایط برای رشد آن فراهم شده‌است. سندرم نقصان ایمنی ناشی از ویروس لوسمی گربه و سایر بیماریها بروز سالمونلوز را در گربه‌ها افزایش می‌دهند.

سالمونلاتیفی موریوم رایج‌ترین سروتیپ در این نوع واگیریهاست که بیماری ناشی از آن با گاستروآنتریت، سپتی‌سمی و بعضی مواقع به صورت بیماری تب‌دار غیراختصاصی ومزمن ظاهر می‌شود همچنین سالموندوز یکی از عوارض شیمی‌درمانی سرطانی در سگ می‌باشد و سگ‌های مبتلا به لمفوسارکوم بعد از شروع شیمی درمانی به آنتریت و سپتی سمی سالمونلایی دچار می‌شوند.

علاوه بر این سالمونلوز به صورت عفونت ثانویه در بیماری دیستمپر سگ ظاهر می‌شود که یا گاستروآنتریت هموراژیک حاد ، برونکوپنومونی، تورم طحال، تورم غده‌های لنفاوی مزانتریک و کانونهای نکروز در کبد و سایر اعضای بدن همراه می‌باشد. سالمونلادابلین نیز ممکن است در توله‌سگها باعث سپتی‌سمی گردد.

در یکی از تحقیقاتی که در دانشکده دامپزشکی تهران صورت گرفته از ۳۰۱ نمونه

مدفوع گربه ۴۲ مورد سالمونلا شامل سالمونلاتیفی موریوم سالمونلادربی، سالمونلاتیرسو، سالمونلااوریتامرین، و سالمونلاگامینارا جدا نمودند.

ایمنی در سالمونلوز

ازدهه ۱۹۶۰ درباره نقش ایمنی هومورال و یاخته‌‌ای در سالمونلوز بین دانشمندان بحث و جدل فراوانی وجود داشته‌است. اکثر محققان بر این باورند که در سالمونلوز ایمنی یاخته‌ای مهمتر از ایمنی هومورال می‌باشد، چرا که سالمونلاها انگل‌های داخل یاخته‌ای اختیاری هستند و قادرند در داخل یاخته‌های بیگانه‌خوار ماکروفاژها زنده بمانند. از طرف دیگر به نظر می‌رسد که ایمنی هومورال و پادتن‌ها در مرحله باکتریمی نقش مهمی در مقابله با عفونت داشته باشند.

اساس ایمنی یاخته‌ای افزایش فعالیت باکتری‌کشی ماکروفاژها می‌باشد نشان داده شده‌است که در ایمنی اکتسابی علیه عفونتهای سالمونلایی ماکروفاژهای فعال شده، پادتن‌های سیتوفیلیک و ازدیاد حساسیت تأخیری دارای نقش هستند.

پادتن‌های سیتوفیلیک به عنوان مشهی عمل کرده و پاک‌سازی سالمونلاها را از طریق دستگاه رتیکولواندوتلیال تسریع و تسهیل نموده و از اینرو فعالیت ماکروفاژها را تکمیل می‌کنند. یاخته‌های T کمکی(۴ CD )ویژه پادگن‌های سالمونلا نقش مهمی در فعال‌کردن ماکروفاژها و تولید پادتن‌ را بازی می‌کنند.

دلایل زیر بر نقش ایمنی باواسطه یاخته‌ای در مقاومت علیه سالمونلوز تأکید دارند:  

۱- سالمونلاها انگل‌های داخل یاخته‌ای اختیاری هستند که توانایی تکثیر و بقاء در داخل یاخته بیگانه‌خوار را دارا بوده و نسبت به تخریب و تجزیه توسط آنزیم‌های لیزوزومی مقاومند و می‌توانند در محیط اسیدی فاگولیزوزم زنده بمانند.

۲- ایمنی علیه سالمونلوز را می‌توان با انتقال لنفوسیت‌های( یاخته‌های T حساس شده) حیوان ایمن به حیوان غیرایمن انتقال داد.

۳- میزان پادتن‌های سرم با محافظت علیه سالمونلوز همخوانی ندارد، بطوریکه گوساله‌های ایمن‌شده با واکسن زنده با اینکه فاقد عیار سرمی از پادتن‌های اختصاصی هستند ولی در مورد مواجهه با باکتری زنده می‌مانند. در مقابل گوساله‌های ایمن‌شده با واکسن کشته هرچند که اغلب عیار بالایی از پادتن‌های اختصاصی دارند ولی حفاظتی در برابر بیماری ندارند.

۴- در روند عفونتهای سالمونلایی یاخته‌های چندهسته‌ای(PMNS ) حضور مؤثر ندارند.

۵- در عفونتهای سالمونلایی واکنش‌های ازدیاد حساسیت تأخیری(DTH ) و درجات بالایی از آزمایش ممانعت از مهاجرت ماکرفاژ تکوین می‌یابد.

۶- در غیاب یاخته‌های T ایمن انتقال ماکروفاژها، یاخته‌های B و سرم فوق ایمن محافظتی در برابر سالمونلوز ایجاد نمی‌کند.

۷- وجود ایمنی متقاطع و غیراختصاصی بین سروتیپ‌های مختلف سالمونلا و حتی

سایر باکتری‌های داخل یاخته‌ای دلیل دیگری بر نقش ایمنی باواسطه یاخته‌ای است. به عبارت دیگر فعالیت ضدمیکروبی ماکروفاژهای فعال‌شده در روند ایمنی باواسطه یاخته‌ای برروی سالمونلاها تأثیر یکسانی دارد و فاقد ویژگی سروتیپی است. در همین راستا می‌باشد که واکسیناسیون گوساله‌ها با سویه خشن سالمونلادابلین محافظت خوبی علیه سالمونلاتیفی موریوم ایجاد می‌کند.

 نکاتی دیگر درباره سالمونلاها:

سالمونلاها در ۵۵درجه سانتیگراد در عرض یک ساعت و در ۶۰ درجه در مدت ۱۵ دقیقه نابود می‌شوند. این باکتری‌ها نسبت به سرما مقاومت داشته و توانایی رشد آنها در درجه حرارت زیر هفت درجه بسته به سروتیپ متفاوت است. حداقل درجه حرارتی که سالمونلاتیفی موریوم قادر به رشد می‌باشد ۵-۶ درجه سانتی‌گراد است. سالمونلاسنفتنبرگ مقاومت زیادی به حرارت دارد ولی خوشبختانه برای انسان چندان بیماری‌زا نیست. سالمونلاتیفی موریوم در بن‌ماری ۷۰ درجه سانتی‌گراد در عرض نیم ساعت بطور کامل نابود می‌شود. در همین راستا مشاهده شده‌است که این باکتری نسبت به انجماد مقاومت زیادی دارد بطوریکه پس از ده بار انجام عمل انجماد و ذوب مقدار پرگنه در محیط کشت رشد نمودند. پاستوریزاسیون شیر باعث از بین رفتن سالمونلاها می‌گردد. شیر به مدت ۱-۲ ثانیه در ۶۶ درجه سانتیگراد، تخم‌مرغ به مدت ۱۰ دقیقه در ۵۵ درجه سانتی‌گراد و گوشت به مدت ۱۰-۱۵ دقیقه در ۶۵ درجه سانتیگراد معمولاً عاری از سالمونلای زنده خواهد شد.

اکثر سروتیپ‌های سالمونلا نسبت به مواد ضدعفونی کننده نظیر فنل و فرمالین حساس هستند بطوریکه فرمالین ۱/۰ درصد باعث مرگ سالمونلاتیفی‌موریوم می‌گردد. بخاطر فرمالین نیز که برای ضدعفونی تخم‌مرغ و وسایل مرغداری به کار می‌رود برروی سالمونلاها مؤثر است ولی در حضور مواد معدنی پروتئین‌ها و مواد کلوئیدی از اثر آن کاسته می‌شود. سالمونلا‌ها نسبت به بعضی رنگها و مواد همچون سبز مالاشیت تتراتیونات سدیم، دزاکسی‌کلات و سلینت سدیم بیش از کلی‌فرم‌ها مقاومند.

همچنین با وجود اینکه سالمونلاتیفی نسبت به صابونهای اسیدهای چرب غیراشباع مقاوم است ولی در برابر صابونهای اسیدهای چرب اشباع‌شده حساس می‌باشد که این مسأله از نظر بهداشتی دارای اهمیت است. سالمونلاکلراسوئیس به عنوان باکتری استاندارد جهت تعیین قدرت تأثیر مواد ضدعفونی کننده به کار می‌رود.

سالمونلاها با وجود اینکه در PH در ۵/۴- ۹ رشد می‌کنند ولی PH مناسب آنها ۵/۶-۵/۷ به عبارت دیگر حدود PH خنثی می‌باشد سالمونلاتیفی‌موریوم اگرچه محیط‌هایی با PH خنثی را ترجیح می‌دهد ولی با این وجود می‌تواند به زندگی در شرایط سخت یا PH حدود ۳/۳ نیز سازش یابد.

 

بقایای سالمونلاها در طبیعت

بقای سالمونلاها درمحیط تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار می‌گیرد. گزارش شده که سالمونلادابلین در زمستان حداقل به مدت ۷۳ روز و در تابستان ۱۱۹ روز در مدفوع زنده می‌ماند. در استرالیا بقاء سالمونلاتیفی‌موریوم در چراگاه و خاک حدود ۲۰۰ روز تخمین زده ‌شده‌است.

بقاء سالمونلاها بطور نسبی به درجه حرارت محیط وابسته است. بطوریکه سالمونلاتیفی‌موریوم وسالمونلاکلراسوئیس در ۲۹ به ترتیب ۴و۹ روز و در ۶۰ به مدت ۲۵ و ۳۸ روز زنده می‌مانند.

انجمادکردن مدفوع در ۲۰- باعث کشته‌شدن ۸۵% سالمونلاها در عرض دو روز و ۹۵% آنها در طی یک ماه می‌شود. این باکتری‌ها نسبت به خشکی حساسند از اینرو انتشار آنها از طریق گردوغبار و ذرات خشک کمتر از آب و مواد غذایی مرطوب است. اساتید محترم آقایان تاجبخش و نظری در سال ۱۹۷۵ نشان دادند که سالمونلا آبورتوس اویس بیش از پنج ماه در خاک زنده می‌ماند و توان بیماریزایی خود را حفظ می‌‌‌کند.

سالمونلاها در سیلو زنده نمی‌مانند.

نکاتی دیگر: سمی مشابه سم ویبریوکلرا در سالمونلاها شناسایی شده که می‌تواند آنزیم آدنیلات سیکلاز را تحریک نماید. از اینرو احتمال می‌رود که این سم در بیماریزایی اسهال سالمونلایی نقش داشته باشد.

تحقیقات نشان داده‌است که رشد سالمونلاها در شرایط بیهوازی باعث افزایش چسبندگی و حمله‌وری آنها می‌گردد چرا که در این حالت پروتئین‌های اضافی ساخته می‌شود.

 

اپیدمیولوژی

اکثر سروتیپ‌های سالمونلا پاتوژن‌های بالقوه‌ای برای انسان و بسیاری از حیوانات می‌باشند. این باکتری‌ها در دستگاه گوارش مهره‌داران اعم از پستانداران، پرندگان، خزندگان، و ماهی‌ها سیطره پیدا کرده، بسته به سروتیپ شرایط و عوامل متعدد میزبانی بیماریهایی با نشانیها و عوارض متفاوت ایجاد می‌کنند. باکتری معمولاً از طریق مدفوع انسان و یا دام دفع شده و باعث آلودگی آب،غذا، و محیط می‌گردد. انسان و حیوانات در بیشتر موارد در اثر مصرف اینگونه مواد آلوده باکتری را وارد دستگاه گوارش خود کرده و در نتیجه این گردش دهانی – مدفوعی تداوم پیدا می‌کند. اگرچه اپیدمیولوژی عفونتهای ناشی از سالمونلاها در انسان و حیوانات دارای وجوه اشتراک زیادی است اما در مورد بعضی از سروتیپ‌ها تفاوتهایی مشاهده می‌شود.

در طی سالهی ۱۹۰۱-۱۹۱۴ وقتی که حدود ۱۳۴۴ نفر در شهر نیویورک مبتلا به تب تیفوئید شدند با بررسی‌هایی که انجام شد متوجه شدند خانم آشپزی به نام ماری‌مالون که در یکی از رستورانهای این شهر مشغول بکار بود، مسبب این اپیدمی است. زمانیکه مدفوع این خانم مورد آزمایش قرار گرفت تعداد فوق‌العاده زیادی سالمونلاتیفی از آن جدا شد همین موضوع دانشمندان را بر آن داشت که به مسئله اپیدمیولوژی این باکتری بیشتر توجه نمایند. که امروزه نیز این موضوع گواه همین مسئله می‌باشد. در اینجا تحقیقات تازه‌ای که سازمان بهداشت جهانی* درباره این مهم انجام داده در ذیل آورده شده‌است:

عفونتهای روده‌ای سالمونلا مسئله حائز اهمیت در سراسر عالم محسوب می‌شود علت آنرا می‌توان اینگونه توضیح داد با توجه به تنوع زیاد در سروتیپ‌ و گونه‌های سالمونلاکه در همه جای دنیا دیده می‌شود این عامل را بطور خاص می‌توان پیگیر بود. فقط کافی است ۳ حرف از ابتدای الفبای انگلیسی را انتخاب نموده تا بتوان دید چندگونه مختلف سالمونلا درجغرافیای زمین وجود دارد مانند آدلایو، آمستردام، آتلانتا، بلفاست، برلین، برزیل، برونئی، کالیفورنیا، کلمبو، و دیترویت که خود گویای این مهم می‌باشد.

وقوع این بیماری بدین شکل است که هرگاه با خوردن و آشامیدن مقداری در حدود صدهزار عدد از این باکتری وارد دستگاه گوارش شود، این بیماری حاصل می‌شود. فرآورده‌های غذایی همچون گوشت و مرغ می‌توانند با آلوده‌شدن به این باکتری سبب ایجاد بیماری شده حتی به عنوان حامل در حیوانات محسوب شود.

از علائم بیماری سالمونلوزیس می‌توان به نوع خفیف و بدون نشانه آن اشاره کرد که هم بصورت حامل و هم بطور گسترده در گله‌های حیوانات تجاری و اقتصادی از قبیل گاو، گوسفند، خوک، و پرندگان مانند ماکیان، مرغابی، و بوقلمون دیده می‌شود. غذاهایی که آلودگی ندارند بر اثر تماس مستقیم با منابع آلودگی( غذا، آب، حیوانات و…) می‌توانند آلوده شده و این آلودگی را بصورت جریان تولیدی به گردش درآورند. آلودگی مستقیم را می‌توان اینگونه جستجو کرد در جایگاه‌های پرورش دام، کشتارگاه‌ها، انبارهای نگهداری مواد غذایی، فروشگاه‌ها رستوران، حتی در خانه‌ها و یخچالهای موجود در آن.

شیر و تخم مرغ از منابع مهم آلودگی بوسیله سالمونلا می‌باشد. یکی دیگر از منابع مهم در این زمینه ماهی یا صدف‌های خوارکی می‌باشند، که از طریق پس‌مانده‌های فاضلابی در رودخانه‌ها و دریاها آلوده شده‌اند که حاوی مقدار قابل توجهی از باکتری سالمونلا هستند. بازیافت و آلایش پس‌مانده‌های غذایی و لاشه‌های حیوانات با دقت و مراقبت‌های لازم و فراوانی باید صورت پذیرد. اگر مسائل ایمنی در این زمینه رعایت نگردد موجب گستردگی آلودگی در منطقه و باقیماندن آن می‌شود. آلودگی غذایی موجب حمل این باکتری توسط انسان شده و در اثر وقوع این کارها تب‌های روده‌ای را در انسان مشاهده می‌کنیم. در عفونتهای بیمارستانی سالمونلا نقش به سزایی دارد.

انتشار آن ممکن است بصورت بیمار به بیمار و یا تماس مستقیم با وسایل شخص آلوده باشد که همین امکان دارد موجب خسارات جبران‌ناپذیری شود. در نتیجه لزوم مراقبت‌های ویژه در این زمینه الزامی است. مواد و فرآورده‌های دامی نظیر پودر استخوان، پودر گوشت، پودر خون، پودر ماهی، و پودر پر در انتشار سالمونلاها نقش اساسی دارند. اینگونه فرآورده‌های غذایی بطور وسیعی در تغذیه حیوانات مورد استفاده قرار می‌گیرد. از اینرو ممکن است به عنوان منبع ورود سالمونلاها به گله عمل نمایند پودر استخوان و پودر گوشت معمولاً پس از استریلیزاسیون آلوده می‌شوند پودرماهی بسیار خطرناک است و افزایش تعداد سالمونلاها در بعضی کشوها بخاطر واردات پودر ماهی می‌باشد.

در زمینه نگهداری حیوانات خانگی بطور حتم باید نسبت به بیماریهای مشترک حساس بود. با برنامه صحیح واکسیناسیون و توصیه‌های دامپزشکان مردم باید بکار برند تا زندگی سالم را درکره زمین داشته باشیم.

 

درمان

با وجود اینکه در تبهای روده‌ای و باکتریمی با ضایعات موضعی احتیاج به درمان ضدمیکروبی می‌باشد، اکثریت موارد انتروکولیت نیازی به این نوع درمان ندارد. درمان ضدمیکروبی در انتریت سالمونلایی در نوازادان اهمیت دارد. در انتروکولیت، به دنبال درمان ضد میکروبی، مدت علائم بالینی و دفع سالمونلاها ممکن است طولانی شود. در اسهال شدید، جایگزینی مایع و الکترولیت‌ها، ضروری است.

در درمان ضد میکروبی عفونت تهاجمی سالمونلایی، از آمپی‌سیلین، تری‌متوپریم- سولفامتوکسازول، یا یک سفالوسپورین نسل سوم استفاده می‌شود. یک مشکل در عفونتهای سالمونلایی، مقاومت چند دارویی است که از نظر ژنتیک توسط پلاسمیدها در میان باکتریهای روده‌ای انتقال می‌یابد. آزمون تعیین حساسیت، یک عامل کمکی مهم در انتخاب یک آنتی‌بیوتیک صحیح می‌باشد. در بیشتر ناقلین، ارگانیسم‌ها در کیسه صفرا (بویژه اگر سنگ وجود داشته‌باشد) و سیستم صفرا وی پایدار می‌مانند. بعضی از ناقلین مزمن با آمپی‌سیلین به تنهایی درمان شده‌اند اما در بیشتر موارد، درمان دارویی باید همراه کوله سیستکتومی انجام شود. بهترین راه پیشنهادی که مورد اتفاق نظر اکثر پژوهشگران در این زمینه می‌باشد، کاربرد « کشت آنتی‌بیوگرام» برای درمان دارویی است. با این عمل می‌توان از احتمال مقاوم شدن بیمار نسبت به برخی از آنتی‌بیوتیک‌ها آگاه شد.

در زمینه درمان حیوانات مبتلا به سالمونلا نیز می‌توان بدین گونه عمل نمود. آنتی‌بیوتیکهای توصیه شده از خانواده سولفونامیدها می‌توانند مؤثر واقع شوند.

فصل سوم

روش کار و مواد مورد نیاز

درباره روش کار و چگونگی انجام این تحقیق قابل ذکر است که چون نمونه‌گیری بصورت مستقیم از گربه‌ها انجام می‌شد، دقت در نحوه نمونه‌گیری و چگونگی ارسال نمونه‌ها به آزمایشگاه جهت تشخیص مستلزم نکاتی است که در ذیل آورده‌شده:

نحوه نمونه‌گیری از نظر مکانی به دو صورت انجام گرفت:

۱- نمونه‌گیری در کلینیک             ۲- نمونه‌گیری در محل نگهداری

موارد ارجاعی به کلینیک: پس از مقید‌کردن حیوان، یک عدد سوآپ استریل را وارد مقعد حیوان کرده و به دیواره رکتوم به صورت چرخش سوآپ، تماس داده‌شد.

سپس سوآپ را از مقعد خارج نموده و وارد لوله‌ای که حاوی محیط آبگوشت سلینت F می‌باشد، کرده و سوآپ را از قسمت وسط شکانده و در لوله را محکم می‌بندیم.

باید دقت شود به هنگام نمونه‌گیری، حیوان به خوبی مقید شود تا سوآپ در داخل رکتوم شکسته نشود و سعی شود که سرپنبه‌ای سوآپ به دیگر نقاط بدن حیوان تماسی پیدا نکند. لوله‌های حاوی سوآپ و محیط آبگوشت را نباید در جای سردی مانند یخچال نگهداری کرد زیرا باعث کاهش فعالیت باکتری مورد نظر می‌گردد، پس از اتمام نمونه‌گیری لوله‌ها را می‌توان در دمای محیط اتاق تا هنگام ارسال به آزمایشگاه نگهداری نمود.

در اینجا لازم است مقداری از محیط آبگوشت سلنیت F که در تحقیق استفاده شده، با

اختصار مطالبی بیان کرد:

آبگوشت سلنیت F

این محیط غنی‌کننده حاوی سلنیت هیدروژن سدیم، پپتون، لاکتوز، فسفات هیدروژن دی‌سدیم آنهیدرز، فسفات دی‌هیدروژن‌سدیم می‌باشد. سلنیت موجود در این محیط مانع از رشد کلی فرم‌ها و آنتروکوک‌ها بویژه در ۶ تا ۱۲ ساعت ابتدای انکوباسیون می‌شود اما سالمونلا، پروتئوس، پزودومناس و بعضی از سویه‌های شیگلا در این محیط رشد می‌کنند. از آنجایی که توانایی این محیط در ممانعت از رشد گیای طبیعی روده بعد از ۱۲ ساعت کاهش می‌یابد، لذا توصیه می‌گردد که بعد از ۱۲- ۱۸ ساعت از این محیط روی محیط‌های انتخابی کشت داده‌شود. این محیط به طور وسیعی برای جداسازی سالمونلاها و شیگلاها از نمونه‌های مرضی مورد استفاده قرار گرفته و محیط بسیار مناسبی جهت جداسازی سالمونلاتیفی و سالمونلا دابلین می‌باشد.

البته بعضی از سروتیپ‌های سالمونلا از جمله سالمونلاپاراتیفی A، سالمونلاکلراسویس و برخی از شیگلاها ممکن است قادر به تکثیر در این محیط نباشند.

فعالیت این محیط بستگی به PH معینی دارد تا سلنیت برای آنتروکوک‌ها و فلور طبیعی روده به صورت سمی عمل نماید. این PH بحرانی توسط لاکتوز حفظ می‌شود، بدین ترتیب که در نتیجه رشد سالمونلاها سلنیت احیاء شده و محیط قلیایی می‌گردد ولی اسیدهای تولید شده از تخمیر لاکتوز، فراورده‌های قلیایی تولید شده در جریان احیاء سلنیت را خنثی می‌کند.

 

نحوه کار در آزمایشگاه

بعد از آوردن نمونه‌ها به آزمایشگاه، کار را باید کاملاً استریل انجام داد تا به هنگام کشت دادن جلوگیری از آلودگی‌های ثانویه شود.

ابتدا آنس‌لوپ را با شعله استریل کرده سپس وارد لوله حاوی سوآپ می‌کنیم، بعد بانتخاب وارد محیطهای انتخابی که از قبل آماده‌شده، وارد کرده، کشت می‌دهیم.

محیط‌ها به شرح زیر می‌باشد:

۱) TSI         ۲) اوره         ۳) اندول            ۴) حرکت       ۵) سیترات

۶) MR           ۷) VP             ۸) محیط SS                 ۹) مک‌کانکی

پس از اتمام مرحله کشت محیط‌ها را می‌توان داخل دستگاه انکورباتور با دمای C ˚ ۳۷ گذاشته و پس از ۱۸ تا ۲۴ ساعت می‌توان نتایج را بررسی نمود.

در صورت مثبت بودن نمونه‌ها جهت حضور سالمونلا، باید از آنتی‌سرم‌های مشخص شده برای تعیین سروتیپ‌ این باکتری استفاده کرد. برای انجام این تحقیق از ۶۷ مورد گربه خانگی نمونه‌‌گیری شد که نتایج آن به تفصیل در فصل چهارم ارائه شده‌است.

 تشخیص سرمی:

روش کار در تشخیص سرمی باکتری سالمونلا بدین شکل است، ۱) هنگامیکه باکتری را از نمونه‌ها جدا کردیم باید با آنتی‌سرم پلی‌والان O مجاور کنیم( یعنی مخلوطی از آنتی‌سرمهای ضد تمام گروهها) یک قطره از این سرم را با یک قطره از سوسپانسیون باکتری مخلوط می‌کنیم، اگر عمل آگلوتیناسیون رخ داد، به حضور سالمونلا پی می‌بریم.

۲) برای اینکه مشخص کنیم در کدام گروه است باید آنتی‌سرم هر گروه را داشته‌باشیم و بصورت تک‌‌تک با آن مواجه می‌کنیم. فرضاً اگر به گروه B جواب دهد، در گروه B باید مطالعه کنیم.

فصل چهارم

نتایج

پس از مرحله کشت‌دادن نمونه‌ها در محیط‌های کشت و قرارگرفتن در انکوباتور با توجه به زمان تعیین شده. قرائت نتایج صورت گرفت. تغییراتی که در محیط‌های لوله‌ای با توجه به مثبت‌شدن (حضور سالمونلا) مشاهده شد به قرار زیر است:

۱) محیط TSI : رنگ اولیه‌ این محیط بصورت قهوه‌ای کم‌رنگ یا عسلی است که در صورت مثبت‌بودن به قهوه‌ای پررنگ تغییر کرده و اگر H2S تولید کرده‌باشد در انتهای لوله به رنگ سیاه درمی‌آید.

۲) محیط سیمونز سیترات: رنگ اولیه سبزرنگ در صورت مثبت‌بودن آبی‌رنگ می‌شود.

۳) محیط حرکت: تغییر در این میحط مستلزم حضور باکتری می‌باشد، بدین شکل که در امتداد خط کشت نشانه‌هایی از گسترش و پخش‌شدن باکتری در محیط دیده می‌شود.

۴) محیط اندول: برای مثبت یا منفی‌بودن جواب آزمایش در این محیط، باید به آن معرف کواکس اضافه نمود، در هنگام اضافه‌نمودن چند قطره از معرف مزبور باید سعی شود که لوله حاوی این محیط تکان نخورد با ایجاد حلقه قرمز متمایل به بنفش حضور باکتری در آن تأئید می‌شود.

۵) محیط اوره: این محیط یک عامل متمایز‌کننده بسیار مناسب در جهت تفریق باکتری سالمونلا از پروتئوس می‌باشد. در مورد باکتری سالمونلا تست اوره منفی بوده ولی پروتئوس به علت اوره آز‌ شدیدی که دارد رنگ محیط را به صورتی مشخص تغییر می‌دهد.

۶) محیط‌های MR و VP : رنگ اولیه این محیط‌ها به صورت زردرنگ می‌باشد و جهت تشخیص باید از معرف استفاده نمود. در محیط MR با اضافه‌کردن چند قطره، معرف متیل‌رد در صورت مثبت بودن‌ باکتری محیط قرمزرنگ می‌شود که درباره سالمونلا این قضیه صادق است. معرف VP بدین شکل است که ۶ قطره نفتل + پتاس (KOH ) اضافه نموده است و در صورت قرمز یا تیره‌شدن آن تست مثبت است اما در مورد سالمونلا تست VP منفی باشد.

۷) کلونی سالمونلا: روی محیط SS آگار سیاه‌رنگ می‌شود و حالت کلونی برجسته دارد. گاهی به رنگ سیاه در نمی‌آید به علت کافی‌نبودن SH2 و زیاد ماندن در محیط آزمایشگاه( مرکز کلونی سیاه و اطراف بی‌رنگ) و نیز کلونی آن شفاف است علت سیاه‌شدن محیط SS این است که سیترات آهن با SH2 ترکیب و تولید SFe می‌دهد که در نتیجه مرکز کلونی سیاه می‌شود.

۸) در محیط مک‌کانکی باکتری سالمونلا کلونی بی‌رنگ می‌دهد چون ترکیبات گوگردی نداشته و سیاه دیده می‌شود( در حالیکه هنگام قرائت نتایج این تحقیق مشاهده شد که نمونه‌های این محیط بصورت صورتی یا قرمزکم‌رنگ بود که این دال برحضور و رشد باکتری اشرشیا کلی می‌باشد که این عامل تفکیک‌کننده بین نمونه‌های سالمونلایی و اشرشیا کلی بود). نتایج تست‌های بیوشیمیایی باکتری سالمونلا در جدول ذیل آمده‌است.

تست‌های بیوشیمیایی

اوره

اندول

MR

VP

حرکت

سیترات

باکتری سالمونلا

+

+

+

مشاهداتی که از ۶۷ نمونه ارجاعی به آزمایشگاه میکروب‌شناسی مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی صورت گرفت ۶۶ نمونه عاری از میکروب سالمونلا بود، و تنها موفق به جداکردن ۱ نمونه از این باکتری شدیم که پس از انجام تست‌های بیوشیمیایی و کشت در محیط‌های تفریقی سالمونلا را جدا نموده و برای تعیین گروه و سروتیپ آن تشخیص سرمی آغاز گردید.

همانطور که در قبل مراحل آن توضیح داده شد با استفاده از آنتی‌سرم‌ها تشخیص جنس باکتری از نمونه جداشده صورت گرفت.

در اینجا تشخیص نهایی سالمونلا تیفی‌موریوم بود که با کمک کیت‌های تشخیصی مؤسسه رازی* انجام گرفت.

از آنجایی که سالمونلاتیفی موریوم دو مرحله‌ای بوده و دارای هردو پادگن H1 وH2 می‌باشند نتیجه تشخیص سرمی به قرار زیر بود:

فصل پنجم

بحث و نتیجه‌گیری، پیشنهادات

از نکات حائز اهمیت این تحقیق تعداد پائین باکتری سامونلا جدا شده از نمونه‌های مزبور بود. علت این امر را می‌توان اینگونه توضیح داد که درگیری با بیماری سالمونلا در بین حیوانات خانگی رابطه مستقیم در طرز نگهداری و اصول پرورش آنان دارد.

نمونه‌هایی که از ۶۷ گربه خانگی تهیه شد از گربه‌هایی بود که مختص نگهداری در منازل بودند و تنها یک موردی که آلودگی به سالمونلا داشت به صورت مشترک هم در خانه و هم از خارج از آن نگهداری می‌شد که در بحث بیماریهای مشترک بین انسان و دام بسیار مهم است.

این بدان معنا است که برای نگهداری و پرورش گربه باید آنرا فقط در محیط خانه یا در محیط بیرون از آن نگهداری نمود و پرورش توأمان دو محیط جایز نمی‌باشد. چون گربه‌ای که در ارتباط با بیرون است هنگام آمدن به خانه می‌تواند به عنوان ناقل بیماری به انسان محسوب شود پس باید حتی‌الامکان سعی نمود این امر مهم را رعایت نمود.کلینیک دامپزشکی سینا طی پنج سال فعالیت خود در شهرستان کرج یکی از اهداف خود را توصیه‌های بهداشتی اصول صحیح پرورش و نگهداری حیوانات خانگی قرار داده تا ارتقاء فکری مناسب در این زمینه بین صاحبان حیوانات حاصل شود.

یکی از این اصول همین طرز نگهداری گربه‌های خانگی در محیط خانه بوده که خوشبختانه پیامد مثبت آن در تحقیق حاضر منعکس شده‌است و پس از این تحقیق

نیز توصیه‌ها همچنان ادامه دارد.

خصوصاً در مورد جداشده باکتری از حیوانی که در محیط بیرون از خانه فعالیت داشت این نکته را یادآور می‌شود که علاقمندان نگهداری حیوانات در خانه را قبل از خرید و پرورش باید از طرز نگهداری صحیح آن مطلع نمود تا خطری جامعه و خانواده‌‌ها از نظر بیماریهای مشترک بین انسان و دام تهدید نکرده باشد.

در جوامع اروپایی نیز طی تحقیقات انجام شده در روشهای نگهداری حیوانات خانگی آنان نیز به این نکته تأکید فراوان دارند که با اجرای برنامه واکسیناسیون صحیح و اصول نگهداری در محیط خانه می‌توان برعلیه بیماریهای زئونوز مصون ماند و انسان قرن حاضر با توجه بانزوای روحی به علت صنعتی‌شدن دنیای مدرن درصدد آوردن حیوانات در محیط خانه شده باید اطلاعات کافی از خود حیوان( رفتاری، سیستم فیزیولوژی، روشهای نگهداری و …) داشته باشد که این منوط به توصیه‌ها و راهنمایی جامعه دامپزشکان می‌باشد.


       
   

شکل ۱- یکی از نمونه های ارجاعی به کلینیک

 

 
   

شکل ۲- مجموعه ای از سوآپ و محیطهای غنی کننده

 

 
 

شکل ۳- محیط SS آگار و رشد باکتری سالمونلا در آن

 

 
   

 

 
   


فصل ششم: منابع

منابع فارسی( کتاب و پایان‌نامه)

۱) براندر ، جرج و الدیس، پیتر، (۱۳۷۱) کنترل بیماریها (مترجم ایرج نوروزیان) صفحه ۳۹-۵۳ (انتشارات دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران)

۲) بلاد، هندرسون و رادوستیس(۱۳۷۱) دامپزشکی( قسمت سوم)( مترجم احمد شیمی) صفحه ۲۸۳-۳۰۳ (انتشارات جهاد دانشگاهی دانشکده دامپزشکی تهران)

۳) برین، عباس (۱۳۵۵) بررسی سالمونلا های گربه‌های خانگی پایان‌نامه برای دریافت دکترای دامپزشکی شماره ۱۰۷۸، ۷۲-۷۳ ( دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران)

۴) تاجبخش،حسن( ۱۳۷۲) باکتری‌شناسی عمومی صفحه ۴۷۷- ۴۹۵ ( انتشارات دانشگاه تهران)

۵) تاجبخش، حسن(۱۳۷۰) ایمنی‌شناسی بنیادی صفحه ۹۲-۱۱۵( انتشارات دانشگاه تهران)

  • تاجبخش،حسن( ۱۳۷۲) تاریخ دامپزشکی و پزشکی ایران(جلد اول ایران باستان) صفحه ۲۷۶-۲۸۱( انتشارات دانشگاه تهران)
  • تاجبخش،حسن( ۱۳۷۵) تاریخ دامپزشکی و پزشکی ایران( جلد دوم، دوران اسلامی)صفحه ۲۱۹-۲۲۹ ( انتشارات دانشگاه تهران)
  • تاجبخش، حسن(۱۳۷۵) ژنتیک باکتریها( چاپ چهارم) صفحه ۲۸۵، ۲۹۵ (‌انتشارات دانشگاه تهران)

۹)جاوتز، ارنست( ۱۳۸۱) میکروب‌شناسی جاوتز( مترجم عبدالحسین ستوده‌نیا پرویز مالک نژاد) از صفحه ۳۰۷ تا ۳۲۴ ( انتشارات ارجمند)

۱۰) چاروقچی، علی‌رضا، (۱۳۷۲) اطلاعات دارویی دامپزشکی صفحه ۸۱-۸۰ (انتشارات دانشگاه آزاد واحد تبریز)

۱۱- خدام، رامین(۱۳۷۸) راهنمای جیبی کاربرد داروهای ژنریک ایران صفحه ۶۵۰ – ۶۴۹ ( انتشارات دیباج).

۱۲- روح‌الامین،سیدرسول، آل‌داوود سیدجاوید وجمشیدی شهرام( ۱۳۷۵) روشها و تکنیک‌های تشخیص اصول و معاینه در دام‌های کوچک صفحه ۵۶۹- ۵۷۷ ( انتشارات دانشگاه تهران).

۱۳) زهرایی صالحی، تقی(۱۳۷۹) سالمونلاصفحه ۱۷۱-۱۸۸ (انتشارات دانشگاه تهران).

۱۴) شیمی، احمدحسن طباطبایی عبدالمحمد و نظری آریا، علی‌اصغر(۱۳۶۴) بیماریهای عفونی دام( چاپ دوم) صفحه ۲۹۸-۳۰۰( انتشارات دانشگاه تهران).

۱۵) صائبی ، اسماعیل( ۱۳۶۷) بیماریهای عفونی در ایران، صفحه ۴۴۶، ۴۵۳ (انتشارات روزبهان).

۱۶) قمریان، علیرضا،(۱۳۷۹) داروهای دامپزشکی و نهاده‌های تغذیه‌ای دام و طیور ایران( انتشارات قمریان) صفحه ۴۸- ۵۹( انتشارات پرآذر ۱۳۵۸).

۱۷) مجابی، علی(۱۳۷۹) بیوشیمی درمانگاهی دامپزشکی از صفحه ۱۳۷ تا ۱۵۰ (انتشارات نوربخش).

منابع خارجی

۱)Moridecai Siegal & cornel university (1989), The cornell Book of casts 2nd Edn pp: 17-20 (cornell Feline Healt center , Torento , canada).

۲) A Merck & phone – poulene company (1998) The Merck 8th Edn , pp:120-123 (printeal by National Publishing , inc , philadel phia pensylvania).

۳) Meers, Peter – Judith, Sedgwick – worshey , Margarert, The Microbiology&Epidmiology of infection for heath (1995) First edition , pp: 116-117 Science Students Publisher Chapman & Hall(canada).

* Voges – proskauer(vp)

* Schottlmulleri

* – Rose spot

* – Timoney

* – Who : World Health organization

* آنتی‌سرم‌های مؤسسه از شرکت Inernationa; England Mast Product Company تهیه شده‌بود.

review]

نوشته بررسی آلودگی سالمونلایی در گربه های خانگی شهرستان کرج اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
http://www.ostad.me/2016/11/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%d9%8a-%d8%a2%d9%84%d9%88%d8%af%da%af%d9%8a-%d8%b3%d8%a7%d9%84%d9%85%d9%88%d9%86%d9%84%d8%a7%d9%8a%d9%8a-%d8%af%d8%b1-%da%af%d8%b1%d8%a8%d9%87-%d9%87%d8%a7%d9%8a-%d8%ae%d8%a7/feed/ 0
معرفی امنیت زیستی بعنوان روشی برای کاهش بیماریهای عفونی http://www.ostad.me/2016/11/%d9%85%d8%b9%d8%b1%d9%81%d9%8a-%d8%a7%d9%85%d9%86%d9%8a%d8%aa-%d8%b2%d9%8a%d8%b3%d8%aa%d9%8a-%d8%a8%d8%b9%d9%86%d9%88%d8%a7%d9%86-%d8%b1%d9%88%d8%b4%d9%8a-%d8%a8%d8%b1%d8%a7%d9%8a-%d9%83%d8%a7%d9%87-2/ http://www.ostad.me/2016/11/%d9%85%d8%b9%d8%b1%d9%81%d9%8a-%d8%a7%d9%85%d9%86%d9%8a%d8%aa-%d8%b2%d9%8a%d8%b3%d8%aa%d9%8a-%d8%a8%d8%b9%d9%86%d9%88%d8%a7%d9%86-%d8%b1%d9%88%d8%b4%d9%8a-%d8%a8%d8%b1%d8%a7%d9%8a-%d9%83%d8%a7%d9%87-2/#respond Mon, 14 Nov 2016 08:24:07 +0000 http://www.ostad.me/?p=4979 فصل اول معرفی امنیت زیستی بعنوان روشی برای کاهش بیماریهای عفونی   با وجود بهبود شرایط زندگی هنوز هم بیماریها پس ازبلایای طبیعی مهمترین عوامل آسیب زننده‌ای بشمار می‌آیند که تاکنون مهار نشده‌اند و خسارات مالی و جانی فراوانی به بار می‌آورند. بیماریها این دشمنان قدیمی ک احتمالاً‌ قدمتی برابر با ظهورحیات برروی زمین دارند […]

نوشته معرفی امنیت زیستی بعنوان روشی برای کاهش بیماریهای عفونی اولین بار در پایگاه مقالات علمی پدیدار شد.

]]>
فصل اول

معرفی امنیت زیستی بعنوان روشی برای کاهش بیماریهای عفونی

 

با وجود بهبود شرایط زندگی هنوز هم بیماریها پس ازبلایای طبیعی مهمترین عوامل آسیب زننده‌ای بشمار می‌آیند که تاکنون مهار نشده‌اند و خسارات مالی و جانی فراوانی به بار می‌آورند. بیماریها این دشمنان قدیمی ک احتمالاً‌ قدمتی برابر با ظهورحیات برروی زمین دارند معلول علت‌های گوناگونی هستند. این مفهوم که بعضی نشانه‌ها و بیماریها دارای علت هستند یک باور باستانی به قدمت تاریخ مکتوب است. بنا به اعتقاد مرمم آرکاردیا[۱]( ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح) اگر شخصی بیمار می‌شد یا تقصیر خود او بود( بعلت ارتکاب گناه) یا اینکه براثر عوامل بیرونی بیمار شده‌بود، از قبیل بوهای بد، سرما، ارواح خبیثه، و یا خدایان، سالیان سال پژوهش در علوم پزشکی دلایل ایجاد بیماریها را تا حدود زیادی مشخص کرده‌است. دردنیای امروز دودسته اصلی عوامل سبب‌ساز،[۲] شناسایی شده‌اند:

درون زایا ارثی و برون‌زا یا اکتسابی، شناسایی یا کشف علت اولیه هنوز مبنایی است که براساس آن یک تشخیص می‌تواند مطرح گردد یک بیماری شناخته شود و درمانی یا روشی برای رهایی از آن پایه‌ریزی شود. اما امروزه این مفهوم که هر بیماری یک عامل ایجادکننده دارد دیگر قانع‌کننده نیست. روشن است که عوامل ژنتیکی، بوضوح در برخی بیماریها متداول زیست محیطی مانند روندهای سرطان‌زایی، دخالت دارند، در ضمن محیط زیست نیز اثرات مهمی بر بعضی بیماریهای ارثی دارد(۱۳). ا ز میان این گروه بیماریهای اکتسابی مطرح‌تر و متداول‌تر هستند و طیف وسیعتری از جوامع را درگیر و مبتلا می‌کنند. عواملی که سبب بروز این بیماریها میشوند شامل عوامل فیزیکی، شیمیایی زیست‌شناختی[۳] و روانشناختی[۴] هستند و نه تنها در زمینه آسیب‌شناسی بیماریهای انسانی مطرح می‌شوند، بلکه بعنوان عوامل آسیب‌رسان عمومی برای تمامی موجودات زنده عالی محسوب شده‌اند و در صنعت طیور نیز نقش مهمی دارند. بطورکلی عوامب فیزیکی محیط عبارتند از: گرما( حرارت)، سرما(برودت)، رطوبت، فشار، نور، سروصدا، ارتعاشات و ضربه‌ها و تشعشعات باید گفت که اگر این عوامل از حدود لازم و قابل تحمل بالاتر و زیادتر بوده و یا در بعضی از مواقع در صورتی که از حدود توصیه‌شده در استانداردها کمتر یا پائین‌تر باشند ایجاد عوارض و یا مسائل خاصی را خواهند نمودو لازم است که در هر مورد به رفع نقیصه اقدام شود(۲۰).

بطورکلی در محیطکار تأمین سلامت تولیدکنندگان و بالارفتن سطح تولید مورد نظر کارشناسان و صاحبان منافع و ضامن بازدهی اقتصادی بیشتر است و در این راه وجود هوای کافی، تأمین نور مناسب و حرارت لازم در درجه اول اهمیت بویژه در صنعت طیور خواهد بود.

مواد محرک و التهاب‌آوری همچون گاز آمونیاک، ترکیبات خفه‌کننده‌ای مثل مونوکسیدکربن ناشی از سوخت ناقص گازوئیل ذرات معلق مثل گردوغبار و مواد شیمیایی خورنده وسوزاننده مثل ضدعفونی‌کننده‌های قوی متداولترین عوامل شیمیایی بیماریزا برای پرندگان در سالنهای پروش هستند. اختلالات تغذیه‌ای را نیز می‌توان جز این دسته طبقه‌بندی نمود.عوامل زیست‌شناختی به تمام اشکل حیات از ترکیبات (مانند پروتئین‌ها) و ویروسها، باکتریها و قارچها و تک‌یاخته‌ایها تا کرمهای انگلی چند سانتی‌متری اشاره می‌کند علاوه بر این دستجات گوناگونی از بندپایان وجود دارند که انگل خارجی هستند و می‌توانند از یک صدمه کوچک به پوست تا یک کم‌خونی کشنده را ایجاد نمایند. این عوامل از دو جهت حائز اهمیت و بررسی هستند. نخست به دلیل زیانهای اقتصادی و فروانی که با مرگ‌ومیر طیور و یا کاهش شدید و بازدهی تولید برجای می‌گذارند و در نهایت بخاطر تأثیری که بر سلامت عمومی جامعه دارند؛ مهم و مورد توجه هستند. هرچند که احتمال انتقال بیماری ازماکیان کمتر از سایر حیوانات پرورشی و از میان بیماریهای مشترک ثبت شده‌اند نیز مواردی چون آلودگی با جرب یا قارچ و یا سب بسیار نادر هستند و فقط مواردی چون آلودگی محصولات نهایی با باکتریهای کامپیلوباکترر، سالمونلا، اشرشیاکولاویرسینا اهمیت دارند، بازهم این مسئله بعنوان یک خطر جدی مطرح می‌شود. ضرورت مهار برخی از عوامل زیست‌شناختی چون ویروس آنفولانزای طیور در آن هنگامر مشخص‌تر می‌شود که احتمال انتقال ویروس را به انسان‌ها و حتی از فردی به فرد دیگر مدنظر قرار گیرد. بویژه با توجه به این شیوع اخیر سویه فوق‌ حاد H7N3 در کشور پاکستان و حضور تیپ N2 وH در مرغداریهای صنعتی ایران و در چرخش‌بودن دو تحت تیپ مذکور در منطقه و امکان انتقال سویه‌های دیگر از شرق دور و چین و روسیه به ایران که بوسیله پرندگان مهاجر امکان‌پذیر است و احتمال بازآرائی ژنتیکی و ویروسهای بومی؛ توجه به پایش[۵] عوامل زیست شناختی بیماریزا همچون این نمونه بسیار لازم و حیاتی است.

تاکنون به نظر می‌رسد که تمامی بیماریهای طیور بوسیله عوامل فیزیکی، شیمیایی و زیست‌شناختی(عفونی) ایجاد می‌شوند. ولی امروزه این پیش‌فرض ک در بیماریهایی چون همنوع‌خواری[۶] علاوه بر اختلالات تغذیه‌ای، ارثی و مدیریتی؛ فشارهای روانی هم تأثیر به سزایی دارند، مورد بحث و بررسی قرار گرفته‌است. این عقیده عمومی پذیرفته شده که فشارهای روانی[۷] چون حضور افراد ناشناخته در محیط زندگی و با حمل‌ونقل و تزریقات به فعال‌شدن باکتریهای فرصت‌طلب کمک می‌کند نیز همچنان مورد مطالعه است. این نگاه جدید به تأثیر عوامل روانشناختی تا آنجا پیش رفته است که طرح خارج‌سازی مرغان تخم‌گذار قفس، نه تنها از سوی سازمانهای حمایت از حقوق حیوانات بلکه از سوی برخی پرورش‌دهندگان بعنوان راهی برای افزایش مقاومت در برابر عوامل آسیب‌رسان و بازدهی تولید، ارائه شده‌است.

(طبق گزارشات انجمن پژوهشهای مغزی[۸] ) هزینه‌های مستقیم اختلالات مغزی (بیماریهای روانی، بیماریهای عصبی، سوء مصرف الکل و سوء مصرف مواد مخدر) در امریکا سالیانه بیش از ۴۰۰ میلیارد دلار است و هزینه‌های تنها یک اختلال یعنی زوال عقل( که عمده‌ترین نمونه آن بیماری آلزایمر است) بیش از مجموع هزینه‌هایی است که سرطان و بیماریهای عروق کرونرقلب بر این دولت تحمیل می‌کند. هزینه‌های مستقیم ارائه‌شده در حدود کل هزینه‌های مراقبتهای بهداشتی در سال ۱۹۹۱ در ایالات متحده می‌باشد تخمین زده شده‌است که هزینه‌های غیرمستقیم( آسیب به نیروی کار فعال و تولید ناخالص ملی) بیش ا هزینه‌ها ی مستقیم است با این حال در این کشور بازای هر ۱۰۰ دلار که برای مراقبت از مبتلایان به بیماری آلزایمر صرف شده، تنها ۵۰ تست صرف پژوهش و تحقیقات شده‌است. بسیاری از اختلالات روانی شناخته‌شده با تغییرات شدید و ناهمآهنگ وضعیت زندگی و شهرنشینی و زندگی صنعتی ارتباط معنی‌داری دارند. به همین دلایل فرص که تغییرات اساسی در شیوه زندگی حیوانات پرورشی در تولید فشارهای عصبی و تهدید سلامتی آنها که امروزه برخلاف عادات طبیعی صدها ساله بطور بسیار متراکم نگهداری می‌شوند؛ مؤثر هستند اهمیت قابل توجهی یافته‌است ولی هیچگونه تحقیقات مستقل قابل اعتمادی در زمینه خسارات احتمالی اینگونه فشارها برروی کارکرد اقتصادی، مزارع پرورشی دردست نیست.

بطورکلی بیماری در نتیجه برهم‌خوردن هم‌ایستایی[۹] درونی بدن ایجاد می‌شود. اصطلاح هم‌ایستایی توسط فیزیولوژیست‌ها بمعنای ثابت نگهداشتن مشخصات طبیعی محیط داخلی بدن بکار می‌رود. اساساً هر موجود زنده‌ای ساختار منسجم و سازمان‌یافته‌ای شامل میلیاردها سلول است که تلاش می‌کنند با همآهنگی یکدیگر این ثبات و پایداری را برقرار سازند تا با حفظ حالت طبیعی محیط داخلی بدن کلیه سلولها به زندگی و عملکرد مناسب خود ادامه دهند. این رابطه متقابل یک خودکاری مداوم برای بدن فراهم می‌کند تا در برابر نیروهای محیطی مخالف ایستادگی کند و زمانی که یک یا چند سیستم عملی توانائیشان را برای ایفای سهم خود در این خودکاری از دست بدهند، تمامی سلولهای بدن تحت تأثیر قرار می‌گیرند و این اختلال عمل منجر به بروز بیماری خواهد شد و در صورتیکه اختلال عمل فوق‌العاده شدید باشد منجر به مرگ می‌شود. در صورتیکه حاصل‌جمع برآیند نیروهای سازنده دورنی با نیروهای بازدارنده و یا مخرب درونی به دلیل ناتوانی یا ضعف این عوامل، قدرت مقاومت بالای بدن در برابر آنها و یا تأثیر عوامل محیطی دیگر به نفع نیروهای پیشبرنده داخلی باشد امنیت جانی و سلامت جسمی برقرار خواهد مان و بیماری بروز نخواهد کرد.

در اوائل قرن حاضر تئولابد اسمیت ودیگر همه‌گیر شناسان[۱۰] آن زمان این تفکر را که عوامل بیماریزا علت بیماریها باشند کنار گذاشتند و اذهان را متوجه چند عاملی‌بودن بیماریها ساختنند. این مطالععات منجر به رشد این تفکر شد که وضعیت بدن ومشخصات آن و همچنین محیط و عامل بیماریزا همگی با تأثیرات متقابل باعث بروز بیماری شده و امکان دوام و بقای آن را نیز معین می‌سازند در این میان آسیب‌شناسی، عوامل نگهدارنده سلامت بدن، در شناسایی و ارائه راهکارهای مناسب جهت مقابله با عوامل بیماریزا کمک خواند نمود و تصویر روشنتری از روابطی که در تکوین بیماری وجود دارد را عرضه خواهد کرد و شناسایی درصد وقوع هریک از بیماریهایی که بوسیله عوامل فیزیکی، شیمیایی، عصبی و عفونی روی می‌دهند نیز به طرح‌ریزی و معرفی برنامه‌هایی برای کاستن از این خطرات جهت خواهد داد. شکی نیست که پیشرفت همه‌جانبه یک جامعه بستگی تام به سلامت جامعه و افراد آن دارد بعبارت دیگر هرچقدر افراد یک جامعه که نیروی فعال و سرمایه واقعی آن را تشکیل می‌دهند سالم‌تر و شاداب‌تر باشند پیشرفت اقتصادی- اجتماعی و فرهنگی سریعتر حاصل خواهد شد. یکی از عوامل بسیار مهم در راستای پایه‌ریزی یک جامعه سالم برقراری امنیت غذایی و بویژه تأمین نیازهای پروتئینی و انرژی لازم جهت انجام فعالیتهای روزانه است. مقدار پروتئینی که روزانه توسط هر فرد در کشورهای صنعتی مصرف می‌گردد در حدود ۶۵ گرم می‌باشد درحالیکه این رقم در کشورهای درحال توسعه تنها به ۱۵ گرم می‌رسد و با توجه به اینکه امروزه جمعیت جهان، از فقر پروتئینی و تغذیه ناکافی رنج می‌برد، این امر لطمات جبران‌ناپذیری بر سلامت منابع انسانی وارد ساخته‌است. این مسئله سبب شده‌است تا عرضه هرچه بیشتر و بهتر منابع پروتئینی سالم و با کیفیت و ارزانی مانند فرآورده‌های طیور به یکی از نیازهای اصلی جوامع روبه رشد تبدیل شود. بالطبع تلاش برای افزایش سرانه مصرف فرآورده‌های طیور، نیارمند بهره‌گیری از برنامه‌های همآهنگ مدیریتی، آخرین یافته‌های علمی و افراد توانمند و با تجربه است. با طبقه‌بندی و شناسایی عوامل بیماریزا از نظر میزان برخداد آنها در گله و تخمین و محاسبه ضررهای اقتصادی ناشی از آنها برنامه‌ریزی برای مهارشان ساده‌تر خواهد شد.

در این برنامه‌ریزیها باید توجه نمود که عوامل عصبی بیماریزا در طیور هنوز بدرستی شناخته نشده‌اند. آسیب‌های فیزیکی ناشی از ضربه، تشعشعات، فشار و سوختگی‌ها اهمیت چندانی ندارند، مشکلات ناشی از عدم رعایت کامل استانداردهای توصیه‌شده برای گرما، برودت رطوبت، تلفات بالایی ایجاد نمی‌کنند و ضررهای ناشی از تفاوت در مقادیر موجود با مقادیر قانونی بطور دقیق قابل محاسبه نیستند و کمبودهای تغذیه‌ای و مسمومیت‌های شیمیایی بندرت روی می‌‌دهند و از همه مهمتر اینکه هیچیک از موارد یادشده مسری نخواهد بود. پس موجودات ریزبینی که در تمامی بخش‌های پرورشی و در همه جا یافت می‌شوند، گزینه اصلی خطرساز هستند.

در نظر اکثر مردم هنوز کلمه بیماری یک بیماری عفونی را تداعی میکند زیرا از زمانی که بیماریهای عفونی مثل جذام در متن کتاب مقدس بیان شدند، بقرط در ۲۴ قرن پیش، در مورد کزاز و نشانه‌های آن گزارش بسیار ارزشمندی تهیه کرد شیستوزومهای انگلی در نقاشی‌های مصر باستان نشان داده‌شدند و تقریباً ۱۰۰ میلیون نفر در قرن ششم میلادی در اثر طاعون تلف گردیدند تا امروز که بیماری ایدز ۴۳ میلیون نفر را در پنج قاره جهان آلوده کرده‌‌است، موجودات زنده بیمایزا، کابوسی هولناک برای بشریت بوده‌اند. علاوه براین تعداد قابل توجهی از عوامل عفونی جدید هر ساله کشف و معرفی می‌شوند و این ترس قدیمی را که بیماریهای عفونی ممکن است همچنان بتوانند همه‌گیریهای جهانی ایجاد نمایند. تشدید کنند. بعضی از این عوامل عفونی جدید عبارتند از: ویروس ابولا، هاتیاویروس، ویروس سارس و باکتری گوشتخوار (۱۴) عامل ایجادکننده نوعی شوک سمی که همگی آنها سبب مرگ‌ومیر صدها تن در قرن حاضر شده‌اند.

در صنعت طیور نیز صدمات حاصله از بیماریهایی که بوسیله موجودات زنده بیماریزا ایجاد می‌شوند سابقه تاریخی دارد همه‌گیریهای نیوکاسل و آنفولانزا که در برخی از ایالت‌های امریکا در خلال دهه ۱۹۷۰ رخ داد، باعث مرگ‌ومیر بسیار شدید و وارد آمدن میلیونها دلار خسارت گردید. در سالهای ۸۴-۱۹۸۳ یکسری همه‌گیریهای آنفولانزا درشمالغربی آمریکا بوقوع پیوست و همه را غافلگیر کرد و باعث گردید تا ۱۷ میلیون قطعه پرنده مصدوم شوند. در حال حاضر نیز همه‌گیریهای بیماری آنفولانزا با تلفات افت تولید خسارات اقتصادی شدیدی همراه است.

بطور خلاصه باید گفت که عدم رعایت ضوابط و استانداردهای بهداشتی در واحدها، عدم اجرای کامل قوانین نظام دامپزشکی در مراکز کشتارگاهی و عمل‌آوری طیور، فقدان برنامه‌های جامع و علمی در تولید انتقال و تحویل خوراک عدم برخورد مناسب با ضایعات و تلفات و سهل‌انگاری در برخورد با بیماریهای داخل سالن در بسیاری از واحدها و موارد متعدد دیگر باعث شده‌است تا زمینه برای بقاء و تکثیر اغلب موجودات بیماریزا و واگیر طیور فراهم آید و بیماریهای میکروبی را به مهمترین و اصلی‌ترین و متداولترین بیماری طیور تبدیل نماید. موجودات ریزبینی که کلاً آنها را میکروب می‌نامیم و عامل ایجاد بیماریهای عفونی هستند تقریباً در همه‌جا هستند. آنها در موادغذایی، آب، خاک، ظروف و ابزار مختلف جای گرفته‌اند این نکته را باید همواره در نظر داشت که عوامل بیماریزای میکروبی هیچ حدومرزی را نمی‌شناسند و حتی ممکن است نظارت بر ورود و خروج کالا از مرزها نیز نسبت به عبور بیماریهای مصونیتی ایجاد نکنند. با توجه به این نکته که ساختار اداری ناکارآمد همراه با احتمال افزایش بحرانهای منطقه‌ای آلودگی‌های زیست‌محیطی، کاهش ذخایر آب آشامیدنی و کاهش رشد اقتصادی و محدودیت‌های مالی کشورها و تکرار حوادث غیرمترقبه‌ای مانند سیل یا طوفانهای حاره‌ای امکان گسترش بیماریهای میکروبی طیور همچون آنفولانزا را بیشتر کرده‌اند، ارائه یک برنامه جامع برای مهار اینگونه بیماریهای عفونی گام اصلی برای کاستن از خسارات فراوان همه‌گیریها است. راهکارهای ارائه‌شده از سوی سازمان بهداشت جهانی برای مهار بیماریهای عفونی در دام و طیور شامل موارد زیر است:

۱- برنامه‌های کشتار [۱۱]

۲- برنامه‌های قرنطینه[۱۲]

۳- برنامه‌های مایه‌کوبی [۱۳]

۴- برنامه‌های دارودرمانی[۱۴]

۵- برنامه‌های امنیت زیستی[۱۵]  

هر یک از برنامه‌های فوق ممکن است به تنهایی و یا همراه با برنامه‌های دیگر بکاربرده شوند. بعنوان مثال در زمانی که بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان گرازش شده؛ ممکن است پیشنهاد گردد که ابتدا تمامی دام‌ها و طیور بیمار و نیز مشکوک و در صورت نیاز حتی همه آنها که در مرکز محیط آلوده قرار گرفته‌اند کشتار شوند و آن محل تا شعاع مشخص قرنطینه شوند تمامی مزارع پرورشی که در خارج از این میحط در همسایگی آن قرار دارند، مایه‌کوبی شوند؛ تمامی افرادی که با آن حیوانات آلوده در تماس بوده‌اند دارو مصرف نمایند و برای تمامی فضاها و اشیایی که در تماس با حیوانات آلوده‌ بوده‌اند برنامه‌های امنیت زیستی اجرا شود. دانستن این نکته الزامی است که هدف از مدیریت بیماریهای عفونی باید جلوگیری از عفونت باشد و نه اینکه صرفاً برای کاهش ضایعات ناشی از بیماری متمرکز شود. درمان پیشگیرانه با داروهای ضدمیکروبی در بعضی شرایط کاربرد دارد اما استفاده مداوم از آنها بعلت ایجاد سویه‌های مقاوم در آینده با مشکل مواجه خواهد شد. واکسن‌ها نیز که با افزایش مقاومت در مقابل بیماریهای عفونی به پیشگیری از آنها کمک می‌نمایند به ندرت باعث مصونیت مطلق در برابر عفونت می‌شوند و برای تمام بیماریهای عفونی نیز در دسترس نمی‌باشند. محدودیت اطمینان به داروهای ضدمیکروبی و واکسن‌ها در مهار بیماریهای عفونی، باید به کمک اقداماتی در جهت نظارت برتماس با عوامل بیماریزا جبران شوند.

جداسازی و تفکیک اکید با قرنطینه طیور و سالنهای مبتلا به بیماریهای واگیر که یکی از راههای اصلی جلوگیری از انتشار بیماریهای مسری است؛ احتمالاً به دلیل هزینه‌های اقتصادی و یا عدم شناسایی دقیق تمامی پرندگان آلوده همیشه امکان‌پذیر نخواهد بود. کشتار تمامی طیور آلوده و مشکوک نیز در هنگام بروز بیماریهای مختص طیور در بسیاری از موارد ضروری نیست و ممکن است توجیه اقتصادی نداشته باشد. با درنظرگرفتن همه مطالب ذکرشده و اهمیت کنترل مؤثر بیماریهای عفوتی در سودآوری بخشهای مختلف صنعت دامپروری از جمله صنعت طیور، استفاده بجا و مناسب از هر یک از برنامه‌های کشتار دسته‌جمعی، قرنطینه، واکسیناسیون، دارودرمانی و امنیت

زیستی در برآوردسازی خواسته‌ها و رسیدن به اهداف نهایی کمک بزرگی خواهد نمود.

در صنعت شدیداً رقابتی طیور رسیدن به پایداری و پویایی موفقیت و سودآوری مستلزم آن است که انتشار عفونت محدود و یا کم‌اثر شود و به همین دلیل در کنار درمان و واکسیناسیون هزینه‌های بالایی را طلب می‌کنند امنیت زیستی تعریف و مورد توجه واقع شده‌است.

امنیت زیستی عبارت خواهد بود از تنظیم و اجرای برنامه‌های بهداشتی که بمنظور حفاظت از سلامت جانداران، محیط زیست و انسانها و صنایع دربرابر آفات و عوامل بیماریزا که این حفاظت از طریق جلوگیری از ورود آفات و بیماریهای جدید به سالنهای پرورش، ریشه‌کنی یا کنترل بیماریهای موجود صورت می‌پذیرد. امروزه در صنعت پرورش طیور جهان، کنترل سیستم‌های زیستی (موجودات زنده خطر‌ساز) در تماس با گله‌های طیور در کانون توجه قرار دارد و لزوم طراحی و پایبندی به اجرای آن در تمام سمینارهای معتبر جهانی مورد تأکید است. اصطلاح جدید امنیت زیستی، متشکل از دو جزء زیست[۱۶] و امنیت[۱۷] است و بمنظور آن برقراری یک فضای امن است که عوامل زیستی( شامل موجودات زنده بیماریزا و سموم وابسته به آنها) قادر به آسیب‌رساندن به ساختارهای مورد نظر ما نباشند. یک برنامه امنیت زیستی فشرده شرایطی را فراهم می‌آورد تا عامل بیماری وارد نشود و یا در صورت حضور عوامل بیماریزا در محیط مزرعه موجب حذف و یا به حداقل‌رساندن آنها به یک سطح نسبتاً و یا کاملاً بی‌خطر گردد و بطورکلی تماس‌های خطرساز طیور با عوامل زنده بیماریزا قطع شود.

مفهوم امنیت زیست که یک کلمه معادل« آگاه‌بودن و مراقبت‌کردن» است که برپایه آگاه‌بودن از چگونگی ارتباطات عوامل زنده بیماریزا با محیط و میزبان و مراقبت‌کردن گله در برابر این موارد مشکل‌ساز استوار است.تمرکز برنامه‌‌های امنیت زیستی برخلاف داروها و واکسن‌ها که در داخل بدن فعالیت خود را انجام می‌دهند برروی محیط اطراف و در خارج از بدن موجودات آسیب‌پذیر قرار گرفته‌است و در واقع این برنامه‌ها تکمیل‌کننده تأکید یکدیگر می‌باشند.

در نهایت هدف این است که بیماریهای وارد مرغداری نشده و طیور دذر معرض آن قرار نگیرند.حضور یک بیماری، چه به صورت بالینی و یا تحت بالینی باعث بروز خسارات اقتصادی مستقیم یا غیرمستقیم می‌شود.

برای حصول به این هدف باید از ورود ویروسها، باکتریها و قارچها و تک‌یاخته‌ایها، انگل‌ها، حشرات، جوندگان، پرندگان و حیوانات دیگر بداخل مزرعه جلوگیری نمود.

برای کاستن از این خطرات و حفظ سلامت پرنده می‌بایست عوامل مؤثر در بیماری‌زایی این موجودات ریزبینی را شناسایی نمود این عوامل به تنهایی و یا با همکاری یکدیگر( در صورت همزمانی رخداد آنها) باعث درهم شکسته‌شدن سدهای دفاعی بدن شده و با تغییر در فعالیت طبیعی دستگاه‌های بدن باعث ایجاد بیماری خواهند شد. بررسی این عوامل باید در چهارچوب روابط عوامل بیماریزا،بدن و محیط انجام گیرد تا نگرش کامل‌تر و دقیقتری بر چگونگی بیماریزایی در مزارع پرورش را مشخص نماید. اخیراً کاربردهای آنچه تحلیل [۱۸]نظام نامیده می‌شود توسط متخصصان بوم‌شناسی و همه‌گیر‌شناسی و پژوهشگران علوم بالینی مورد استفاده قرار گرفته‌است و با تصویرسازی و ارائه مدلهای تحلیلی توصیف بهتری از این روابط را به ما معرفی می‌کند.

در این صورت مجموعه‌های کارکردی که می‌توانند باعث حفظ یا تخریب سلامتی شوند بعنوان نظام تلقی می‌شوند واژه نظام صرفاً به مفهوم دسته‌بندی کردن موضوعات وابسته به یکدیگر است و می‌تواند جهت توصیف هرچیزی که کوچکترین واحد ماده تا کل هستی بکار می‌رود هیچ نظامی مستقل از دیگر نظامها نیست، برخی از آنها ممکن است از کارآئی دیگر نظام‌ها شرکت داشته باشند در حالیکه بعضی دیگر ممکن است ضدیکدیگر عمل کنند. گله طیور هم یک نظام است اما وابسته به سایر تشکیلاتی است که واحد مرغداری را تشکیل می‌دهند و خود در شکل‌گیری این واحد سهیم است و با سایر نظام‌های محیطی نیز در تقابل قرار دارد. شکل ۱ پیچیدگی این تعامل را نشان می‌دهد.

 

 

 

 

 

شکل ۱-تعامل بین بدن ، عامل بیماریزا و محیط

 

تنظیم یک برنامه امنیت زیستی یکسان برای همه واحدهای پرورش طیور امکان‌پذیر نیست زیرا هر واحد به وضعیت روابط بین سازوکارهای مؤثر در روند ایجاد بیماری، به مقرراتی ویژه نیاز دارد که مدیریت واحد با همکاری کادر بهداشتی خود و مراکز دامپزشکی آنها را تنظیم و به مرحله اجرا درمی‌آورد.

عواملی که در بیماریزایی میکروبهای محیطی نقش اصلی دارند خود بیماریزاها و پاسخ میزبان به آنها ۱۴ می‌باشند و عوامل محیطی به دلیل تأثیراتی که برروی این دو مورد می‌گذارند، اهمیت خواهند داشت. راهکارهای اصلی در راه مبارزه با عامل بیماریزا، تحت تأثیرقراردادن ویژگی‌ میکروبها و مهار تعداد آنها خواهد بود. قبل از طراحی و معرفی برنامه‌های امنیت زیستی برای چیرگی بر فعالیت زیان‌بار بیماریزاها، مشخص‌کردن ویژگی‌‌های آنها ضرورت خواهد داشت. ویژگی‌هایی که باید همیشه مورد توجه قرار بگیرند عبارتند از:

۱- نوع عامل بیماریزا

۲- چگونگی ورود عامل بیماریزا

۳- روند تأثیرگذاری بیماریزا در بدن و سازورکار بیماریزایی

۴- رهاسازی و انتقال عامل بیماریزا

شناسایی هر یک از این ویژگی‌های اصلی براجرای برنامه‌های امنیت زیستی تأثیرگذار خواهد بود و به همین دلیل توصیه می‌شود تا شمایی کلی از مفهوم این ویژگی‌ها و نقش آنها در ایجاد بیماری مدنظر قرار گیرد.

 

نوع عامل بیماریزا

آن دسته از عوامل بیماریزا که می‌توانند وارد بدن میزبان شوند( انگل‌های داخلی) به طیف گسترده‌ای از گروههای مختلف متعلق هستند و از نظر اندازه از کوچکترین ویروس بیماریزای طیور یک پیکوز ناویروس ۲۵نانومتری تا بزرگترین آنها که احتمالاً آسکاریس‌‌های روده‌ای ۲۰ سانتی‌متری می‌باشند، متغیر خواهند بود. گروههای گوناگونی از بندپایان نیز به اشکال مختلف در ایجاد بیماری مؤثر می‌باشند.

 

  • v ویروسها

تمام ویروسها جهت تکثیر خود به متابولیسم سلول میزبان وابسته می‌باشند، این نکته بدین معناست که انگل داخلی سلولی اجباری هستند. براساس نوع اسیدنوکلوئیک موجود در قسمت مرکزی(DNA یا RNA ) و براساس شکل پروتئین پوششی ویروسها طبقه‌بندی می‌شوند. این موجودات بیماریزا یا غیربیماریزا هستند بعنوان مثال برخی از آنها علت متداول بیماری‌های حاد( مثل نیوکاسل، برونشتیا عفونی و گامبورو) هستند و بسیاری از آنها هیچگونه خطر بیماریزایی برای طیور ندارند.عده‌ای دیگر می‌توانند درتمام طول عمر به حالت نهفته باقی بمانند و در درازمدت توانایی فعالیت مجدد داشته‌‌باشند یا اینکه ممکن است باعث بیماریهای مزمن شوند و یا در ایجاد غده‌های بدخیم، نقش داشته‌باشند. درمجموع. عوامل بیماریزایی ویروسی سهم بسیار مهمی در بیماریهای عفونی طیور دارند.

انواع مختلفی از گونه‌های ویروسی می‌توانند همگی یک نمای بالینی مشابه ایجاد کنند( مثل عفونت‌های ویروسی دستگاه تنفسی) و یا یک ویروس می‌تواند بسته به سن میزبان یا وضعیت ایمنی وی ضایعات گوناگونی ایجاد نماید.

جدول شماره ۱- خانواده‌های ویروسی معروف و بیماریزایی هر یک را برروی طیور نشان می‌دهد.

 

جدول شماره(۱) برخی از ویژگی‌های خانواده‌های معروف ویروسی

 

نوع اسید نوکلئیک

رشته‌های اسید نوکلئیک

شکل پوشش هسته‌ای

پوشش خارجی

خانواده

اندازه ویروس (قطر)

بیماریزایی در طیور

۱

DNA

یک رشته‌ای

سه‌بعدی

ندارد

پارو و دیدیده

حدود nm 20

×

۲

DNA

دورشته‌ای

سه‌بعدی

ندارد

پاپوا و دیدیده

حدود nm 55

۳

DNA

دورشته‌ای

سه‌بعدی

ندارد

آدنو ویریده

حدود nm 70

×

۴

DNA

دورشته‌ای

سه‌بعدی

دارد

هرپس ویریده

nm 200-120

×

۵

DNA

دورشته‌ای

سه‌بعدی

دارد

ایدیده ویریده

nm 2500-200

۶

DNA

دورشته‌ای

سع‌بعدی

دارد

هپادنا ویریده

حدود nm 42

×

۷

DNA

دورشته‌ای

مخلوط

ندارد

پوکس‌ویریده

nm 450-300

×

۸

RNA

دورشته‌ای

سه‌بعدی

ندارد

رئوویریده

nm 80-60

×

۹

RNA

یک رشته‌ای

سه‌بعدی

ندارد

پیکونارویریده

nm 30-20

×

۱۰

RNA

یک رشته‌ای

سه‌بعدی

دارد

توگاویریده